Psychologie —
Gedragswetenschap
1)Homo Sapiens: een veelzijdig
studieonderwerp
Wie is de homo sapiens?
Menselijk gedrag = paradoxaal
⇒ intelligent, zelfzuchtig, strategisch maar ook sociaal, hulpvaardig en
meevoelend
⇒ we zijn enorm collectief maar ook enorm destructief
⇒ capaciteit om de wereld naar onze hand te zetten ⇒ enorme
ecologische voetafdruk met enorme gevolgen
Grootbrein; lange kindertijd; kunst/taal/abstractie
Paradoxaal
Onevenaarbaar succes in biomassa, flexibiliteit, creativiteit, maar ook
een neiging tot geweld, destructie
Het gedrag van onze soort (de homo sapiens) wordt door enorm veel
verschillende invalshoeken bestudeerd: via filosofen, antropologen,
ethologen, economen, psychologen en neurowetenschappers; en deze
tonen eigenlijk dat de homo sapiens vele gezichten heeft:
Homo ludens
= de bijnaam die we kregen aangezien we een soort zijn die veel
belang hecht aan cultuur
Homo economicus
= de bijnaam voor het aspect van de homo sapiens waar hij een
berekende, strategische mens is bij wie eigenbelang primeert en die
leeft volgens rationele principes
Homo sociologicus/ universalis
= de bijnaam voor het aspect van de mens dat we een soort zijn met
norm besef en sociale behoeften die samen de basis vormen voor
Psychologie — Gedragswetenschap 1
, een maatschappij gerichte wereld
gedragswetenschappen
Rationalisme (Descartes)
= filosofische stroming waarbij logica en redenering heerst
= theorievorming
⇒ Descartes → ‘Je pense donc je suis’ → we worden voortdurend gefopt
door onze zintuigen daarom kan je zintuigelijke ervaringen niet volledig
vertrouwen , het enige waar je niet aan kan twijfelen is ons eigen denken
Empirisme (Locke)
= het idee waarbij de mens wordt geboren als onbeschreven blad en
doormiddel van zintuiglijke ervaringen en continue observaties groeit en
ontstaat onze kennis
dataverzameling ⇒ met je zintuigen kennis vergaren
structuralisme (Wilhelm Wundt)
⇒ volgens het structuralisme moet de psychologie de onderdelen van
het bewustzijn analyseren en trachten te begrijpen net zoals men te
werk gaat in de exacte wetenschappen
Experimentele analyse v.d. onderdelen van het bewustzijn
systematische, objectieve observaties van bewuste ervaringen
Functionalisme (William James)
onderzoekt van de functie van het bewustzijn = probeert te
achterhalen wat het bewustzijn doet voor de mens en waarom het
dat doet
achterhalen van de processen die het bewustzijn mogelijk maken is
een must
invloed van het Darwinisme; het bewustzijn heeft overlevingswaarde
Behaviorisme (John Watson en Burrhus Skinner)
⇒ het idee dat de psychologie de wetenschappelijke studie van het
gedrag in het algemeen zou worden
Psychologie — Gedragswetenschap 2
, Bestudeer enkel het observeerbare gedrag, dat objectief en dus aan
de hand van experimenten getoetst kunnen worden
Alles is aangeleerd, vrije wil is een illusie
Psychodynamica/ psychoanalyse (S.Freud)
Bestudeer de onbewuste drijfveren van het gedrag
de oerinstincten die onbewust ons gedrag sterk beinvloeden
2 voornaamlijksten: seksdrang en doodsangst
Humanisme (Carl Rogers)
Mensen zijn veranderbaar
Focus op zelfrealisatie
focus op de unieke menselijke kwaliteiten ipv die van de dieren
Moderne benaderingen
Waarom gedragswetenschappen voor
economen?
Begrip voor economische anomalieën
afkeer voor onrechtvaardigheid (ultimatum spel)
vertrouwen (fundament van coöperatie)
Belang van verhalen (”collectief in iets geloven”)
Gedrag en bedrijfskunde
Psychologie — Gedragswetenschap 3
, Werknemers zijn “Human Resources”
Hawthorne studies: werkcondities beïnvloeden productiviteit via hun
invloed op de verwachtingen van werknemers
Een goede theorie is domein-overschrijdend en biedt
toepassingsmogelijkheden in diverse uiteenlopende gebieden
2)De wetenschappelijke methode (geen
examenstof)
Inleiding
Eigenschappen van de wetenschappen
het uitgangspunt van de wetenschappen is dat er algemene
wetmatigheden bestaan die via een objectieve methode kunnen
achterhaald worden
In de psychologie ⇒ zoeken we wetmatigheden om verklaringen te
vinden voor gedrag.
De wetenschappelijke methode
Een wetenschappelijke theorie bestaat uit een set van verklarende ideeën
die gebruikt kan worden om hypothesen uit af te leiden en voorspellingen te
maken. ⇒ wordt ondersteund door empirische feiten, moet standhouden in
het licht van nieuwe gegevens en mag feiten in andere
onderzoeksdomeinen niet tegenspreken.
Psychologie — Gedragswetenschap 4
Gedragswetenschap
1)Homo Sapiens: een veelzijdig
studieonderwerp
Wie is de homo sapiens?
Menselijk gedrag = paradoxaal
⇒ intelligent, zelfzuchtig, strategisch maar ook sociaal, hulpvaardig en
meevoelend
⇒ we zijn enorm collectief maar ook enorm destructief
⇒ capaciteit om de wereld naar onze hand te zetten ⇒ enorme
ecologische voetafdruk met enorme gevolgen
Grootbrein; lange kindertijd; kunst/taal/abstractie
Paradoxaal
Onevenaarbaar succes in biomassa, flexibiliteit, creativiteit, maar ook
een neiging tot geweld, destructie
Het gedrag van onze soort (de homo sapiens) wordt door enorm veel
verschillende invalshoeken bestudeerd: via filosofen, antropologen,
ethologen, economen, psychologen en neurowetenschappers; en deze
tonen eigenlijk dat de homo sapiens vele gezichten heeft:
Homo ludens
= de bijnaam die we kregen aangezien we een soort zijn die veel
belang hecht aan cultuur
Homo economicus
= de bijnaam voor het aspect van de homo sapiens waar hij een
berekende, strategische mens is bij wie eigenbelang primeert en die
leeft volgens rationele principes
Homo sociologicus/ universalis
= de bijnaam voor het aspect van de mens dat we een soort zijn met
norm besef en sociale behoeften die samen de basis vormen voor
Psychologie — Gedragswetenschap 1
, een maatschappij gerichte wereld
gedragswetenschappen
Rationalisme (Descartes)
= filosofische stroming waarbij logica en redenering heerst
= theorievorming
⇒ Descartes → ‘Je pense donc je suis’ → we worden voortdurend gefopt
door onze zintuigen daarom kan je zintuigelijke ervaringen niet volledig
vertrouwen , het enige waar je niet aan kan twijfelen is ons eigen denken
Empirisme (Locke)
= het idee waarbij de mens wordt geboren als onbeschreven blad en
doormiddel van zintuiglijke ervaringen en continue observaties groeit en
ontstaat onze kennis
dataverzameling ⇒ met je zintuigen kennis vergaren
structuralisme (Wilhelm Wundt)
⇒ volgens het structuralisme moet de psychologie de onderdelen van
het bewustzijn analyseren en trachten te begrijpen net zoals men te
werk gaat in de exacte wetenschappen
Experimentele analyse v.d. onderdelen van het bewustzijn
systematische, objectieve observaties van bewuste ervaringen
Functionalisme (William James)
onderzoekt van de functie van het bewustzijn = probeert te
achterhalen wat het bewustzijn doet voor de mens en waarom het
dat doet
achterhalen van de processen die het bewustzijn mogelijk maken is
een must
invloed van het Darwinisme; het bewustzijn heeft overlevingswaarde
Behaviorisme (John Watson en Burrhus Skinner)
⇒ het idee dat de psychologie de wetenschappelijke studie van het
gedrag in het algemeen zou worden
Psychologie — Gedragswetenschap 2
, Bestudeer enkel het observeerbare gedrag, dat objectief en dus aan
de hand van experimenten getoetst kunnen worden
Alles is aangeleerd, vrije wil is een illusie
Psychodynamica/ psychoanalyse (S.Freud)
Bestudeer de onbewuste drijfveren van het gedrag
de oerinstincten die onbewust ons gedrag sterk beinvloeden
2 voornaamlijksten: seksdrang en doodsangst
Humanisme (Carl Rogers)
Mensen zijn veranderbaar
Focus op zelfrealisatie
focus op de unieke menselijke kwaliteiten ipv die van de dieren
Moderne benaderingen
Waarom gedragswetenschappen voor
economen?
Begrip voor economische anomalieën
afkeer voor onrechtvaardigheid (ultimatum spel)
vertrouwen (fundament van coöperatie)
Belang van verhalen (”collectief in iets geloven”)
Gedrag en bedrijfskunde
Psychologie — Gedragswetenschap 3
, Werknemers zijn “Human Resources”
Hawthorne studies: werkcondities beïnvloeden productiviteit via hun
invloed op de verwachtingen van werknemers
Een goede theorie is domein-overschrijdend en biedt
toepassingsmogelijkheden in diverse uiteenlopende gebieden
2)De wetenschappelijke methode (geen
examenstof)
Inleiding
Eigenschappen van de wetenschappen
het uitgangspunt van de wetenschappen is dat er algemene
wetmatigheden bestaan die via een objectieve methode kunnen
achterhaald worden
In de psychologie ⇒ zoeken we wetmatigheden om verklaringen te
vinden voor gedrag.
De wetenschappelijke methode
Een wetenschappelijke theorie bestaat uit een set van verklarende ideeën
die gebruikt kan worden om hypothesen uit af te leiden en voorspellingen te
maken. ⇒ wordt ondersteund door empirische feiten, moet standhouden in
het licht van nieuwe gegevens en mag feiten in andere
onderzoeksdomeinen niet tegenspreken.
Psychologie — Gedragswetenschap 4
