Samenvatting staatsrecht 3
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1..........................................................................................................................................................2
Hoofdstuk 2..........................................................................................................................................................3
2.3....................................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 3................................................................................................................................................... 4
3.2....................................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................................4
5.2....................................................................................................................................................................4
5.3....................................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................................5
6.2....................................................................................................................................................................5
6.3....................................................................................................................................................................6
6.4....................................................................................................................................................................7
Week 2.......................................................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................................8
8.3....................................................................................................................................................................8
8.4....................................................................................................................................................................8
8.5....................................................................................................................................................................8
8.6....................................................................................................................................................................9
8.7....................................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................................9
9.1....................................................................................................................................................................9
9.2....................................................................................................................................................................9
9.3....................................................................................................................................................................9
Hoofstuk 14........................................................................................................................................................10
14.2................................................................................................................................................................10
14.3................................................................................................................................................................11
Week 3........................................................................................................................................................ 11
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................11
4.2..................................................................................................................................................................11
4.3..................................................................................................................................................................12
Week 4........................................................................................................................................................ 15
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................15
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................15
4.1..................................................................................................................................................................15
4.2..................................................................................................................................................................15
4.3..................................................................................................................................................................17
4.4..................................................................................................................................................................18
Hoofdstuk 5........................................................................................................................................................19
5.1..................................................................................................................................................................19
5.2..................................................................................................................................................................20
5.3..................................................................................................................................................................21
, 5.4..................................................................................................................................................................23
5.5..................................................................................................................................................................23
Week 5....................................................................................................................................................... 24
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................24
1.2..................................................................................................................................................................24
1.3..................................................................................................................................................................26
1.4.......................................................................................................................................................................27
Hoofdstuk 3........................................................................................................................................................27
3.1..................................................................................................................................................................27
3.2..................................................................................................................................................................27
3.3..................................................................................................................................................................28
3.4..................................................................................................................................................................29
3.5..................................................................................................................................................................29
Week 6........................................................................................................................................................ 30
Hoofdstuk 11......................................................................................................................................................30
11.1................................................................................................................................................................30
11.2................................................................................................................................................................30
11.3................................................................................................................................................................32
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................32
7.1..................................................................................................................................................................32
7.2..................................................................................................................................................................32
7.4..................................................................................................................................................................32
7.5..................................................................................................................................................................33
Hoofdstuk 18......................................................................................................................................................33
18.2................................................................................................................................................................33
Hoofdstuk 20......................................................................................................................................................34
Aantekeningen lawbooks............................................................................................................................. 34
Week 1................................................................................................................................................................34
Week 2................................................................................................................................................................37
Week 4................................................................................................................................................................38
Week 1
Hoofdstuk 1
Grondrechten: fundamentele rechtsnormen die de strekking hebben het. Individu
persoonlijke vrijheid en een menswaardig bestaan te verzekeren en die de handelingsvrijheid
van met name de overheid beperken.
Grondrechten gelden tussen:
Burger en overheid: overheidshandelen wordt ingeperkt.
(Soms) burgers onderling, later meer = horizontale werking
Soorten grondrechten
Klassiek: overheid moet zich onthouden van handelen
- Kunnen wel positieve verplichtingen voor de overheid meebrengen waardoor de
overheid juist wel iets moet doen. Soms is overheidsonthouding namelijk niet
, genoeg om bijvoorbeeld voor een effectieve vrijheid van betoging te zorgen. Dan
kunnen er dus positieve verplichtingen voor de overheid gelden. Maar in principe
is het dus ‘hands off’ voor de overheid.
- Zijn met name te vinden in het IVBPR, EVRM en art. 1 t/m 18 lid 1, 23 lid 2 en 114
van de Gw.
Sociaal: er geldt een zorgplicht voor de overheid. Hij moet juist wel handelen.
- Zijn met name te vinden in het IVESCR, ESH en art. 18 lid 2 t/m 22 Gw en overige
leden van 23 Gw.
in bijv HvEU staan ze ook beide.
De 4 pijlers van de rechtsstaat:
Ingrijpen van de overheid mag alleen gebeuren ogv algemene regels
Machtenscheiding (= trias politica, checks and balances, garantie voor vrijheid voor
de burger)
Rechtsbescherming door onafhankelijke rechter
Het bestaan van grondrechten
Rechtsbronnen grondrechten:
Internationale verdragen
- IVBPR, IVESCR, EVRM, ESH, HvEU
Jurisprudentie van internationaalrechtelijke organen
- EHRM, HVJEU
Nationale grondwet
De uitwerking van bepaalde grondrechten in de nationale wetgeving
- AWGB, WOM
hier staat dan niet het grondrecht in, maar wel een goed begrip over bijv de
reikwijdte of gelding van een grondrecht. Zonder deze nationale wetten is een
goed begrip hierover niet mogelijk.
Jurisprudentie van de nationale rechter
er bestaan ook verdere hulpbronnen maar deze zijn het belangrijkst.
Hoofdstuk 2
2.3
Klassieke en sociale grondrechten
Klassiek: individuele vrijheidsrechten in de eerste plaats gericht op
overheidsonthouding. Je bent zelf drager van het recht en bepaalt zelf op welke wijze
je je recht uitoefent. Deze grondrechten zijn bij de rechter afdwingbaar. In principe
hands off voor de overheid. Ze komen aan ieder individu toe.
- Maar let op: bij veel klassieke grondrechten kan het optreden van de overheid
geboden zijn (en andersom bij de sociale).
Sociaal: vooral in het belang van de bevolking als geheel. Dragen een zorgplicht met
zich mee. De overheid moet juist optreden. Hoe ze worden ingevuld, hangt dus mede
af van collectieve beslissingen.
, Hoofdstuk 3
3.2
Als grondrechten gekoppeld zijn aan nationaliteit, spreken we van burgerschapsrechten.
Hoofdstuk 5
5.2
Bescherming van een grondrecht hangt af van de reikwijdte en de beperkingsmogelijkheden.
Wanneer én het grondrecht van toepassing is én de handeling van de overheid geen
geoorloofde beperking is, moet de overheid zich onthouden van handelen.
Eerst altijd de reikwijdte vraag: is dit een inmenging van (bijv) respect op prive
leven/eerbiediging persoonlijke levenssfeer- recht. Je vraagt je hierbij af of het
grondrecht uberhaupt van toepassing is in de casus.
Zo ja, is deze inmenging geoorloofd? Dit is de vraag naar de
beperkingsmogelijkheden.
o Bij grondrechten zonder beperkingsmogelijkheden hoeft alleen de reikwijdte
vraag te worden beantwoord, er kan namelijk niet beperkt worden dan. Dit
zijn absoluut geformuleerde grondrechten.
5.3
De wijze van formulering van de reikwijdte kan in drie opzichten verschillen
Typering door inbreuk makende maatregel
Verbod op foltering, doodstraf etc.
Hierbij is de vraag of het optreden van de overheid in een bepaald geval als de
genoemde inbreuk makende maatregel is aan te merken. Zo ja, dan is het grondrecht
van toepassing. Een inbreuk op een verbod dus.
Typering door gedragingen burger
Vrijheid van meningsuiting, vereniging, onderwijs etc.
Als de reikwijdte van een grondrechtbepaling getypeerd wordt door een gedraging
van de burger, dan heeft de vraag of een maatregel van de overheid binnen de
reikwijdte valt, 2 aspecten:
- Is er sprake van een door het grondrecht beschermde gedraging van de burger?
o Soms niet moeilijk om te beoordelen, maar soms is ook interpretatie nodig.
- Is de betreffende overheidsmaatregel als beperking van de beschermde gedraging
te beschouwen?
o Is vaak geen twijfel over mogelijk, maar soms toch moeilijk vast te stellen
Typering door object of sfeer
Respect op privéleven en op persoonlijke levenssfeer
Ziet zowel op de mogelijkheid om zich af te schermen tegen vormen van stoornis als
op enige vrijheid om zich naar eigen inzicht te gedragen.
Voor de reikwijdte kan het uitmaken of er juridisch technische normen in het grondrecht
worden gebruikt, of dat het vooral bestaat uit open normen.
Juridisch technische normen:
Kijk bijv. naar art. 6 EVRM: “geschil over de vaststelling van burgerlijke rechten of om
de vaststelling van de gegrondheid van een ingestelde vervolging” juridisch
technisch. Maar ook de eisen van een redelijke termijn, openbare behandeling etc.
duiden op een juridisch technische norm.
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1..........................................................................................................................................................2
Hoofdstuk 2..........................................................................................................................................................3
2.3....................................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 3................................................................................................................................................... 4
3.2....................................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 5..........................................................................................................................................................4
5.2....................................................................................................................................................................4
5.3....................................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 6..........................................................................................................................................................5
6.2....................................................................................................................................................................5
6.3....................................................................................................................................................................6
6.4....................................................................................................................................................................7
Week 2.......................................................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................................8
8.3....................................................................................................................................................................8
8.4....................................................................................................................................................................8
8.5....................................................................................................................................................................8
8.6....................................................................................................................................................................9
8.7....................................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 9..........................................................................................................................................................9
9.1....................................................................................................................................................................9
9.2....................................................................................................................................................................9
9.3....................................................................................................................................................................9
Hoofstuk 14........................................................................................................................................................10
14.2................................................................................................................................................................10
14.3................................................................................................................................................................11
Week 3........................................................................................................................................................ 11
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................11
4.2..................................................................................................................................................................11
4.3..................................................................................................................................................................12
Week 4........................................................................................................................................................ 15
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................15
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................15
4.1..................................................................................................................................................................15
4.2..................................................................................................................................................................15
4.3..................................................................................................................................................................17
4.4..................................................................................................................................................................18
Hoofdstuk 5........................................................................................................................................................19
5.1..................................................................................................................................................................19
5.2..................................................................................................................................................................20
5.3..................................................................................................................................................................21
, 5.4..................................................................................................................................................................23
5.5..................................................................................................................................................................23
Week 5....................................................................................................................................................... 24
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................24
1.2..................................................................................................................................................................24
1.3..................................................................................................................................................................26
1.4.......................................................................................................................................................................27
Hoofdstuk 3........................................................................................................................................................27
3.1..................................................................................................................................................................27
3.2..................................................................................................................................................................27
3.3..................................................................................................................................................................28
3.4..................................................................................................................................................................29
3.5..................................................................................................................................................................29
Week 6........................................................................................................................................................ 30
Hoofdstuk 11......................................................................................................................................................30
11.1................................................................................................................................................................30
11.2................................................................................................................................................................30
11.3................................................................................................................................................................32
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................32
7.1..................................................................................................................................................................32
7.2..................................................................................................................................................................32
7.4..................................................................................................................................................................32
7.5..................................................................................................................................................................33
Hoofdstuk 18......................................................................................................................................................33
18.2................................................................................................................................................................33
Hoofdstuk 20......................................................................................................................................................34
Aantekeningen lawbooks............................................................................................................................. 34
Week 1................................................................................................................................................................34
Week 2................................................................................................................................................................37
Week 4................................................................................................................................................................38
Week 1
Hoofdstuk 1
Grondrechten: fundamentele rechtsnormen die de strekking hebben het. Individu
persoonlijke vrijheid en een menswaardig bestaan te verzekeren en die de handelingsvrijheid
van met name de overheid beperken.
Grondrechten gelden tussen:
Burger en overheid: overheidshandelen wordt ingeperkt.
(Soms) burgers onderling, later meer = horizontale werking
Soorten grondrechten
Klassiek: overheid moet zich onthouden van handelen
- Kunnen wel positieve verplichtingen voor de overheid meebrengen waardoor de
overheid juist wel iets moet doen. Soms is overheidsonthouding namelijk niet
, genoeg om bijvoorbeeld voor een effectieve vrijheid van betoging te zorgen. Dan
kunnen er dus positieve verplichtingen voor de overheid gelden. Maar in principe
is het dus ‘hands off’ voor de overheid.
- Zijn met name te vinden in het IVBPR, EVRM en art. 1 t/m 18 lid 1, 23 lid 2 en 114
van de Gw.
Sociaal: er geldt een zorgplicht voor de overheid. Hij moet juist wel handelen.
- Zijn met name te vinden in het IVESCR, ESH en art. 18 lid 2 t/m 22 Gw en overige
leden van 23 Gw.
in bijv HvEU staan ze ook beide.
De 4 pijlers van de rechtsstaat:
Ingrijpen van de overheid mag alleen gebeuren ogv algemene regels
Machtenscheiding (= trias politica, checks and balances, garantie voor vrijheid voor
de burger)
Rechtsbescherming door onafhankelijke rechter
Het bestaan van grondrechten
Rechtsbronnen grondrechten:
Internationale verdragen
- IVBPR, IVESCR, EVRM, ESH, HvEU
Jurisprudentie van internationaalrechtelijke organen
- EHRM, HVJEU
Nationale grondwet
De uitwerking van bepaalde grondrechten in de nationale wetgeving
- AWGB, WOM
hier staat dan niet het grondrecht in, maar wel een goed begrip over bijv de
reikwijdte of gelding van een grondrecht. Zonder deze nationale wetten is een
goed begrip hierover niet mogelijk.
Jurisprudentie van de nationale rechter
er bestaan ook verdere hulpbronnen maar deze zijn het belangrijkst.
Hoofdstuk 2
2.3
Klassieke en sociale grondrechten
Klassiek: individuele vrijheidsrechten in de eerste plaats gericht op
overheidsonthouding. Je bent zelf drager van het recht en bepaalt zelf op welke wijze
je je recht uitoefent. Deze grondrechten zijn bij de rechter afdwingbaar. In principe
hands off voor de overheid. Ze komen aan ieder individu toe.
- Maar let op: bij veel klassieke grondrechten kan het optreden van de overheid
geboden zijn (en andersom bij de sociale).
Sociaal: vooral in het belang van de bevolking als geheel. Dragen een zorgplicht met
zich mee. De overheid moet juist optreden. Hoe ze worden ingevuld, hangt dus mede
af van collectieve beslissingen.
, Hoofdstuk 3
3.2
Als grondrechten gekoppeld zijn aan nationaliteit, spreken we van burgerschapsrechten.
Hoofdstuk 5
5.2
Bescherming van een grondrecht hangt af van de reikwijdte en de beperkingsmogelijkheden.
Wanneer én het grondrecht van toepassing is én de handeling van de overheid geen
geoorloofde beperking is, moet de overheid zich onthouden van handelen.
Eerst altijd de reikwijdte vraag: is dit een inmenging van (bijv) respect op prive
leven/eerbiediging persoonlijke levenssfeer- recht. Je vraagt je hierbij af of het
grondrecht uberhaupt van toepassing is in de casus.
Zo ja, is deze inmenging geoorloofd? Dit is de vraag naar de
beperkingsmogelijkheden.
o Bij grondrechten zonder beperkingsmogelijkheden hoeft alleen de reikwijdte
vraag te worden beantwoord, er kan namelijk niet beperkt worden dan. Dit
zijn absoluut geformuleerde grondrechten.
5.3
De wijze van formulering van de reikwijdte kan in drie opzichten verschillen
Typering door inbreuk makende maatregel
Verbod op foltering, doodstraf etc.
Hierbij is de vraag of het optreden van de overheid in een bepaald geval als de
genoemde inbreuk makende maatregel is aan te merken. Zo ja, dan is het grondrecht
van toepassing. Een inbreuk op een verbod dus.
Typering door gedragingen burger
Vrijheid van meningsuiting, vereniging, onderwijs etc.
Als de reikwijdte van een grondrechtbepaling getypeerd wordt door een gedraging
van de burger, dan heeft de vraag of een maatregel van de overheid binnen de
reikwijdte valt, 2 aspecten:
- Is er sprake van een door het grondrecht beschermde gedraging van de burger?
o Soms niet moeilijk om te beoordelen, maar soms is ook interpretatie nodig.
- Is de betreffende overheidsmaatregel als beperking van de beschermde gedraging
te beschouwen?
o Is vaak geen twijfel over mogelijk, maar soms toch moeilijk vast te stellen
Typering door object of sfeer
Respect op privéleven en op persoonlijke levenssfeer
Ziet zowel op de mogelijkheid om zich af te schermen tegen vormen van stoornis als
op enige vrijheid om zich naar eigen inzicht te gedragen.
Voor de reikwijdte kan het uitmaken of er juridisch technische normen in het grondrecht
worden gebruikt, of dat het vooral bestaat uit open normen.
Juridisch technische normen:
Kijk bijv. naar art. 6 EVRM: “geschil over de vaststelling van burgerlijke rechten of om
de vaststelling van de gegrondheid van een ingestelde vervolging” juridisch
technisch. Maar ook de eisen van een redelijke termijn, openbare behandeling etc.
duiden op een juridisch technische norm.
