Samenvatting Taal 2

Taal 2

DEEL 1 Taalbeschouwing

1. Taalbeschouwing beschouwd (p. 10)


 Taalbeschouwing:
 overkoepelende term
(1) taalsystemen
(2) taalgebruik
 nadenken over een aspect van taal
 Mondeling taalgebruik ontwikkelt tijdens differentiatiefase:
 veel nieuwe woordenschat
 complexe zinnen
Conclusie: meer nadenken over taal = taalbeschouwing

1.1 Taalsysteem (p. 11)
 Stilstaan bij het vormelijke gezicht van taal

Klanken Herkennen (rijmen)  woorddelen & aparte klanken hakken en
plakken
Letters Visuele beeld van een klank = letterbeeld
Woorden Vorm en betekenis van woorden
(1) vorm  samenstellingen, verkleinwoorden, …
(2) betekenis
Zinnen Meerdere woorden vormen korte / lange zinnen  onthouden en
vervolledigen
Teksten Verschillende soorten teksten ontdekken



1.2 Taalgebruik (p. 12)
 Mondeling of schriftelijk taalgebruik
 Onderzoeken van communicatieve situaties
 taal aanpassen aan de situatie
 Componenten van taalgebruik: zender, de boodschap, de ontvanger, de
werkelijkheid van de boodschap, bedoeling van de communicatie, de
manier waarop, de omstandigheden, effect en reactie.


1

,1.2.1 Mondeling taalgebruik (p 12)
 Verschillen tussen talen en tonen
 talen: dialect, vreemde taal
 tonen: inlevingsvermogen, mimiek, ..
Gevolg: groot effect op communicatieve situatie
 Rollenspel, poppenspel, vertelling, …  mogelijkheden om de
verschillende vormen van mondeling taalgebruik te leren kennen

1.2.3 Schriftelijk taalgebruik (p. 12)
 Verschillende mogelijkheden met typische eigenschappen
 Bv. boodschappenlijstje, uitnodiging voor feestje

2. Het taalbeschouwende kind (p.13)


2.1 Metalinguïstisch bewustzijn (p. 13)
 Objectivatie:
= taal los van de betekenis leren zien
Voorbeeld: reus / kabouter  langste woord?  antwoord: ‘reus’


Conclusie: metalinguïstisch bewustzijn onvoldoende ontwikkeld
 denken weinig/niet na over taalgebruik & taalsystemen
 oudste kleuters kunnen dit mits ondersteuning

2.2 Taalvaardigheid (p.13)
 Expressie, woordenschat en communicatie
 Doel: ervaringen & gedachte vlot kunnen verwoorden + gevoeligheid voor
taalbeschouwing aanwakkeren
 jonge kleuters: moeilijk om taal van op een afstand te bekijken en
erover te reflecteren
Voorbeeld: Iemand met andere taal  “He, die praat raar!”  KO werkt
rond vreemde talen in een opdracht

2.3 Plaats in het kleuteronderwijs (p. 14)
Waarom belangrijk?

Abstract Afstand nemen van realiteit  belangrijk in het verdere
onderwijs
Spontaan Uitdagende en motiverende opdrachten  interesse


2

, interesse aanwakkeren
Doel: op een positieve manier met taaldiversiteit
omgaan
Taalvaardigheid Inzicht krijgen in taalgebruik en taalsysteem 
onderzoeken van de gevolgen van spreekgedrag
Vb.: ‘Roepen als je boos bent.’
Beginnende Goed begrijpen wat schriftelijke taal is (klank, letter en
geletterdheid woord)  invloed op leren lezen en schrijven



2.4 Plaats in de leerplannen (p. 15-16)
Ontwikkelingsdoelen:

 Vormen van mondelinge communicatie herkennen
 Boodschappen visueel bewaren / opnieuw opnemen
 Boodschappen vastleggen met schrift
 Symbolen om boodschappen over te dragen
 Reflecteren over taal en taalgebruik in concrete situaties (discrimineren,
ritmisch aspect, intonatie en mimiek)

KOV – taalbeschouwing Nederlands:

(1) taalgebruik

 reflectie en inzicht in communicatie
 respect voor eigen en andere talen

Voorbeeld: nadenken over communicatieve situaties aan de hand van
communicatiemodel

(2) taalsysteem

 klanken, woorden, teksten, feiten, meningen, betekenissen en
letters
 respect voor eigen en andere talen

Voorbeeld: woorden hetzelfde klinken waarnemen en zich erover
verwonderen (rijmen)

Gemeenschapsonderwijs




3