DE SUMMA DIVISIO VH IUS COMMUNE:ACTIONES IN REM VS.
ACTIONES IN PERSONAM
- actiones in rem -> rechtsvorderingen met een volgrecht of zakelijke
rechtsvorderingen
- actiones in personam -> persoonlijke rechtsvorderingen
- onderscheid tss actiones in rem en actiones in personam => summa divisio
vh ius commune
- actiones in personam ingesteld tegen 1 persoon die in de vordering vermeld
werd
- tegen de persoon vd SA
- specifiek persoon
- actiones in rem tegen ied die een persoon of een goed bij zich had dat in de
vordering vermeld werd
- gn beperkt systeem v zakelijke rechten (numerus clausus)
- numerus clausus = heel beperkt aantal zakelijke rechten en partijen kunnen
ook gn zakelijke rechten creëren die de wetgever nt heeft voorzien
- gn hiërarchie v zakelijke rechten
- 17de E Hugo Grotius: eigendom bovenaan gezet + beperkte zakelijke rechten
daar hiërarchisch onder geplaatst
- zakelijker rechten ontwikkeling vd 17de E
- vijf zakelijke rechten: eigendom (erfpacht en opstal), bezit, dienstbaarheden
(erfdienstbaarheden, vruchtgebruik), pand en erfgenaamschap
- Hahn:
1) vr strikte hiërarchie -> eigendom als hoogste zakelijk recht
2) numerus clausus
- art 3.50BW: eigenaar volheid v bevoegdheden
- Napoleon in zijn BW
- afgeleiden vh eigendomsrecht: vruchtgebruik, erfpacht, opstal en
erfdienstbaarheid
BEZIT (POSSESIO)
- bezit vandaag nt langer als zelfstandig zakelijk recht
- onderscheiden worden v eigendom en detentie
- bezit art 3.18BW
- detentie = feitelijke macht over een goed zonder de prerogatieven vd bezitter
vb huurder -> gn zakelijk recht
7.2.1 Bezit en interdict
- interdicten = voorlopige maatregelen of tussenvonnisen die de praetor of de
keizerlijke rechten oplegden na de inleidingszitting
- opgesomd in het edict vd praetor
, - interdict gold tov iedereen (erga omnes)
7.2.2 Bezitsbescherming vr goederen in de oudheid
1° De functies vh bezit v goederen
- interdicten -> bescherming v rechten op goederen
- 3 belangrijke interdicten
1) interdictum unde ui -> interdict wegens geweld
vb koets geparkeerd en iem bedreigd jou en neemt koets mee kan je vragen
dat je in bezit v je koets wordt hersteld
2) interdict vr onroerende goederen -> bescherming v precaristen
- precarist = hebben controle over een land en kan op eender welk
ogenblik worden herroepen door degenen die hem die controle hebben
verleend -> het leger
- gaf het leger militair domein in concessie aan particulieren
- belasting of gratis
- precaire rechtsverhouding
- herroepen worden
- gestoord werd door een andere burger? civiel conflict
- verkreeg posessio
3) interdict vr roerende goederen -> volle republiek
- procedurele functie: revindicatie onontvankelijk als er gn uitspraak over het
bezit aan voorafgegaan
- interdict was maar gedurende 1j beschikbaar
2° Voorwaarden v bezitsbescherming vr goederen in het keizerrijk
- keizerrijk: bezitsbeschermin vr vele particulieren de enige vorm v
rechtsbescherming
- keizerlijke provincies: dominium aan de keizer
- bezitsbescherming tss particulieren enkel vr goederen in de handel
- 3 voorwaarden
1) lichamelijke controle vb zomerweiden in de bergen: in winter verlaten MAAR
betekende nt dat een ander ze mocht innemen
2) intentie om het goed te behouden
3) geldige titel -> verschillende titels
- precarist
- erfpachter
- vruchtgebruiker en opstalhouder
- pandschuldeiser
- rechtshandelingen die uit hun aard zelf aanleiding gaven tot
bezitsbescherming -> civiel bezit
, - bezit = feitelijke uitoefening v een rechts als was men de titularis vh recht
- voldaan moest zijn op ogenblik vd verwerving vh goed -> titel kon nt meer
gewijzigd worden
- huurder en pachter die een goed in hun feitelijke macht hadden -> gn
aanspraak op interdictbescherming
- gn bezitstitel -> louter houder vd zaak
- persoonlijke actie tegen verpachter of verhuurder
3° De bevrijdende verjaring (praescriptio)
- civiel bezit => rechtshandelingen die tot verkrijging v goederen leidden
- rv binnen bepaalde termijn
- de verjaring v lange duur -> bevrijd v zijn verplichting om goed aan de eiser
terug te geven
- verweermiddel
- roerende goederen: duur 4j
- onroerende goedereren: 10j als eiser en verweerder in dezelfde provincie en
20j als zij in verschillende provincies woonden
- te goeder trouw (e bona fide) beoordeeld
- definitief bezit was in oudheid gn eigendom -> gn eigenaar WANT als men
goed terug verliest en terug bij oorspronkelijke eigenaar dan is die nogsteeds
eigenaar
- laatklassiek: bevrijdende verjaring v heel lange duur -> termijn 30j
- goede trouw vd bezitter nt meer v belang
7.2.3 De middeleeuwse receptie vh bezit
1° Allodiale goederen
- keizerrijk was alle grond vorstelijk domein
- Westen: rechten op goederen met bezitsbescherming gegarandeerd
- procedure v bezitsbescherming leefde ook na val v WRR voort
- Karolingische tijd werd dominium vd keizer opgedeeld in feodaliteit
- opsplitsing keizerlijk dominium => leenrechtelijk begrip
- leenrecht en de bevoegdheid vd leenrechtbanken
- abdijen bleven buiten leenrecht door met bezitsbescherming te werken
- => allodiale goederen
- bezit belangrijk voor de canonisten
- invloed canonieke recht: nadruk op goede trouw
- canonisten: Innocentius III -> op moment dat hij het vernam na verkoop direct
teruggeven want opkomende kwade trouw schaadt
ACTIONES IN PERSONAM
- actiones in rem -> rechtsvorderingen met een volgrecht of zakelijke
rechtsvorderingen
- actiones in personam -> persoonlijke rechtsvorderingen
- onderscheid tss actiones in rem en actiones in personam => summa divisio
vh ius commune
- actiones in personam ingesteld tegen 1 persoon die in de vordering vermeld
werd
- tegen de persoon vd SA
- specifiek persoon
- actiones in rem tegen ied die een persoon of een goed bij zich had dat in de
vordering vermeld werd
- gn beperkt systeem v zakelijke rechten (numerus clausus)
- numerus clausus = heel beperkt aantal zakelijke rechten en partijen kunnen
ook gn zakelijke rechten creëren die de wetgever nt heeft voorzien
- gn hiërarchie v zakelijke rechten
- 17de E Hugo Grotius: eigendom bovenaan gezet + beperkte zakelijke rechten
daar hiërarchisch onder geplaatst
- zakelijker rechten ontwikkeling vd 17de E
- vijf zakelijke rechten: eigendom (erfpacht en opstal), bezit, dienstbaarheden
(erfdienstbaarheden, vruchtgebruik), pand en erfgenaamschap
- Hahn:
1) vr strikte hiërarchie -> eigendom als hoogste zakelijk recht
2) numerus clausus
- art 3.50BW: eigenaar volheid v bevoegdheden
- Napoleon in zijn BW
- afgeleiden vh eigendomsrecht: vruchtgebruik, erfpacht, opstal en
erfdienstbaarheid
BEZIT (POSSESIO)
- bezit vandaag nt langer als zelfstandig zakelijk recht
- onderscheiden worden v eigendom en detentie
- bezit art 3.18BW
- detentie = feitelijke macht over een goed zonder de prerogatieven vd bezitter
vb huurder -> gn zakelijk recht
7.2.1 Bezit en interdict
- interdicten = voorlopige maatregelen of tussenvonnisen die de praetor of de
keizerlijke rechten oplegden na de inleidingszitting
- opgesomd in het edict vd praetor
, - interdict gold tov iedereen (erga omnes)
7.2.2 Bezitsbescherming vr goederen in de oudheid
1° De functies vh bezit v goederen
- interdicten -> bescherming v rechten op goederen
- 3 belangrijke interdicten
1) interdictum unde ui -> interdict wegens geweld
vb koets geparkeerd en iem bedreigd jou en neemt koets mee kan je vragen
dat je in bezit v je koets wordt hersteld
2) interdict vr onroerende goederen -> bescherming v precaristen
- precarist = hebben controle over een land en kan op eender welk
ogenblik worden herroepen door degenen die hem die controle hebben
verleend -> het leger
- gaf het leger militair domein in concessie aan particulieren
- belasting of gratis
- precaire rechtsverhouding
- herroepen worden
- gestoord werd door een andere burger? civiel conflict
- verkreeg posessio
3) interdict vr roerende goederen -> volle republiek
- procedurele functie: revindicatie onontvankelijk als er gn uitspraak over het
bezit aan voorafgegaan
- interdict was maar gedurende 1j beschikbaar
2° Voorwaarden v bezitsbescherming vr goederen in het keizerrijk
- keizerrijk: bezitsbeschermin vr vele particulieren de enige vorm v
rechtsbescherming
- keizerlijke provincies: dominium aan de keizer
- bezitsbescherming tss particulieren enkel vr goederen in de handel
- 3 voorwaarden
1) lichamelijke controle vb zomerweiden in de bergen: in winter verlaten MAAR
betekende nt dat een ander ze mocht innemen
2) intentie om het goed te behouden
3) geldige titel -> verschillende titels
- precarist
- erfpachter
- vruchtgebruiker en opstalhouder
- pandschuldeiser
- rechtshandelingen die uit hun aard zelf aanleiding gaven tot
bezitsbescherming -> civiel bezit
, - bezit = feitelijke uitoefening v een rechts als was men de titularis vh recht
- voldaan moest zijn op ogenblik vd verwerving vh goed -> titel kon nt meer
gewijzigd worden
- huurder en pachter die een goed in hun feitelijke macht hadden -> gn
aanspraak op interdictbescherming
- gn bezitstitel -> louter houder vd zaak
- persoonlijke actie tegen verpachter of verhuurder
3° De bevrijdende verjaring (praescriptio)
- civiel bezit => rechtshandelingen die tot verkrijging v goederen leidden
- rv binnen bepaalde termijn
- de verjaring v lange duur -> bevrijd v zijn verplichting om goed aan de eiser
terug te geven
- verweermiddel
- roerende goederen: duur 4j
- onroerende goedereren: 10j als eiser en verweerder in dezelfde provincie en
20j als zij in verschillende provincies woonden
- te goeder trouw (e bona fide) beoordeeld
- definitief bezit was in oudheid gn eigendom -> gn eigenaar WANT als men
goed terug verliest en terug bij oorspronkelijke eigenaar dan is die nogsteeds
eigenaar
- laatklassiek: bevrijdende verjaring v heel lange duur -> termijn 30j
- goede trouw vd bezitter nt meer v belang
7.2.3 De middeleeuwse receptie vh bezit
1° Allodiale goederen
- keizerrijk was alle grond vorstelijk domein
- Westen: rechten op goederen met bezitsbescherming gegarandeerd
- procedure v bezitsbescherming leefde ook na val v WRR voort
- Karolingische tijd werd dominium vd keizer opgedeeld in feodaliteit
- opsplitsing keizerlijk dominium => leenrechtelijk begrip
- leenrecht en de bevoegdheid vd leenrechtbanken
- abdijen bleven buiten leenrecht door met bezitsbescherming te werken
- => allodiale goederen
- bezit belangrijk voor de canonisten
- invloed canonieke recht: nadruk op goede trouw
- canonisten: Innocentius III -> op moment dat hij het vernam na verkoop direct
teruggeven want opkomende kwade trouw schaadt
