INHOUDSOPGAVE
1. inleiding: geschiedenis .................................................................................... 3
1.1 wat is sociaal recht .................................................................................................................. 3
1.2 geschiedenis ........................................................................................................................... 3
2. ideologie en basisprincipes ............................................................................... 5
2.1 ideologische achtergrond ....................................................................................................... 5
2.2 centraal begrip: solidariteit .................................................................................................... 6
2.3 inhoud van de sociale zekerheid ............................................................................................. 7
2.4 organisatie .............................................................................................................................. 8
2.5 handvest van de sociale zekerheid ........................................................................................ 11
3. ziekte- en invaliditeitsverzekering ................................................................... 12
3.1 geneeskundige verzorging ................................................................................................... 13
3.2 arbeidsongeschiktheid.......................................................................................................... 18
3.3 moederschapsverzekering .................................................................................................... 21
4. professionele risico’s ..................................................................................... 24
4.1 sociale zekerheidsrecht......................................................................................................... 24
4.1.1 vooraf ........................................................................................................................ 24
4.1.2 Arbeidongevallen ..................................................................................................... 24
4.1.3 Wat is een arbeidswegongeval? ............................................................................... 28
4.1.4 fout van het slachtoffer .............................................................................................. 29
4.1.5 vergoeding van de schade........................................................................................ 30
4.1.6 procedure ................................................................................................................. 33
4.1.7 beroepsziekten ......................................................................................................... 34
5. werkloosheid ................................................................................................ 38
5.1 sociale zekerheidsrecht......................................................................................................... 38
5.1.1 enkele bedenkingen vooraf ...................................................................................... 38
5.1.2 administratieve organisatie....................................................................................... 38
5.1.3 werkloosheidsuitkeringen voor voltijdse werklozen................................................. 39
5.1.4 werkloosheidsuitkeringen voor deeltijdse werklozen .............................................. 45
5.1.5 inschakelingsuitkering.............................................................................................. 45
6. federale sociale bijstand ................................................................................. 47
6.1 sociale zekerheidsrecht......................................................................................................... 47
6.1.1 enkele bedenkingen vooraf ...................................................................................... 47
6.1.2 maatschappelijke integratie...................................................................................... 47
6.1.3 ocmw-dienstverlening .............................................................................................. 52
6.1.4 inkomensgarantie voor ouderen ............................................................................... 53
6.1.5 inkomensvervangende tegemoetkomingen aan personen met handicap ................. 55
6.1.6 integratietegemoetkoming voor personen met handicap ......................................... 57
1
,7. vlaamse sociale bijstand................................................................................. 59
7.1 groeipakket ........................................................................................................................... 59
7.1.1 historiek ......................................................................................................................... 59
7.1.2 wie betaalt het groeipakket ...................................................................................... 60
7.1.3 wat krijgt elk kind? ................................................................................................... 60
7.1.4 belang van het groeipakket ...................................................................................... 61
7.1.5 extra ondersteuning voor sommige kinderen ........................................................... 62
7.1.6 participatietoeslagen ................................................................................................ 64
7.1.7 belang van participatietoeslagen .............................................................................. 64
7.1.8 groeipakket op maat van het kind: student ............................................................... 65
7.1.9 groeipakket op maat van het kind: kind geplaatst in instelling ................................. 66
8. de arbeidsovereenkomst ................................................................................. 67
8.1 de arbeidsovereenkomst ...................................................................................................... 67
8.1.1 wat is een arbeidsovereenkomst? .................................................................................. 67
8.1.2 het ondergeschikt verband ....................................................................................... 67
8.1.3 toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomst..................................................... 68
8.2 aangaan van de arbeidsovereenkomst.................................................................................. 68
8.2.1 geldigheidsvereisten ..................................................................................................... 68
8.2.2 vormvereisten ........................................................................................................... 70
8.2.3 inhoud van de arbeidsovereenkomstenwet .............................................................. 71
8.2.4 indelingen................................................................................................................. 71
9. einde van de arbeidsovereenkomst .................................................................. 74
9.1 vooraf .................................................................................................................................... 74
9.2 algemene civielrechtelijke wijzen van beëindiging .............................................................. 74
9.2.1 wederzijdse toestemming .............................................................................................. 74
9.2.2 overmacht ................................................................................................................. 75
9.2.3 ontbindend beding ................................................................................................... 75
9.2.4 afloop van de termijn of voltooiing vna het afgesproken werk .................................. 76
9.2.5 overlijden van een van de partijen............................................................................ 76
9.3 arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging:ontslag door opzegging .................................... 76
9.3.1 het begrip ‘ontslag’ ........................................................................................................ 76
9.3.2 de opzeg ................................................................................................................... 77
9.3.3 de opzegtermijn ........................................................................................................ 78
9.3.4 de opzegvergoeding ................................................................................................ 79
9.3.5 motiveringsplicht en kennelijk onredelijk ontslag .................................................... 80
9.3.6 sollicitatieverlof ........................................................................................................ 81
9.4 arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag wegens dringende reden..................... 81
9.4.1 begrip ‘dringende reden’ ......................................................................................... 81
9.4.2 termijnen .................................................................................................................. 82
9.4.3 bewijs ....................................................................................................................... 82
9.4.4 vergoedingsregeling ................................................................................................ 82
2
,SOCIAAL RECHT
1. INLEIDING: GESCHIEDENIS
1.1 WAT IS SOCIAAL RECHT
sociaal recht= deelgebied van het recht dat zich richt op bescherming van de sociale en
economische rechten van werknemers en burgers
- kracht die ervoor zorgt dat je niet aan je lot wordt overgelaten
- evenwicht brengen tussen werknemers en werkgevers (geluk en pech)
onderverdeling:
- arbeidsrecht
o werk, contract, loon, werkuren, rechten als wn, …
- socialezekerheidsrecht
o beschermd inkomen door ongeval, ziekte, …
1.2 GESCHIEDENIS
Onze sociale zekerheid: het resultaat van 150 jaar (r)evolutie!
Half 19e eeuw: hongersnood en sociale ontwrichting
• hongersnood door mislukte aardappeloogst
• opkomst van de industrialisatie veroorzaakt neergang van de huisnijverheid
Gevolg: mensen trekken massaal naar de steden op zoek naar werk → massale armoede
- meer mensen die wilden werken, dan jobs (overaanbod)
o lage lonene, slechte woonomstandigheden, leven in belluiken
Coalitieverbod: arbeiders mochten zich niet verenigen (elk voor zichzelf)
- MAAR verenigen zich toch in onderlinge bijstandsmaatschappijen
Idee leeft dat overheid moet tussenkomen in sociale kwesties, geïnspireerd op het model van
kanselier Bismarck (DL)
3
, 1866: Coalitieverbod werd opgeheven
→ het ontstaan van vakbonden, ziekenfondsen en vakverenigingen
1886: arbeidersprotesten en stakingen
→ eerste sociale maatregelen door de overheid:
• Beperken van vrouwen- en kinderarbeid
• Uitbetaling van de lonen in cash geld
1903: eerste wet op de arbeidsongevallen
→ kritiek: uitkering was beperkt tot helft van het loon
1928: wet voor tegemoetkoming aan gebrekkigen en verminkten
1930: wet op de kinderbijslag
1935: oprichting werklozenkassen door vakbonden
→ ledenbijdragen aangevuld met subsidies van de gemeenten
1936: betaalde vakantiedagen ( 6 per jaar)
1944: besluitwet betreffende de maatschappelijke zekerheid
Verplichte sociale verzekeringen:
• Ziekte- en invaliditeitsverzekering
• Pensioenen
• Kinderbijslagregeling
• Werkloosheidsverzekering
• Jaarlijkse vakantie
1974: invoering brugpensioen en Wet op het bestaansminimum (nu: leefloon)
4
1. inleiding: geschiedenis .................................................................................... 3
1.1 wat is sociaal recht .................................................................................................................. 3
1.2 geschiedenis ........................................................................................................................... 3
2. ideologie en basisprincipes ............................................................................... 5
2.1 ideologische achtergrond ....................................................................................................... 5
2.2 centraal begrip: solidariteit .................................................................................................... 6
2.3 inhoud van de sociale zekerheid ............................................................................................. 7
2.4 organisatie .............................................................................................................................. 8
2.5 handvest van de sociale zekerheid ........................................................................................ 11
3. ziekte- en invaliditeitsverzekering ................................................................... 12
3.1 geneeskundige verzorging ................................................................................................... 13
3.2 arbeidsongeschiktheid.......................................................................................................... 18
3.3 moederschapsverzekering .................................................................................................... 21
4. professionele risico’s ..................................................................................... 24
4.1 sociale zekerheidsrecht......................................................................................................... 24
4.1.1 vooraf ........................................................................................................................ 24
4.1.2 Arbeidongevallen ..................................................................................................... 24
4.1.3 Wat is een arbeidswegongeval? ............................................................................... 28
4.1.4 fout van het slachtoffer .............................................................................................. 29
4.1.5 vergoeding van de schade........................................................................................ 30
4.1.6 procedure ................................................................................................................. 33
4.1.7 beroepsziekten ......................................................................................................... 34
5. werkloosheid ................................................................................................ 38
5.1 sociale zekerheidsrecht......................................................................................................... 38
5.1.1 enkele bedenkingen vooraf ...................................................................................... 38
5.1.2 administratieve organisatie....................................................................................... 38
5.1.3 werkloosheidsuitkeringen voor voltijdse werklozen................................................. 39
5.1.4 werkloosheidsuitkeringen voor deeltijdse werklozen .............................................. 45
5.1.5 inschakelingsuitkering.............................................................................................. 45
6. federale sociale bijstand ................................................................................. 47
6.1 sociale zekerheidsrecht......................................................................................................... 47
6.1.1 enkele bedenkingen vooraf ...................................................................................... 47
6.1.2 maatschappelijke integratie...................................................................................... 47
6.1.3 ocmw-dienstverlening .............................................................................................. 52
6.1.4 inkomensgarantie voor ouderen ............................................................................... 53
6.1.5 inkomensvervangende tegemoetkomingen aan personen met handicap ................. 55
6.1.6 integratietegemoetkoming voor personen met handicap ......................................... 57
1
,7. vlaamse sociale bijstand................................................................................. 59
7.1 groeipakket ........................................................................................................................... 59
7.1.1 historiek ......................................................................................................................... 59
7.1.2 wie betaalt het groeipakket ...................................................................................... 60
7.1.3 wat krijgt elk kind? ................................................................................................... 60
7.1.4 belang van het groeipakket ...................................................................................... 61
7.1.5 extra ondersteuning voor sommige kinderen ........................................................... 62
7.1.6 participatietoeslagen ................................................................................................ 64
7.1.7 belang van participatietoeslagen .............................................................................. 64
7.1.8 groeipakket op maat van het kind: student ............................................................... 65
7.1.9 groeipakket op maat van het kind: kind geplaatst in instelling ................................. 66
8. de arbeidsovereenkomst ................................................................................. 67
8.1 de arbeidsovereenkomst ...................................................................................................... 67
8.1.1 wat is een arbeidsovereenkomst? .................................................................................. 67
8.1.2 het ondergeschikt verband ....................................................................................... 67
8.1.3 toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomst..................................................... 68
8.2 aangaan van de arbeidsovereenkomst.................................................................................. 68
8.2.1 geldigheidsvereisten ..................................................................................................... 68
8.2.2 vormvereisten ........................................................................................................... 70
8.2.3 inhoud van de arbeidsovereenkomstenwet .............................................................. 71
8.2.4 indelingen................................................................................................................. 71
9. einde van de arbeidsovereenkomst .................................................................. 74
9.1 vooraf .................................................................................................................................... 74
9.2 algemene civielrechtelijke wijzen van beëindiging .............................................................. 74
9.2.1 wederzijdse toestemming .............................................................................................. 74
9.2.2 overmacht ................................................................................................................. 75
9.2.3 ontbindend beding ................................................................................................... 75
9.2.4 afloop van de termijn of voltooiing vna het afgesproken werk .................................. 76
9.2.5 overlijden van een van de partijen............................................................................ 76
9.3 arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging:ontslag door opzegging .................................... 76
9.3.1 het begrip ‘ontslag’ ........................................................................................................ 76
9.3.2 de opzeg ................................................................................................................... 77
9.3.3 de opzegtermijn ........................................................................................................ 78
9.3.4 de opzegvergoeding ................................................................................................ 79
9.3.5 motiveringsplicht en kennelijk onredelijk ontslag .................................................... 80
9.3.6 sollicitatieverlof ........................................................................................................ 81
9.4 arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag wegens dringende reden..................... 81
9.4.1 begrip ‘dringende reden’ ......................................................................................... 81
9.4.2 termijnen .................................................................................................................. 82
9.4.3 bewijs ....................................................................................................................... 82
9.4.4 vergoedingsregeling ................................................................................................ 82
2
,SOCIAAL RECHT
1. INLEIDING: GESCHIEDENIS
1.1 WAT IS SOCIAAL RECHT
sociaal recht= deelgebied van het recht dat zich richt op bescherming van de sociale en
economische rechten van werknemers en burgers
- kracht die ervoor zorgt dat je niet aan je lot wordt overgelaten
- evenwicht brengen tussen werknemers en werkgevers (geluk en pech)
onderverdeling:
- arbeidsrecht
o werk, contract, loon, werkuren, rechten als wn, …
- socialezekerheidsrecht
o beschermd inkomen door ongeval, ziekte, …
1.2 GESCHIEDENIS
Onze sociale zekerheid: het resultaat van 150 jaar (r)evolutie!
Half 19e eeuw: hongersnood en sociale ontwrichting
• hongersnood door mislukte aardappeloogst
• opkomst van de industrialisatie veroorzaakt neergang van de huisnijverheid
Gevolg: mensen trekken massaal naar de steden op zoek naar werk → massale armoede
- meer mensen die wilden werken, dan jobs (overaanbod)
o lage lonene, slechte woonomstandigheden, leven in belluiken
Coalitieverbod: arbeiders mochten zich niet verenigen (elk voor zichzelf)
- MAAR verenigen zich toch in onderlinge bijstandsmaatschappijen
Idee leeft dat overheid moet tussenkomen in sociale kwesties, geïnspireerd op het model van
kanselier Bismarck (DL)
3
, 1866: Coalitieverbod werd opgeheven
→ het ontstaan van vakbonden, ziekenfondsen en vakverenigingen
1886: arbeidersprotesten en stakingen
→ eerste sociale maatregelen door de overheid:
• Beperken van vrouwen- en kinderarbeid
• Uitbetaling van de lonen in cash geld
1903: eerste wet op de arbeidsongevallen
→ kritiek: uitkering was beperkt tot helft van het loon
1928: wet voor tegemoetkoming aan gebrekkigen en verminkten
1930: wet op de kinderbijslag
1935: oprichting werklozenkassen door vakbonden
→ ledenbijdragen aangevuld met subsidies van de gemeenten
1936: betaalde vakantiedagen ( 6 per jaar)
1944: besluitwet betreffende de maatschappelijke zekerheid
Verplichte sociale verzekeringen:
• Ziekte- en invaliditeitsverzekering
• Pensioenen
• Kinderbijslagregeling
• Werkloosheidsverzekering
• Jaarlijkse vakantie
1974: invoering brugpensioen en Wet op het bestaansminimum (nu: leefloon)
4
