Biologie samenvatting hoofdstuk 2: DNA (havo 5)
2.1 De bouw en functie van DNA
Het genoom
Bijna elke cel heeft een celkern met DNA bevat informatie voor je erfelijke
eigenschappen.
DNA = bepaalt de functie van een cel en levert instructie waarmee ribosomen in de cel
verschillende soorten eiwitten kunnen synthetiseren.
Enkele eiwitten zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor je oogkleur, lengte en bloedgroep.
Het genoom = al het erfelijk materiaal in een organisme
Eukaryoten:
Omvat het genoom het DNA in alle chromosomen in de celkern (kernDNA), het DNA
van mitochondriën (mtDNA) en bladgroenkorrels. Mitochondriën en
bladgroenkorrels functioneren onafhankelijk van de rest en hebben hun eigen
informatie vastliggen in hun eigen DNA.
Figuur 1: Mitochondriën en bladgroenkorrels bevatten hun eigen DNA.
Prokaryoten:
Omvat het genoom het DNA dat los in het
cytoplasma van de cel voorkomt. Hebben een
circulair DNA-molecuul. Sommige prokaryoten
bevatten plasmiden: korte stukjes circulair DNA
(zonder eiwitten).
De bouw van DNA Figuur 2: Een bacterie met een circulair DNA-
molecuul en plasmiden.
Een DNA-molecuul is een nucleïnezuur
DNA bestaat uit 2 ketens van aan elkaar
gekoppelde nucleotiden.
Nucleotide is opgebouwd uit:
De monosacharide desoxyribose
Een fosfaatgroep
Een stikstofbase
Figuur 3: Nucleotiden in DNA.
Adenine (A)
Thymine (T)
Cytosine (C)
, Biologie samenvatting hoofdstuk 2: DNA (havo 5)
Guanine (G)
Bij het aan elkaar koppelen van nucleotiden gaat
desoxyribose een binding aan met de fosfaatgroepen van
de volgende nucleotide zon keten noem je een
enkelstrengs DNA.
De stikstofbasen steken aan de zijkant uit en kunnen 2
DNA-nucleotideketens met elkaar verbinden gebeurt
door de basenparen: adenine – thymine en cytosine –
guanine hierdoor ontstaat dubbelstrengs DNA waarin
de ketens een helixstructuur hebben.
Bij eukaryoten is het DNA in de celkern verdeeld over de
chromosomen elke chromosoom bestaat uit een lange
dubbelstrengs DNA-molecuul.
Figuur 4: 2 nucleotidenketens in een
helixstructuur vormen dubbelstrengs DNA.
Figuur 5: Een DNA-molecuul van een eukaryoot wordt compacter DNA-sequentie
gemaakt.
Sequentie = volgorde waarin
nucleotiden in een DNA-molecuul zijn gerangschikt.
Een gen is een deel van een DNA-molecuul dat de code (DNA-sequentie) bevat waarmee
ribosomen een of meer eiwitten kunnen synthetiseren.
Niet-coderend DNA
Niet-coderend DNA = DNA dat niet codeert voor een eiwit.
Bij een mens bestaat 98,5 % van het genoom uit niet-coderend DNA. Delen van niet-
coderend DNA bestaan uit repetitief DNA
Repetitief DNA = herhalingen van korte nucleotidesequenties.
2.2 DNA-replicaties
Replicatie met DNA-polymerase
Het kopiëren van het DNA bevindt zicht tijdens de S-fase.
DNA-replicatie begint met het verbreken van de verbindingen tussen de basenparen
verdwijnt de helixstructuur en gaan de 2 strengen DNA uit elkaar.
2.1 De bouw en functie van DNA
Het genoom
Bijna elke cel heeft een celkern met DNA bevat informatie voor je erfelijke
eigenschappen.
DNA = bepaalt de functie van een cel en levert instructie waarmee ribosomen in de cel
verschillende soorten eiwitten kunnen synthetiseren.
Enkele eiwitten zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor je oogkleur, lengte en bloedgroep.
Het genoom = al het erfelijk materiaal in een organisme
Eukaryoten:
Omvat het genoom het DNA in alle chromosomen in de celkern (kernDNA), het DNA
van mitochondriën (mtDNA) en bladgroenkorrels. Mitochondriën en
bladgroenkorrels functioneren onafhankelijk van de rest en hebben hun eigen
informatie vastliggen in hun eigen DNA.
Figuur 1: Mitochondriën en bladgroenkorrels bevatten hun eigen DNA.
Prokaryoten:
Omvat het genoom het DNA dat los in het
cytoplasma van de cel voorkomt. Hebben een
circulair DNA-molecuul. Sommige prokaryoten
bevatten plasmiden: korte stukjes circulair DNA
(zonder eiwitten).
De bouw van DNA Figuur 2: Een bacterie met een circulair DNA-
molecuul en plasmiden.
Een DNA-molecuul is een nucleïnezuur
DNA bestaat uit 2 ketens van aan elkaar
gekoppelde nucleotiden.
Nucleotide is opgebouwd uit:
De monosacharide desoxyribose
Een fosfaatgroep
Een stikstofbase
Figuur 3: Nucleotiden in DNA.
Adenine (A)
Thymine (T)
Cytosine (C)
, Biologie samenvatting hoofdstuk 2: DNA (havo 5)
Guanine (G)
Bij het aan elkaar koppelen van nucleotiden gaat
desoxyribose een binding aan met de fosfaatgroepen van
de volgende nucleotide zon keten noem je een
enkelstrengs DNA.
De stikstofbasen steken aan de zijkant uit en kunnen 2
DNA-nucleotideketens met elkaar verbinden gebeurt
door de basenparen: adenine – thymine en cytosine –
guanine hierdoor ontstaat dubbelstrengs DNA waarin
de ketens een helixstructuur hebben.
Bij eukaryoten is het DNA in de celkern verdeeld over de
chromosomen elke chromosoom bestaat uit een lange
dubbelstrengs DNA-molecuul.
Figuur 4: 2 nucleotidenketens in een
helixstructuur vormen dubbelstrengs DNA.
Figuur 5: Een DNA-molecuul van een eukaryoot wordt compacter DNA-sequentie
gemaakt.
Sequentie = volgorde waarin
nucleotiden in een DNA-molecuul zijn gerangschikt.
Een gen is een deel van een DNA-molecuul dat de code (DNA-sequentie) bevat waarmee
ribosomen een of meer eiwitten kunnen synthetiseren.
Niet-coderend DNA
Niet-coderend DNA = DNA dat niet codeert voor een eiwit.
Bij een mens bestaat 98,5 % van het genoom uit niet-coderend DNA. Delen van niet-
coderend DNA bestaan uit repetitief DNA
Repetitief DNA = herhalingen van korte nucleotidesequenties.
2.2 DNA-replicaties
Replicatie met DNA-polymerase
Het kopiëren van het DNA bevindt zicht tijdens de S-fase.
DNA-replicatie begint met het verbreken van de verbindingen tussen de basenparen
verdwijnt de helixstructuur en gaan de 2 strengen DNA uit elkaar.
