GEZONDHEIDSPROMOTIE
SAMENVATTING
GEZONDHEIDSPROMOTIE
KENNISMAKING MET HET BEGRIP EN HET WERKTERREIN
Doelstelling gezondheidspromotie = promoten van gezondheid promoten =
bevorderen.
Zodat mensen zich gezonder willen en kunnen gedragen.
Engels = health promotion het proces dat mensen in staat stelt om meer controle te
verwerven over hun gezondheid, en hun gezondheid te verbeteren.
Nadruk = verkrijgen van controle over oorzaken van gezondheid.
Vb. de zorgvrager is beter in staat de voorgeschreven therapie te volgen, de aanstaande
ouders voelen zich klaar om borstvoeding te geven aan hun toekomstige kind, de oudere
zorgvrager voelt zich zeker genoeg om dagelijks op een gezonde manier voldoende te
bewegen.
Niet voldoende om zorg aan te bieden en te informeren.
Gewerkt worden aan ondersteunende, toegankelijke diensten en voorzieningen.
Gezondheidspromotie = combinatie van voorlichting en voorzieningen om gezondheid en
gezond gedrag te stimuleren.
Rekening houden met gedragsfactoren die gedrag mee aansturen.
GEZONDHEIDSVOORLICHTING
1 luik van gezondheidspromotie.
Geven voorlichting = stimuleren dat mensen zich op vrijwillige basis gezonder willen
gedragen.
Je vergroot de kennis en vaardigheden.
Je motiveert mensen en sterkt hen in zelfvertrouwen ze hebben het gevoel dat ze het
gezonde gedrag kunnen stellen.
Bv. Aanstaande ouders de vaardigheden aanleren om borstvoeding te geven en hun
zelfvertrouwen aansterken = je stimuleert dat zij zich echt in staat voelen borstvoeding
te kunnen geven.
Term PVO (patiëntenvoorlichting) = principes van voorlichting worden toegepast op
mensen die weten dat ze een gezondheidsprobleem hebben.
Vb. door samen met een patiënt stil te staan bij de voorbereiding van een operatie is
deze meer gerustgesteld en beter in staat om het gedrag te stellen dat nodig is, zoals
nuchter blijven en, medicatiegebruik rapporteren.
Je bereidt ook voor op het ontslag na de operatie, zodat de patiënt beter in staat is om
mee het herstel te bevorderen in deze periode.
je vergroot de gezondheidsgeletterdheid van de zorgvrager.
TOEGANKELIJKE DIENSTEN EN VOORZIENINGEN
Vb. de ouders met een baby in postnatale periode kunnen beroep doen op een
vroedvrouw, ze worden bijgestaan door verpleegkundigen van kind en gezin en kunnen
een lactatiedeskundige inschakelen indien de borstvoeding niet vlot.
Na ontslag kan de herstellende patiënt nog bezoek krijgen van een verpleegkundige en
van de huisarts. Medisch materiaal kan aan een voordelig tarief worden ontleend.
Vb: vaccinaties bij kinderen
,Er is zwz toelichting maar er zijn ook diensten die deze zo toegankelijk mogelijk
aanbieden.
Kind en gezin en centra voor leerlingenbegeleiding zorgen dat baby’s en kinderen deze
vaccinaties krijgen. Mobiele vaccinatieteams gaan langs bij kwetsbare doelgroepen.
Bij het uitwerken van acties rond gezondheid en de gezondheidsvaardigheden is het
belangrijk dat je zoekt naar, pleit voor en werkt aan de uitbouw van toegankelijke en
ondersteunende diensten.
TOT SLOT: HOU REKENING MET DE OMGEVING
Rekening houden met de omgeving van zorgvragen
Vb. daklozen.
Zowel sociale omgeving als woonomgeving is belangrijk.
Vb. steunt de partner de keuze van de mama om borstvoeding te geven? Heeft zij een
rustige ruimte waar zij ongestuurd kan voeden?
GEZONDHEIDSGELETTERDHEID VERGROTEN
De gezonde keuze moet de makkelijke keuze worden bij gezondheidspromotie.
De Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat dit mogelijk wordt door 3 kernelementen: een
beleid dat zorgt voor toegankelijke gezondheidszorg, gezonde steden en werken
gezondheidsgeletterdheid.
Gezondheidsgeletterdheid: verpleegkundige kunnen zorg zo vertalen dat het begrijpelijk
is voor zorgvragers die geen medische scholen hebben gehad.
Letterlijk: het kunnen lezen, neerschrijven, spreken over en begrijpen van
gezondheidsinformatie.
Geletterdheid kan ook vaardigheden worden. kunnen toepassen
We maken mensen vaardiger om gezondheidsinformatie in te zetten in hun leven.
Onderzoekers van het kenniscentrum voor de gezondheidszorg
gezondheidsgeletterdheid = het vermogen van een persoon om informatie over zijn
gezondheid te vinden, te begrijpen, te evalueren en te assimileren, om vervolgens
in zijn dagelijks leven keuzes te kunnen maken en beslissingen te nemen voor het
behoud en de verbetering van zijn gezondheid en levenskwaliteit.
Ook het lezen van bijsluiters of het tijdig innemen van medicatie is
gezondheidsgeletterdheid.
De communicatie met de zorgverstrekker is ook belangrijk.
Op 3 niveaus werken:
Niveau 1: functionele gezondheidsvaardigheden
: uitvoeren van gezondheidsgedrag
Vb. info over medicatie-inname: heel concreet bespreken hoe dit ingebed kan worden in
het dagelijks leven en checken of het correct wordt toegepast.
Niveau 2: communicatieve en interactieve geletterdheid
: verwerven van sociale vaardigheden om te kunnen communiceren over de gezondheid.
Vb. apotheker advies durven vragen omtrent inname medicatie.
Niveau 3: kritische gezondheidsvaardigheden
: kritisch omgaan met informatie en nadenken over een situatie
Vb. nagaan met zorgvragers of de info die ze op internet hebben opgezocht wel klopt.
Bevorderen van gezondheidsgeletterdheid is belangrijk voor alle doelgroepen.
COMMUNICATIE EN GEZONDHEIDSGELETTERDHEID
30-40% van de bevolking heeft onvoldoende gezondheidsgeletterdheid.
- Sociaaleconomische status
, - Culturele en sociale omgeving
= spelen een rol hierin.
Een lage gezondheidsgeletterdheid is gelinkt aan meer gezondheidsschadend gedrag,
minder preventief gedrag, een hogere morbiditeit en een lagere levensverwachting.
Tips om mensen met lage gezondheidsgeletterdheid te herkennen
Bij bepaalde uitspraken zoals: ik zal dat formulier wel thuis invullen of ik ben mijn leesbril
vergeten, kunt u dit invullen? Of oh ik dacht dat de afspraak morgen was.
TIPS VOOR MONDELINGE EN SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE
Mondelinge communicatie:
- Normaliseer het probleem, doe dat omdat schaamte een rol kan spelen. Vraag bv.
We weten dat veel mensen moeite hebben met het invullen van formulieren. Hoe
is dat voor u?
- Veronderstel geen basiskennis van het lichaam.
- Wees alert op overschatting.
- Maak korte zinnen en gebruik eenvoudige woorden.
- Maak geen uitstapjes in je verhaal.
- Wees zo concreet mogelijk, vermijd jargon, abstracties en beeldspraak.
- Sluit aan bij het taalgebruik van de patiënt.
- Herhaal de belangrijkste punten en beperk tot maximaal drie.
- Gebruik de terugvraagmethode: ik heb een heleboel verteld. Wat gaat u thuis
vertellen?.
- Gebruik ondersteunend voorlichtingsmateriaal.
Schriftelijke communicatie:
- Gebruik filmpjes of getekend voorlichtingsmateriaal.
- Gebruik woorden op B1-niveau. Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking
spreekt op dat niveau. B1-niveau betekent dat men redelijke zelfstandig teksten
kan begrijpen en schrijven, maar enkel indien deze teksten over zaken gaan waar
men vertrouwd mee is: medisch jargon is dit dus niet.
- Beperk de hoeveelheid informatie tot maximaal drie belangrijke punten. Verwijs
eventueel voor meer informatie door.
- Een heldere opmaak en titels vergroten het begrip.
- Gebruik alleen materialen die getest zijn of test deze zelf.
TERUGVRAAGMETHODE
Vraag aan de zorgvrager om terug aan jou uit te leggen wat jij zonet hebt toegelicht.
2 onderdelen toepassen:
- Laat in je communicatie voelen dat je de verantwoordelijkheid bij jezelf legt. Je wil
weten of jij het goed hebt uitgelegd. De zorgvrager moet niet het gevoel krijgen
gecontroleerd te worden. Start bv met: ik wil graag weten of ik het duidelijk heb
uitgelegd.
- Vraag de informatie in eigen woorden te herhalen.
Voordelen:
- Nagaan of zorgvrager je correct begrepen heeft. Je kan aanvullen of
verduidelijken.
- Zicht op taalniveau en woordgebruik zorgvrager.
- Zorgvrager onthoudt het beter omdat die het zelf moest uitleggen.
EMPOWERMENT ALS PROCES, GERICHT OP ZELFMANAGEMENT
Binnen gezondheidspromotie staat empowerment voor een proces waardoor mensen
meer controle krijgen over beslissingen en acties met betrekking tot hun gezondheid.
SAMENVATTING
GEZONDHEIDSPROMOTIE
KENNISMAKING MET HET BEGRIP EN HET WERKTERREIN
Doelstelling gezondheidspromotie = promoten van gezondheid promoten =
bevorderen.
Zodat mensen zich gezonder willen en kunnen gedragen.
Engels = health promotion het proces dat mensen in staat stelt om meer controle te
verwerven over hun gezondheid, en hun gezondheid te verbeteren.
Nadruk = verkrijgen van controle over oorzaken van gezondheid.
Vb. de zorgvrager is beter in staat de voorgeschreven therapie te volgen, de aanstaande
ouders voelen zich klaar om borstvoeding te geven aan hun toekomstige kind, de oudere
zorgvrager voelt zich zeker genoeg om dagelijks op een gezonde manier voldoende te
bewegen.
Niet voldoende om zorg aan te bieden en te informeren.
Gewerkt worden aan ondersteunende, toegankelijke diensten en voorzieningen.
Gezondheidspromotie = combinatie van voorlichting en voorzieningen om gezondheid en
gezond gedrag te stimuleren.
Rekening houden met gedragsfactoren die gedrag mee aansturen.
GEZONDHEIDSVOORLICHTING
1 luik van gezondheidspromotie.
Geven voorlichting = stimuleren dat mensen zich op vrijwillige basis gezonder willen
gedragen.
Je vergroot de kennis en vaardigheden.
Je motiveert mensen en sterkt hen in zelfvertrouwen ze hebben het gevoel dat ze het
gezonde gedrag kunnen stellen.
Bv. Aanstaande ouders de vaardigheden aanleren om borstvoeding te geven en hun
zelfvertrouwen aansterken = je stimuleert dat zij zich echt in staat voelen borstvoeding
te kunnen geven.
Term PVO (patiëntenvoorlichting) = principes van voorlichting worden toegepast op
mensen die weten dat ze een gezondheidsprobleem hebben.
Vb. door samen met een patiënt stil te staan bij de voorbereiding van een operatie is
deze meer gerustgesteld en beter in staat om het gedrag te stellen dat nodig is, zoals
nuchter blijven en, medicatiegebruik rapporteren.
Je bereidt ook voor op het ontslag na de operatie, zodat de patiënt beter in staat is om
mee het herstel te bevorderen in deze periode.
je vergroot de gezondheidsgeletterdheid van de zorgvrager.
TOEGANKELIJKE DIENSTEN EN VOORZIENINGEN
Vb. de ouders met een baby in postnatale periode kunnen beroep doen op een
vroedvrouw, ze worden bijgestaan door verpleegkundigen van kind en gezin en kunnen
een lactatiedeskundige inschakelen indien de borstvoeding niet vlot.
Na ontslag kan de herstellende patiënt nog bezoek krijgen van een verpleegkundige en
van de huisarts. Medisch materiaal kan aan een voordelig tarief worden ontleend.
Vb: vaccinaties bij kinderen
,Er is zwz toelichting maar er zijn ook diensten die deze zo toegankelijk mogelijk
aanbieden.
Kind en gezin en centra voor leerlingenbegeleiding zorgen dat baby’s en kinderen deze
vaccinaties krijgen. Mobiele vaccinatieteams gaan langs bij kwetsbare doelgroepen.
Bij het uitwerken van acties rond gezondheid en de gezondheidsvaardigheden is het
belangrijk dat je zoekt naar, pleit voor en werkt aan de uitbouw van toegankelijke en
ondersteunende diensten.
TOT SLOT: HOU REKENING MET DE OMGEVING
Rekening houden met de omgeving van zorgvragen
Vb. daklozen.
Zowel sociale omgeving als woonomgeving is belangrijk.
Vb. steunt de partner de keuze van de mama om borstvoeding te geven? Heeft zij een
rustige ruimte waar zij ongestuurd kan voeden?
GEZONDHEIDSGELETTERDHEID VERGROTEN
De gezonde keuze moet de makkelijke keuze worden bij gezondheidspromotie.
De Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat dit mogelijk wordt door 3 kernelementen: een
beleid dat zorgt voor toegankelijke gezondheidszorg, gezonde steden en werken
gezondheidsgeletterdheid.
Gezondheidsgeletterdheid: verpleegkundige kunnen zorg zo vertalen dat het begrijpelijk
is voor zorgvragers die geen medische scholen hebben gehad.
Letterlijk: het kunnen lezen, neerschrijven, spreken over en begrijpen van
gezondheidsinformatie.
Geletterdheid kan ook vaardigheden worden. kunnen toepassen
We maken mensen vaardiger om gezondheidsinformatie in te zetten in hun leven.
Onderzoekers van het kenniscentrum voor de gezondheidszorg
gezondheidsgeletterdheid = het vermogen van een persoon om informatie over zijn
gezondheid te vinden, te begrijpen, te evalueren en te assimileren, om vervolgens
in zijn dagelijks leven keuzes te kunnen maken en beslissingen te nemen voor het
behoud en de verbetering van zijn gezondheid en levenskwaliteit.
Ook het lezen van bijsluiters of het tijdig innemen van medicatie is
gezondheidsgeletterdheid.
De communicatie met de zorgverstrekker is ook belangrijk.
Op 3 niveaus werken:
Niveau 1: functionele gezondheidsvaardigheden
: uitvoeren van gezondheidsgedrag
Vb. info over medicatie-inname: heel concreet bespreken hoe dit ingebed kan worden in
het dagelijks leven en checken of het correct wordt toegepast.
Niveau 2: communicatieve en interactieve geletterdheid
: verwerven van sociale vaardigheden om te kunnen communiceren over de gezondheid.
Vb. apotheker advies durven vragen omtrent inname medicatie.
Niveau 3: kritische gezondheidsvaardigheden
: kritisch omgaan met informatie en nadenken over een situatie
Vb. nagaan met zorgvragers of de info die ze op internet hebben opgezocht wel klopt.
Bevorderen van gezondheidsgeletterdheid is belangrijk voor alle doelgroepen.
COMMUNICATIE EN GEZONDHEIDSGELETTERDHEID
30-40% van de bevolking heeft onvoldoende gezondheidsgeletterdheid.
- Sociaaleconomische status
, - Culturele en sociale omgeving
= spelen een rol hierin.
Een lage gezondheidsgeletterdheid is gelinkt aan meer gezondheidsschadend gedrag,
minder preventief gedrag, een hogere morbiditeit en een lagere levensverwachting.
Tips om mensen met lage gezondheidsgeletterdheid te herkennen
Bij bepaalde uitspraken zoals: ik zal dat formulier wel thuis invullen of ik ben mijn leesbril
vergeten, kunt u dit invullen? Of oh ik dacht dat de afspraak morgen was.
TIPS VOOR MONDELINGE EN SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE
Mondelinge communicatie:
- Normaliseer het probleem, doe dat omdat schaamte een rol kan spelen. Vraag bv.
We weten dat veel mensen moeite hebben met het invullen van formulieren. Hoe
is dat voor u?
- Veronderstel geen basiskennis van het lichaam.
- Wees alert op overschatting.
- Maak korte zinnen en gebruik eenvoudige woorden.
- Maak geen uitstapjes in je verhaal.
- Wees zo concreet mogelijk, vermijd jargon, abstracties en beeldspraak.
- Sluit aan bij het taalgebruik van de patiënt.
- Herhaal de belangrijkste punten en beperk tot maximaal drie.
- Gebruik de terugvraagmethode: ik heb een heleboel verteld. Wat gaat u thuis
vertellen?.
- Gebruik ondersteunend voorlichtingsmateriaal.
Schriftelijke communicatie:
- Gebruik filmpjes of getekend voorlichtingsmateriaal.
- Gebruik woorden op B1-niveau. Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking
spreekt op dat niveau. B1-niveau betekent dat men redelijke zelfstandig teksten
kan begrijpen en schrijven, maar enkel indien deze teksten over zaken gaan waar
men vertrouwd mee is: medisch jargon is dit dus niet.
- Beperk de hoeveelheid informatie tot maximaal drie belangrijke punten. Verwijs
eventueel voor meer informatie door.
- Een heldere opmaak en titels vergroten het begrip.
- Gebruik alleen materialen die getest zijn of test deze zelf.
TERUGVRAAGMETHODE
Vraag aan de zorgvrager om terug aan jou uit te leggen wat jij zonet hebt toegelicht.
2 onderdelen toepassen:
- Laat in je communicatie voelen dat je de verantwoordelijkheid bij jezelf legt. Je wil
weten of jij het goed hebt uitgelegd. De zorgvrager moet niet het gevoel krijgen
gecontroleerd te worden. Start bv met: ik wil graag weten of ik het duidelijk heb
uitgelegd.
- Vraag de informatie in eigen woorden te herhalen.
Voordelen:
- Nagaan of zorgvrager je correct begrepen heeft. Je kan aanvullen of
verduidelijken.
- Zicht op taalniveau en woordgebruik zorgvrager.
- Zorgvrager onthoudt het beter omdat die het zelf moest uitleggen.
EMPOWERMENT ALS PROCES, GERICHT OP ZELFMANAGEMENT
Binnen gezondheidspromotie staat empowerment voor een proces waardoor mensen
meer controle krijgen over beslissingen en acties met betrekking tot hun gezondheid.
