Samenvatting Motiverende
Gespreksvoering (3e editie):
mensen helpen veranderen
Door William R. Miller & Stephen Rollnick
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – op verandering gerichte gesprekken ...................................................... 3
Hoofdstuk 2 – de spirit van motiverende gespreksvoering........................................... 4
Hoofdstuk 3 – motiverende gespreksvoering: de methode .......................................... 6
Hoofdstuk 4 – engagement aangaan en tegengaan ....................................................... 7
Hoofdstuk 5 – luisteren: dilemma’s begrijpen .............................................................. 8
Hoofdstuk 6 – de kernvaardigheden: orbs .................................................................... 9
Hoofdstuk 7 – waarden en doelen verkennen ............................................................. 10
Hoofdstuk 8 – waarom focussen?................................................................................. 11
Hoofdstuk 9 – hoe focussen? ........................................................................................ 11
Hoofdstuk 10 – ontlokken van motivatie .................................................................... 12
Hoofdstuk 11 – wat is verandertaal? ............................................................................ 13
Hoofdstuk 12 – wat is behoudtaal? .............................................................................. 14
Hoofdstuk 14 – reageren op verandertaal ................................................................... 15
Hoofdstuk 15 – reageren op behoudtaal en wrijving................................................... 15
Hoofdstuk 16 – hoop en vertrouwen wekken .............................................................. 16
Hoofdstuk 17 – neutraal counselen ............................................................................. 17
Hoofdstuk 18 – discrepantie ontwikkelen ................................................................... 17
Hoofdstuk 19 – van ontlokken naar plannen .............................................................. 18
Hoofdstuk 20 – tot een veranderplan komen ............................................................. 18
Hoofdstuk 21 – commitment versterken ..................................................................... 19
Hoofdstuk 22 – verandering ondersteunen ................................................................ 19
Hoofdstuk 23 – motiverende gespreksvoering ervaren ..............................................20
Hoofdstuk 24 – motiverende gespreksvoering leren ..................................................20
Hoofdstuk 25 – motiverende gespreksvoering toepassen ........................................... 21
Hoofdstuk 26 – motiverende gespreksvoering integreren .......................................... 21
Hoofdstuk 27 – wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling ................................... 22
Hoofdstuk 28 – evaluatie van motiverende gespreksvoering ..................................... 22
2
, HOOFDSTUK 1 – OP VERANDERING GERICHTE
GESPREKKEN
Veranderingsgesprekken zijn vaak complex omdat mensen ambivalent zijn: ze willen
zowel veranderen als hetzelfde blijven. Dit hoofdstuk laat zien waarom klassieke
overtuigingsstrategieën mislukken en hoe MGV juist werkt door de cliënt zelf
redenen voor verandering te laten verwoorden.
Veranderen gebeurt via taal
Gesprekken over verandering vinden dagelijks plaats, zowel in alledaagse interacties
als in professionele hulpverlening. Taal speelt hierbij een actieve rol: het vormt niet
alleen wat iemand denkt, maar ook wat iemand voelt en uiteindelijk doet. Voor
professionals in zorg, onderwijs, justitie en welzijn betekent dit dat ze voortdurend
gesprekken voeren die gericht zijn op gedragsverandering of op het verhelderen van
innerlijke processen. MGV benadrukt dat de manier waarop taal wordt gebruikt,
bepaalt of iemand beweging voelt of juist vastloopt.
De drie communicatiestijlen: sturen, volgen en gidsen
Hulpverleners kunnen gesprekken op verschillende manieren benaderen.
• Sturen: de hulpverlener geeft adviezen, instructies en oplossingen. Dit past bij
medische voorschriften of veiligheidszaken, maar voelt snel dwingend.
• Volgen: de hulpverlener luistert en volgt volledig wat de cliënt aandraagt, zonder
richting. Dit is helpend bij bijvoorbeeld verdriet of grote emoties.
• Gidsen: het midden tussen beide. De hulpverlener volgt wat de cliënt inbrengt,
maar biedt ook structuur en richting. In MGV is deze gidsende stijl de kern: niet
duwen, niet meesleuren, maar samen de weg zoeken.
De verbeterreflex
Veel hulpverleners stappen door hun betrokkenheid automatisch in de
verbeterreflex: het verlangen om te waarschuwen, te informeren, te corrigeren, de
juiste keuzes aan te reiken of iemand te overtuigen. Hoewel goed bedoeld, leidt deze
reflex vrijwel altijd tot defensief gedrag bij cliënten. De cliënt voelt druk en gaat
redenen geven waarom verandering toch lastig, onnodig of onmogelijk is.
Ambivalentie: het hart van veranderingsproblemen
Ambivalentie betekent letterlijk dat iemand twee kanten tegelijk in zichzelf voelt.
Mensen kunnen verlangen naar verandering maar ook naar behoud van het bekende.
In gesprekken komt dit tot uiting in twee soorten uitspraken:
• Verandertaal: redenen die richting verandering wijzen (“Ik moet eigenlijk
stoppen”).
• Behoudtaal: redenen die verandering tegenhouden (“Maar ik heb al zoveel
geprobeerd”).
Ambivalentie is normaal en zelfs een noodzakelijke stap richting verandering.
Probleemgedrag ontstaat niet door gebrek aan kennis, maar door het innerlijke
conflict tussen wil en niet-wil.
3
Gespreksvoering (3e editie):
mensen helpen veranderen
Door William R. Miller & Stephen Rollnick
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – op verandering gerichte gesprekken ...................................................... 3
Hoofdstuk 2 – de spirit van motiverende gespreksvoering........................................... 4
Hoofdstuk 3 – motiverende gespreksvoering: de methode .......................................... 6
Hoofdstuk 4 – engagement aangaan en tegengaan ....................................................... 7
Hoofdstuk 5 – luisteren: dilemma’s begrijpen .............................................................. 8
Hoofdstuk 6 – de kernvaardigheden: orbs .................................................................... 9
Hoofdstuk 7 – waarden en doelen verkennen ............................................................. 10
Hoofdstuk 8 – waarom focussen?................................................................................. 11
Hoofdstuk 9 – hoe focussen? ........................................................................................ 11
Hoofdstuk 10 – ontlokken van motivatie .................................................................... 12
Hoofdstuk 11 – wat is verandertaal? ............................................................................ 13
Hoofdstuk 12 – wat is behoudtaal? .............................................................................. 14
Hoofdstuk 14 – reageren op verandertaal ................................................................... 15
Hoofdstuk 15 – reageren op behoudtaal en wrijving................................................... 15
Hoofdstuk 16 – hoop en vertrouwen wekken .............................................................. 16
Hoofdstuk 17 – neutraal counselen ............................................................................. 17
Hoofdstuk 18 – discrepantie ontwikkelen ................................................................... 17
Hoofdstuk 19 – van ontlokken naar plannen .............................................................. 18
Hoofdstuk 20 – tot een veranderplan komen ............................................................. 18
Hoofdstuk 21 – commitment versterken ..................................................................... 19
Hoofdstuk 22 – verandering ondersteunen ................................................................ 19
Hoofdstuk 23 – motiverende gespreksvoering ervaren ..............................................20
Hoofdstuk 24 – motiverende gespreksvoering leren ..................................................20
Hoofdstuk 25 – motiverende gespreksvoering toepassen ........................................... 21
Hoofdstuk 26 – motiverende gespreksvoering integreren .......................................... 21
Hoofdstuk 27 – wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling ................................... 22
Hoofdstuk 28 – evaluatie van motiverende gespreksvoering ..................................... 22
2
, HOOFDSTUK 1 – OP VERANDERING GERICHTE
GESPREKKEN
Veranderingsgesprekken zijn vaak complex omdat mensen ambivalent zijn: ze willen
zowel veranderen als hetzelfde blijven. Dit hoofdstuk laat zien waarom klassieke
overtuigingsstrategieën mislukken en hoe MGV juist werkt door de cliënt zelf
redenen voor verandering te laten verwoorden.
Veranderen gebeurt via taal
Gesprekken over verandering vinden dagelijks plaats, zowel in alledaagse interacties
als in professionele hulpverlening. Taal speelt hierbij een actieve rol: het vormt niet
alleen wat iemand denkt, maar ook wat iemand voelt en uiteindelijk doet. Voor
professionals in zorg, onderwijs, justitie en welzijn betekent dit dat ze voortdurend
gesprekken voeren die gericht zijn op gedragsverandering of op het verhelderen van
innerlijke processen. MGV benadrukt dat de manier waarop taal wordt gebruikt,
bepaalt of iemand beweging voelt of juist vastloopt.
De drie communicatiestijlen: sturen, volgen en gidsen
Hulpverleners kunnen gesprekken op verschillende manieren benaderen.
• Sturen: de hulpverlener geeft adviezen, instructies en oplossingen. Dit past bij
medische voorschriften of veiligheidszaken, maar voelt snel dwingend.
• Volgen: de hulpverlener luistert en volgt volledig wat de cliënt aandraagt, zonder
richting. Dit is helpend bij bijvoorbeeld verdriet of grote emoties.
• Gidsen: het midden tussen beide. De hulpverlener volgt wat de cliënt inbrengt,
maar biedt ook structuur en richting. In MGV is deze gidsende stijl de kern: niet
duwen, niet meesleuren, maar samen de weg zoeken.
De verbeterreflex
Veel hulpverleners stappen door hun betrokkenheid automatisch in de
verbeterreflex: het verlangen om te waarschuwen, te informeren, te corrigeren, de
juiste keuzes aan te reiken of iemand te overtuigen. Hoewel goed bedoeld, leidt deze
reflex vrijwel altijd tot defensief gedrag bij cliënten. De cliënt voelt druk en gaat
redenen geven waarom verandering toch lastig, onnodig of onmogelijk is.
Ambivalentie: het hart van veranderingsproblemen
Ambivalentie betekent letterlijk dat iemand twee kanten tegelijk in zichzelf voelt.
Mensen kunnen verlangen naar verandering maar ook naar behoud van het bekende.
In gesprekken komt dit tot uiting in twee soorten uitspraken:
• Verandertaal: redenen die richting verandering wijzen (“Ik moet eigenlijk
stoppen”).
• Behoudtaal: redenen die verandering tegenhouden (“Maar ik heb al zoveel
geprobeerd”).
Ambivalentie is normaal en zelfs een noodzakelijke stap richting verandering.
Probleemgedrag ontstaat niet door gebrek aan kennis, maar door het innerlijke
conflict tussen wil en niet-wil.
3
