Hoofdstuk 3: Van unitaire staat
naar federale staat
Belgische staatsstructuur = ingewikkeld
- Kennis van het verleden
- Goede kennis van verschillende staatkundige indelingen
= > Belangrijk om te begrijpen hoe de Belgische staatsstructuur tot stand is gekomen
3.1 Staatkundige indelingen
3.1.1 De unitaire staat of eenheidsstaat
Macht ligt bij de overheid
+ Er is een parlement waarbij de leden het hele land vertegenwoordigen
1) Gecentraliseerde eenheidsstaat
= De centrale overheid houdt alle macht bij (Vb.: dictaturen)
2) Gedecentraliseerde eenheidsstaat
= De staat beslist om bepaalde beslissingen over te geven aan lagere
bestuursorganen/ overheidsdiensten
Centrale staat houdt toezicht + bepaald de omgang van de bevoegdheden
(Vb.: Nederland - > Gemeenten en provincies mogen zelf beslissingen nemen)
(Vb.: Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Portugal,...)
3.1.2 De federale staat of bondsstaat
Deelstaten hebben gemeenschappelijke bevoegdheden
Gemeenschappelijke grondwet aanwezig
(Kan enkel aangepast worden door centrale overheid)
* Grondwet legt machtsevenwicht grondwettelijk vast
* Grondwet is bindend element tussen verschillende delen
= > Soevereiniteit wordt gedeeld tussen het geheel en de delen
Centrale, nationale en federale niveau deelstaten
Shared rule = Deelstaten zijn noodzakelijk om federale beslissingen te nemen. De Federale
staat kenmerkt zich door de aanwezigheid van deelstaten in besluitvorming
Self rule = Deelstaten kunnen eigen beleid voeren (Zonder inmenging van federale staat)
(Vb.: Duitsland, België, Zwitserland, Spanje,...)
1
, 3.1.3 De confederatie of statenbond
Confederatie = Een verbinding tussen onafhankelijke staten die hun autonomie en
soevereiniteit behouden
MAAR: Komen bij verdrag overeen bepaalde aangelegenheden gemeenschappelijk te
regelen (Samenwerking wordt door het verdrag geregeld)
Elke staat heeft eigen grondwet = > Geen gezamenlijke grondwet
Elke deelnemende staat heeft de mogelijkheid om uit de confederatie te stappen
Hedendaagse voorbeelden = > Beperkt
(Confederatie is tussenfase in een centraliserings- of ontbindingsproces van een staat )
(Vb.: Zwitserland was tot 1848 een confederatie maar nu een federale staat)
Europese Unie lijkt op confederatie maar heeft te weinig macht op gebied van defensie en
buitenlandse zaken
3.2 Staatkundige hervormingen
Doorheen de tijd zijn heel wat staten geëvolueerd of hervormd.
Vb. Zwitserland: confederatie federale staat
Vb. Duitsland: Confederatie Duitse bond federale staat
Vb. VS: verschillende aparte staten vormen 1 federale staat
Het was gebruikelijk dat een bepaalde staatkundige indeling ten einde kwam na een oorlog. Dit
zorgde voor:
- Hertekening van de landgrenzen
- Of Wijziging indeling land
Ook kan er een hervorming komen via grondwetwijzigingen.
Vb. België
! Een grondwet kan wel niet zomaar gewijzigd worden, om in België de grondwet te wijzigen heb je:
- 2/3de van de meerderheid nodig
- En er is een absolute meerderheid nodig binnen elke taalgroep voor institutionele
veranderingen (veranderingen aan de staat)
3.3 België
3.3.1 De unitaire staat België
Unitaire staat = 1 parlement = 1 regering
2
naar federale staat
Belgische staatsstructuur = ingewikkeld
- Kennis van het verleden
- Goede kennis van verschillende staatkundige indelingen
= > Belangrijk om te begrijpen hoe de Belgische staatsstructuur tot stand is gekomen
3.1 Staatkundige indelingen
3.1.1 De unitaire staat of eenheidsstaat
Macht ligt bij de overheid
+ Er is een parlement waarbij de leden het hele land vertegenwoordigen
1) Gecentraliseerde eenheidsstaat
= De centrale overheid houdt alle macht bij (Vb.: dictaturen)
2) Gedecentraliseerde eenheidsstaat
= De staat beslist om bepaalde beslissingen over te geven aan lagere
bestuursorganen/ overheidsdiensten
Centrale staat houdt toezicht + bepaald de omgang van de bevoegdheden
(Vb.: Nederland - > Gemeenten en provincies mogen zelf beslissingen nemen)
(Vb.: Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Portugal,...)
3.1.2 De federale staat of bondsstaat
Deelstaten hebben gemeenschappelijke bevoegdheden
Gemeenschappelijke grondwet aanwezig
(Kan enkel aangepast worden door centrale overheid)
* Grondwet legt machtsevenwicht grondwettelijk vast
* Grondwet is bindend element tussen verschillende delen
= > Soevereiniteit wordt gedeeld tussen het geheel en de delen
Centrale, nationale en federale niveau deelstaten
Shared rule = Deelstaten zijn noodzakelijk om federale beslissingen te nemen. De Federale
staat kenmerkt zich door de aanwezigheid van deelstaten in besluitvorming
Self rule = Deelstaten kunnen eigen beleid voeren (Zonder inmenging van federale staat)
(Vb.: Duitsland, België, Zwitserland, Spanje,...)
1
, 3.1.3 De confederatie of statenbond
Confederatie = Een verbinding tussen onafhankelijke staten die hun autonomie en
soevereiniteit behouden
MAAR: Komen bij verdrag overeen bepaalde aangelegenheden gemeenschappelijk te
regelen (Samenwerking wordt door het verdrag geregeld)
Elke staat heeft eigen grondwet = > Geen gezamenlijke grondwet
Elke deelnemende staat heeft de mogelijkheid om uit de confederatie te stappen
Hedendaagse voorbeelden = > Beperkt
(Confederatie is tussenfase in een centraliserings- of ontbindingsproces van een staat )
(Vb.: Zwitserland was tot 1848 een confederatie maar nu een federale staat)
Europese Unie lijkt op confederatie maar heeft te weinig macht op gebied van defensie en
buitenlandse zaken
3.2 Staatkundige hervormingen
Doorheen de tijd zijn heel wat staten geëvolueerd of hervormd.
Vb. Zwitserland: confederatie federale staat
Vb. Duitsland: Confederatie Duitse bond federale staat
Vb. VS: verschillende aparte staten vormen 1 federale staat
Het was gebruikelijk dat een bepaalde staatkundige indeling ten einde kwam na een oorlog. Dit
zorgde voor:
- Hertekening van de landgrenzen
- Of Wijziging indeling land
Ook kan er een hervorming komen via grondwetwijzigingen.
Vb. België
! Een grondwet kan wel niet zomaar gewijzigd worden, om in België de grondwet te wijzigen heb je:
- 2/3de van de meerderheid nodig
- En er is een absolute meerderheid nodig binnen elke taalgroep voor institutionele
veranderingen (veranderingen aan de staat)
3.3 België
3.3.1 De unitaire staat België
Unitaire staat = 1 parlement = 1 regering
2
