Samenvatting SOCIOLOGIE - H3 DEEL 2: SOCIOLE CONTROLE ETC.

SOCIALE CONTROLE
Het geheel van beïnvloedingsprocessen waardoor een persoon of
groep gestimuleerd of gedwongen wordt om zich te conformeren aan
een bepaald cultuurpatroon, om orde & stabiliteit in dat patroon te
handhaven.
Bv. Je buur in de aula die je een elleboog geeft omdat je blijft praten

- Gevoelens van schaamte en schuld
 Als we iets ‘verkeerd’ doen, ervaren we die gevoelens

- Straffen en belonen
 Afwijken van de norm kan leiden tot een straf of beloning
 Positieve & negatieve sancties
 Formele & informele sancties
Bv. Een glimlach, opgetrokken wenkbrauw, of zelfs een boete

- Macht en invloed
 Als er een zekere beloning vasthangt aan iets gaat dat vaak ook het
gedrag gaan beïnvloeden




INSTITUTIES
Institutionalisering = de vorming van “instituties”, door ‘het op elkaar
betrekken’ van structuur en cultuur. Leidt tot het ontstaan van sociale
groepen en organisaties

Het betrekken van structuur en cultuur op elkaar

Kenmerken van een institutie
1. Mensen handelen volgens een normatief bepaalde, vaste procedure
2. Deelnemers nemen sociale posities in, waaraan rollen verbonden zijn

, 3. Zijn gericht op vervullen van basisbehoeften of op realiseren van
bepaalde waarden
Bijvoorbeeld: huwelijk (aftoetsen aan de kenmerken)
Normen in een huwelijk  trouw beloven, bij elkaar blijven, tot de dood je scheidt
Sociale posities + rollen  positie echtgenoot, rollen: steunen, graag zien, respect,
…
Basisbehoeften + waarden  voortplanting, voornamelijk behoefte van huwelijk,
gezin stichten


Waarom ontstaan instituties, wat is het nut?
- Wereldopenheid van de mens – handelingsplasticiteit
 We zijn in staat ons aan te passen, afhankelijk van waar we bv.
geboren worden
 Mens kan in verschillende omgevingen overleven, aanpassen, we
zijn ‘open’

- Ontlastingsmechanisme nodig
 Makkelijker beslissingen kunnen nemen, worden voor een stukje
ontlast
 Door die wereldopenheid -> zodanig veel prikkels en informatie
 Om informatie te kunnen selecteren, moet er ergens
ontlastingsmechanisme zijn

- Passende interactiepatronen bij bepaalde aspecten van het
samenleven
 Huwelijk, het gezin, alles die daarbij past

- Beperkend EN bevrijdend voor het individu
 Zorgen enerzijds voor beperkingen, maar anderzijds voor een zekere
bevrijding
 Stabiliteit en gevoel van zekerheid = bevrijdend, makkelijk keuzes
nemen
 Maar ook beperkend aangezien handelen volgens bepaalde
patronen, etc.
 Dus een stukje minder ‘keuzevrijheid’ als het ware


Gevolgen van de institutionalisering
- Continuïteit, het voortbestaan van een cultuur
Bv. ‘Het gezin’ bestaat dat nog? De fundamenten, we zijn hier om een kind op te
voeden, die zijn er wel nog. MAAR: niet meer in de beperkte vormen die we
vroeger kenden, er zijn veel meer andere vormen tegenwoordig. Het instituut
‘gezin’ bestaat nog, maar in andere vormen
Vervullen van de basisbehoeften -> check, andere voorwaarden -> check =
instituut

- Stabiliteit en zekerheid

- Weerbarstig tegenover veranderingen
 Niet onveranderbaar
 Een instituut is niet te veranderen (maar het is niet onmogelijk)
 Zijn logge apparaten, is niet simpel, nogal ‘vastgeroest’
Bv. Schooljaar starten op 4 september i.p.v. 1 september  absoluut NIET