Samenvatting Complexe opvoedsituaties en systemisch werken COGH jaar 3

Inhoudsopgave
1. College complexe opvoedsituaties – begeleiden van gezinnen met LVB.........2

2. College complexe opvoedsituaties – Kindermishandeling, huiselijk geweld en
meldcode (1)..................................................................................................5

3. College complexe opvoedsituaties – Kindermishandeling, huiselijk geweld en
meldcode (2)..................................................................................................8

4. De gevolgen van (complexe) scheiding & de gevolgen voor kinderen..........11

5. Samengestelde gezinnen (de mijne zijn de liefste).....................................14

6. Hechtingsproblematiek (& traumasensitief werken)...................................17

Exposure factsheet.......................................................................................20

Trauma-georiënteerde hulp voor kinderen met complex trauma.....................21

Richtlijn KOPP-KOV-Werkkaarten..................................................................23

Richtlijn: ‘Scheiding en problemen bij jeugdigen’...........................................25

Richtlijn: ‘Problematische gehechtheid’.........................................................29

Contextuele hulpverlening H4,6,7.................................................................31

Systeemgericht werken in sociale beroepen..................................................32

Website beschermjassen..............................................................................39

Adviesrapport expertteam Ouderverstoting, H4 en H5...................................39

Loyaliteit bij adolescenten............................................................................41

LVB en Ouderschap-begeleidingstool............................................................43

Moeilijk verstaanbaar gedrag........................................................................46

Infosheets gehechtheidsrelaties...................................................................48

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.........................................50

Werkkaart GMCP..........................................................................................52

Praktijkboek praten met kinderen over kindermishandeling...........................55

1gezin1plan................................................................................................. 61

Problemen doorgeven (qr code systemisch)...................................................63

College Trauma............................................................................................ 65

College Beschermjassen...............................................................................68

College therapievormen................................................................................70

1

,Met nieuwe ogen..........................................................................................72

De mijne zijn de liefste.................................................................................77

50 oefenvragen............................................................................................ 82

Antwoorden oefenvragen:............................................................................88


1. College complexe opvoedsituaties –
begeleiden van gezinnen met LVB




Cognitieve kenmerken LVB:

 Denken is concreet en situatie specifiek
 Taal en communicatie minder ontwikkeld
 Problemen met categoriseren
 Waarneming weinig specifiek
 Moeilijk leren binnen en buiten school
 Beperkte executieve functies (planning, overzicht, werkgeheugen, zelfsturing)
 Leren via concreet ervaren; uitleg en herhaling nodig

Sociaal-emotionele kenmerken LVB:

 Sociale onhandigheid, moeite met sociale vaardigheden en vriendschappen
 Moeilijk zich verplaatsen in ander
 Wens om geaccepteerd en competent te zijn
 Sneller problemen met agressieregulatie, onaangepast gedrag
 Zwart-wit denken

De 5 gezinstaken:

1. Aandacht voor individueel welzijn
2. Kwaliteit van (ex-)partnerrelatie
3. Opvoeden van kinderen
4. Huishouden en financiën
5. Vormgeven van maatschappelijke positie

Kenmerken LVB ouders – Cognitieve functies:

2

,  Beperkt empathisch- en reflectief vermogen
 Beperkte kennis ontwikkelingsfasen
 Soms beperkt sociaal netwerk
 Beperkte opvoedingsvaardigheden
 Financiële en maatschappelijke problemen
 Soms moeilijke relatie met hulpverlening
 Soms grotere afhankelijkheid van kinderen
 Belangrijk: herhalen, voor- en nabespreken, concrete voorbeelden, oorzaak-gevolg
uitleg

Kenmerken LVB ouders – Executieve functies:

 Beperkt impulscontrole, onderscheid hoofd/bijzaak
 Beperkt in helikopterview en lange termijn planning
 Beperkte opvoedingsvaardigheden
 Soms moeilijke relatie met hulpverlening
 Belangrijk: lange adem, overzicht visualiseren, instructies oefenen, kleine successen
benadrukken

Kenmerken LVB ouders – Sociaal-emotionele ontwikkeling:

 Vaak inadequate copingstijl
 Beperkt empathisch- en reflectief vermogen
 Beperkt in sensitiviteit/hechtingsgedrag
 Beperkt impulscontrole
 Belangrijk: erkenning geven voor emoties en goede intentie

Aantekeningen docent:

 LVB beïnvloedbaarheid hoog; gevolgen concreet laten zien
 Empathisch gedrag kan aangeleerd zijn; vragen naar concrete uitvoering

Intergenerationele/loyaliteitsproblematiek:

 Balans geven/nemen vaak verstoord (parentificatie, zondebok, over-loyaal)
 Kan leiden tot loyaliteitsconflict; eigen keuzes verdwijnen
 Externaliserende/internaliserende problemen uiting van loyaliteitsproblematiek
 Belangrijk: loyaliteitsgedrag leren herkennen

Copingstrategie – Weerstand:

 Vaardigheidstekort bij hulpvragen
 Gevoelig voor afwijzing, angst voor nieuwe situaties
 Vasthouden aan bekend gedrag
 Belangrijk: weerstand herkennen als feedback; uitleg ondersteunen via visualiseren

Hechtingsproblematiek:

 Contactlegging: LVB problematiek niet altijd herkend, inadequaat hechtingsgedrag
 Verwerking vraagt cognitieve vermogens

3

,  Sensitiviteit: behoefte kind centraal stellen vraagt cognitieve vermogens
 Copingstijl van LVB ouders moeizaam te doorbreken
 Belangrijk: gezond hechtingsgedrag in beeld brengen (video), psycho-educatie

Praktisch: de balans opmaken




4