Hart & Vaten
2e bachelor geneeskunde
jaar 2025 - 2026
, Overzicht Hart & Vaten
1. Inleiding: Het cardiovasculair systeem:.......................................................................... 5
1.1. Belang:........................................................................................................................ 5
1.2. Opbouw:...................................................................................................................... 6
1.3. Schikking vd organen/vaatbedden:............................................................................. 6
1.4. Bloedstroom doorheen het hart:..................................................................................7
1.5. Vasculair systeem:...................................................................................................... 8
2. De hartcyclus:.................................................................................................................... 9
2.1. Belang van drukverschillen en kleppen.......................................................................9
2.2. Fasen in de cyclus:....................................................................................................10
2.3. Atriale & ventriculaire systole:................................................................................... 12
2.4. Ventriculaire volumes:............................................................................................... 12
2.5. Atrium en aortadruk:..................................................................................................12
2.6. Effect van atriale contractie op de ventriculaire vulling:............................................ 13
2.7. Harttonen:..................................................................................................................14
3. Hartdebiet en zijn determinanten:.................................................................................. 16
3.1. Hartdebiet:.................................................................................................................16
3.2. Meettechnieken:........................................................................................................ 17
3.3. Veranderingen:.......................................................................................................... 17
3.4. Hart- en skeletspier:.................................................................................................. 18
3.6. Afterload:................................................................................................................... 21
3.7. Inotropie:................................................................................................................... 24
3.8. Interactie preload, afterload en inotropie:..................................................................26
4. Anatomie vh hart & grote bloedvaten:........................................................................... 27
4.1. Thoraxwand:..............................................................................................................27
4.2. Algemene begrippen van het hart:............................................................................ 28
4.3. Rechter Atria:............................................................................................................ 29
4.4. Rechter ventrikel:...................................................................................................... 31
4.5. Linker atrium:.............................................................................................................32
4.6. Linker ventrikel:......................................................................................................... 32
4.7. Hartkleppen:.............................................................................................................. 33
4.8. Bloedvoorziening (van het hart):............................................................................... 36
4.9. Pericard:.................................................................................................................... 38
4.10. Geleidingssysteem:................................................................................................. 39
5. Hartfalen: fysiopathologie en kliniek:............................................................................ 39
5.1. Inleiding hartfalen:..................................................................................................... 39
5.2. Systolisch en diastolisch hartfalen:........................................................................... 40
5.3. Adaptatiemechanismen:............................................................................................42
5.4. Klachten hartfalen:.................................................................................................... 44
, 5.5. Linker hartfalen: klinische manifestaties:...................................................................45
5.6. RX Thorax:................................................................................................................ 46
5.7. Rechterhartfalen:.......................................................................................................47
5.8. Behandeling hartfalen:.............................................................................................. 48
5.9. Casus hartfalen:........................................................................................................ 52
6. Klinisch onderzoek: harttonen en hartgeruis:.............................................................. 56
6.1. Inspectie:................................................................................................................... 56
6.2. Polsslag:....................................................................................................................58
6.3. Centraal veneuze druk:............................................................................................. 59
6.4. Hart palpatie:............................................................................................................. 59
6.5. Hartauscultatie:......................................................................................................... 61
7. Vasculaire functie:........................................................................................................... 65
7.1. Anatomie en functie:..................................................................................................65
7.2. Arteriële bloeddruk:................................................................................................... 67
7.3. Systeemvaatweerstand:............................................................................................ 71
7.4. Cardiovasculair endotheel:........................................................................................79
7.5. Veneuze druk:........................................................................................................... 85
7.6. Veneuze terugkeer en hartdebiet:............................................................................. 88
8. Histologie van bloedvormend weefsel, bloedvaten & hart:......................................... 93
8.1. Bloed:........................................................................................................................ 93
8.2. Bloedvaten:............................................................................................................... 93
8.3. Hart:...........................................................................................................................97
9. Advanced Cardiac Life Support:.................................................................................. 102
9.1. Elektrische therapie bij ritmestoornissen: cardioversie/defibrillatie:........................ 102
9.2. Plotse dood:............................................................................................................ 104
9.3. Life support:.............................................................................................................105
10. Elektrische activiteit van het hart:..............................................................................109
10.1. Membraan exciteerbaarheid:.................................................................................109
10.2. Elektrochemische eigenschappen van een cel:.....................................................111
10.2. Drijvende kracht:....................................................................................................116
10.3. Hoe elektriciteit het hart drijft:................................................................................ 116
10.4. Cardiaal actiepotentiaal:........................................................................................ 118
10.5. Arrhythmias:.......................................................................................................... 129
11. Practicum ECG:............................................................................................................ 138
11.1. Het belang van een ECG:......................................................................................138
11.2. Het volledige ECG:................................................................................................ 138
11.3. ECG varianten:...................................................................................................... 143
11.4. ECG fouten:...........................................................................................................144
,12. Neurohumorale controle van hart en circulatie:....................................................... 145
12.1. via autonoom zenuwstelsel:.................................................................................. 145
12.2. baroreceptoren:..................................................................................................... 148
12.3. Chemoreceptoren:.................................................................................................150
controle via humorale factoren:...................................................................................... 151
13. Medische fysica circulatie: druk, flow & weerstand:................................................ 154
13.1. Inleiding circulair systeem:.................................................................................... 154
13.2. Haemodynamica:.................................................................................................. 154
13.3. Parabolische flowsnelheid:....................................................................................156
13.4. Newtoniaans vs. niet-Newtoniaans:...................................................................... 157
13.5. Viscositeit van bloed:.............................................................................................157
13.6. Bloeddruk:............................................................................................................. 158
13.7. Wet van Bernouilli:................................................................................................ 159
13.8. Bloeddruk meting.................................................................................................. 159
13.9. Elasticiteit:............................................................................................................. 160
13.10. Wet van Laplace:.................................................................................................161
14. Syncope:....................................................................................................................... 163
14.1. Algemene inleiding:............................................................................................... 163
14.2. Oorzaken en differentiaaldiagnose:.......................................................................164
14.3. Vasovagale syncope:............................................................................................ 164
14.4. Carotis sinus syncope:.......................................................................................... 167
14.5. Orthostatische syncope:........................................................................................167
14.5. Cardiale syncope:..................................................................................................167
14.6. Mortaliteit en Evaluatie:......................................................................................... 168
15. Cardiovasculaire aanpassing bij inspanning:...........................................................169
15.1. Inleiding:................................................................................................................ 169
15.2. Mechanische, chemische actie en stimuli bij inspanning:..................................... 170
15.3. Activatie autonoom zenuwstelsel:......................................................................... 171
15.4. Hormonale aanpassingen:.................................................................................... 171
15.3. Veranderingen in hemodynamica:.........................................................................172
15.4. Beïnvloedende factoren:....................................................................................... 173
16. Orgaanperfusie:........................................................................................................... 174
16.1. Distributie van hartdebiet:......................................................................................174
16.2. Lokale regeling van de doorbloeding:................................................................... 174
16.3. Autoregulatie:........................................................................................................ 175
16.4. Hyperemie:............................................................................................................ 176
17. Coronaire circulatie:.................................................................................................... 177
17.1. Coronaire arteriën:................................................................................................ 177
17.2. structurele aanpassingen van coronaire circulatie:............................................... 178
, 17.3. functionele aanpassingen:.....................................................................................178
17.4. regeling coronaire flow:......................................................................................... 179
17.5. effect van systolische en diastolische contractie op coronaire doorbloeding: . 180
17.6. coronaire stenose hemodynamica:....................................................................... 182
17.7. Relevantie in de kliniek:.........................................................................................185
17.8. Symptomatologie:..................................................................................................186
18. Speciale circulaties:.....................................................................................................188
18.1. Cerebrale circulatie:.............................................................................................. 188
18.2. Spiercirculatie:.......................................................................................................190
18.3. Huidcirculatie:........................................................................................................191
18.4. Splanchnische circulatie:.......................................................................................193
18.5. Renale circulatie:...................................................................................................194
18.6. Longcirculatie:....................................................................................................... 196
18.7. Foetale circulatie:.................................................................................................. 201
19. Microcirculaties:...........................................................................................................203
19.2. Diffusie: Wet van Fick:...........................................................................................205
19.3. O2 uitwisseling:..................................................................................................... 205
19.4. CO2 uitwisseling:...................................................................................................206
19.5. Fluid flux J:............................................................................................................ 207
19.6. Longstuwing:......................................................................................................... 208
19.7. Regeling capillaire druk:........................................................................................ 209
20. Cerebrale circulatie:.....................................................................................................211
20.1. Arteriële circulatie:................................................................................................. 211
20.2. Veneuze circulatie:................................................................................................ 212
20.3. Technische onderzoeken: dopplersignalen:.......................................................... 212
20.4. Beïnvloedende factoren:....................................................................................... 213
20.5. Specifieke ziektebeelden: patiënten met TIA:....................................................... 214
21. Cardiovasculaire veranderingen tijdens zwangerschap:.........................................216
21.1. Normale veranderingen:........................................................................................216
21.2. Pathologie in de zwangerschap:........................................................................... 218
21.3. Arbeid en bevalling:...............................................................................................218
22. Vaatziekten: klinische anatomie & semiologie:.........................................................219
22.1. Semiologie:............................................................................................................219
22.2. Anatomie bloedvaten: vanuit aortaboog:...............................................................219
22.3. Anatomie bloedvaten: aorta abdominis:................................................................ 221
22.4. Anatomie bloedvaten: bovenste lidmaat:.............................................................. 222
22.5. Anatomie bloedvaten: onderste lidmaat:............................................................... 224
22.6. Veneuze pathologie:..............................................................................................227