Samenvatting psychosociaal welzijn op het werk

Psychosociaal welzijn op het werk
Deel 1: Introductie welzijn op het werk 4
1.1 Wettelijk kader 4
1.1.1 De wet tot invoering van het arbeidsreglement 4
1.1.2 De arbeidswet 5
1.1.3 De welzijnswet 5
1.1.4 KB van 10 april 2014 6
De vijf pijlers van psychosociaal welzijn -> de 5 A’s 8
1.1.5 De Wet van 5 maart 2017: Werkbaar en Wendbaar Werk (WWW) 9
1.2 De Belgische nationale strategie: Welzijn op het werk (2016-2020) 9
1.2.1 Aanleiding 9
1.2.2 Strategische doelstellingen 10
1.2.2.1 Veilig en gezond werk 10
1.2.2.2 Versterken van deelname aan de arbeidsmarkt 10
1.2.2.3 Versterken van de preventie 11
1.2.2.4 Versterken van de preventiecultuur 11
1.2.3 De invloed van Europa 11
1.2.3.1 CE-markering 12
1.3 Andere regelgeving (omtrent veiligheid) (België) 12
Deel 2: Ergonomie 13
2.1 Inleiding: preventie en bescherming 13
2.1.1 Welke schade wil je voorkomen? 13
2.1.2 Instrumenten 14
2.1.2.1 MUOPO 14
2.2 Hoe gaan bedrijven te werk 14
2.2.1 DRBS = dynamische risico beheersingssysteem 15
2.2.2 RIE: risicoinventarisatie en evaluatie 16
2.2.3 GPP: Globaal PrenventiePlan 16
2.2.4 JAP: Jaar Actie Plan 16
2.3 Ergonomie 17
2.3.1 Drie soorten ergonomie 17
2.3.1.1 Fysieke ergonomie 17
2.3.1.2 Cognitieve ergonomie 17
2.3.1.3 Organisatie ergonomie 18
2.3.2 Ergonomie als multidisciplinaire WE 18
2.3.4 Actoren voor ergonomie opt werk 18
2.4 Ergonomie: aspecten van belasting 19
2.4.1 Statische <-> dynamische belasting 19
Ergonomie: toepassingsgebieden 19
2.4.2 Lichamelijke belasting 20
2.4.2.1 De rug - lichamelijke belasting 20
2.4.2.1.1 Druk op de tussenwervelschijf 20
2.4.2.1.1 Hef- en tolprincipes - rugbelasting 21
2.4.2.2 Sta- en werkhouding 21


, 2.4.2.3 Zithouding 21
2.4.2.4 Tien paramaters van de lichamelijke belasting 21
2.4.2.5 Preventie lichamelijke belasting 22
2.4.3 Beeldschermwerk : ergonomie 22
2.4.3.1 Wettelijke bepalingen - beeldschermwerk 22
2.4.3.2 Belastende/risicovolle aspecten bij beeldschermwerk 23
2.4.3.3 Zithouding - beeldschermwerk 23
2.4.3.4 Hand- en armcoördinatie - beeldschermwerk 24
2.4.3.5 Afstand ogen tot scherm - beeldschermwerk 24
2.4.4 Zittend beroep 24
2.4.5 De omgeving - ergonomie 25
2.4.5.1 Klimaat - ergonomie omgeving 25
2.4.5.1.1 Temperatuur 25
2.4.5.1.2 Luchtvochtigheid 26
2.4.5.1.3 Planten 26
2.4.5.2 Licht - ergonomie omgeving 26
2.4.5.3 Lucht - ergonomie omgeving 26
2.4.5.4 Lawaai / geluid - ergonomie omgeving 27
2.4.5.5 Trillingen - ergonomie omgeving 27
2.5 Ergonomie: enkele tendensen / trends 27
2.5.1 Dynamisch kantoor 27
2.5.2 Het nieuwe werken = HNW 27
2.5.3 Blauw licht 28
2.5.4 Exoskeletten en cobots 28
Deel 3: RIE en SABONE 29
3.1 Hoe gaan bedrijven te werk (deel 1) 29
3.2 Wat zijn de RIE en SOBANE 29
3.2 De RIE = risico inventarisatie en evaluatie 29
3.2.1 Kwantitatieve technieken voor RIE = intstumeten 29
3.2.1.1 Resultaat van de RIE 30
3.2.2 De kwalitatieve technieken voor de RIE = instrumenten 30
3.2.3 Wat met de resultaten van de RIE? 31
3.3 De SOBANE 31
3.3.1 Instrumenten SOBANE 32
Deel 4: Psychosociaal welzijn 33
4.0.1 Aspecten in de mens van psychosociaal welzijn 33
4.1 Begrippenkader 33
4.2 Stress 33
4.2.1 Gewoon stress 34
4.2.1.1 Symptomen van stress 34
4.2.1.2 Oorsprong van stress 34
4.2.1.3 Termen rond stress 35
4.1.1.4 Stellingen rond stress die we als BaTP’er goed moeten onthouden 36
4.1.1.5. Wie is vatbaarder voor stress? 36
4.2.1.6 Omgaan met stress 37
4.2.2 Stress op het werk 38


, 4.2.2.1 Mentale belasting 38
4.2.2.2 Emotionele belasting 38
4.2.2.3 Gevolgen voor de werknemers 39
4.2.2.4 Aanpak van werkstress 39
4.2.3 Theoretische stress- en motivatiemodellen 39
4.2.3.1 Het Michigan Model (Caplan e.a., 1975) 40
4.2.3.2 Demand – Control – Support Model (Karasek, 1989) 40
4.2.3.2.1 DCM, Karasek (1979) 40
4.2.3.2.2 DCSM, Karasesk & Theorell (1989) 41
4.2.3.2.3 Job Demand Resources model - Bakker 41
4.2.3.3 Effort – Reward – Imbalance Model (Siegrist, 1996) = ERI-model 42
4.2.3.4 Vitamine Model (Warr, 1987) 42
4.2.3.5 Senniger’s Learning Zone Model 43
4.2.4 De kracht van regelruimte / autonomie 44
4.3 Burn-out een definitie 44
4.3.1 Burn-out op 4 dimensies 45
4.3.2 Criteria voor burn-out: ICD - 10 (WHO) 45
4.3.3 Vroegtijdig opsporen van burn-out 46
4.3.4 Differentiaaldiagnostiek: burn-out <-> … 46
4.3.4.1 Verschil tussen stress en burn-out 46
4.3.4.2 Verschil tussen depressie en BO 47
4.3.5. Recent onderzoek en wetenschap -> in volle ontwikkeling 47
4.3.6 De tragedie van burn-out 47
4.3.7 Beïnvloedende factoren burn-out 48
4.3.7.1 Persoonsgebonden factoren burn-out 48
4.3.7.2 Sociologische factoren 48
4.3.7.3 Werkgerelateerde factoren (context) 48
4.3.8 Aanpak van Burnout (werknemerszijde) 49
4.4 Pesten, geweld en seksuele intimidatie 49
4.4.1 Discriminatie ≈ Pesten 50
4.4.2 Pesten 50
4.4.3 Seksuele intimidatie 50
4.4.4 Geweld 51
4.4.5 Preventie en aanpak: wat kan de werkgever doen 51
4.4.6 Procedure bij PSGW 51
4.5 Tools en technieken voor psychosociaal welzijn op het werk 52
4.5.1 Verzuimgesprekken 52
4.5.1.1 Wat is verzuim? 53
4.5.1.2 De Bradford Factor 53
4.5.2 Re-integratie van langdurig zieken 53
4.5.3 Jobcrafting ≈ baanboetseren 54
4.5.3.1 Hoe jobcraften? 54
4.5.3.2 Randvoorwaarden jobcraften 55
4.6 Gezondheidsbeleid in de onderneming 55





, Deel 1: Introductie welzijn op het werk
De ideale werkplaats: op fysiek en mentaal vlak


Zeven factoren/klassieke thema’s over welzijn op het werk (7)
-> Zelfde 7 factoren voor alle sectoren en voor alle landen
-> Zijn gedefinieerd door federale OH en door de EU
1. Veiligheid op het werk
2. Bescherming van de gezondheid van de werknemer
3. Psychosociale aspecten van het werk
4. Ergonomie
5. Arbeidshygiëne
6. Verfraaiing van de werkplaatsen
7. Leefmilieu




OSG = ongewenst seksueel gedrag



1.1 Wettelijk kader
www.werk.belgie.be
- Wet van 8 april 1965 tot instelling van het Arbeidsreglement (AR)
- De Arbeidswet (AW) van 16 maart 1971
- De Welzijnswet (WW) van 4 augustus 1996
- Wet van 28 februari 2014, Wet van 28 maart 2014 , KB 10 april 2014
Nieuwe wetgeving en werking Psychosociaal welzijn
- Wet van 5 maart 2017 (WWW)

1.1.1 De wet tot invoering van het arbeidsreglement
Wet van 8 april 1965 tot instelling van het Arbeidsreglement (AR)
Eerste soort vorm van bescherming voor WN’s


Elke WG verplicht volgende elementen op te nemen in AR
- Uurrooster (of indicatie)
- Loon en tijdstip van betaling (indicatie)
- Opzegtermijnen
- Rechten en plichten (van medewerkers en werkgever)
- Vakantieregeling
- Veiligheidsvoorschriften
- Namen van leden van OR en van CPBW
=> Eigenlijk de verplichting om een AR te maken!!