RUIMTE INHOUDEN
1. KAART EN LANDSCHAP
1.1 KAARTTECHNIEKEN
1.1.1 ATLASGEBRUIK
Hoe zoek ik vlug iets op in de atlas?
1. Kaartwijzer / kaartenoverzicht
2. Register / index
3. Inhoudsopgave
4. Vierkantennet
Landen en hoofdsteden: vul onderstaande tabel aan. Deze hoofdsteden dien je te kennen.
LAND HOOFDSTAD
België Brussel
Nederland Amsterdam
Duitsland Berlijn
Groothertogdom Luxemburg Luxenburg
Frankrijk Parijs
Republiek Ierland Dublin
Ga na welke gebieden tot onderstaande(landen)groepering behoren
LANDEN
Benelux België, Nederlands, Luxenburg
Europese Unie (27) België, Nederland, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Italië,
Cyprus, Griekenland, Ierland, Finland, Estland,….
1.1.2 LOKALISEREN
Lokaliseren / situeren = de ligging van een plaats in de ruimte bepalen
We kunnen dit doen op verschillende manieren
Natuurkundig: bv. Lier ligt aan de Nete
Administratief: bv. Lier ligt in de provincie Antwerpen
Staatkundig: bv. Lier ligt in België
Politiek: bv. Lier ligt in het vrije Westen
1.1.2.1RELATIEVE LIGGING
Natuurkundige ligging: verwijzend naar natuurkundige elementen.
o Vb. Lier ligt aan de samenvloeiing van de Grote en Kleine Nete.
Administratieve ligging: verwijzend naar administratieve grenzen.
o Vb. Bilzen ligt in de provincie Limburg, arrondissement Tongeren.
, Staatkundige ligging: verwijzend naar staats- of gewestgrenzen.
o Vb. Hasselt ligt in België, in het Vlaamse gewest.
Politieke ligging: verwijzend naar politieke blokken.
o Vb. België ligt in het vrije Westen.
Met behulp van (wind)richtingen
o Vb. Hasselt ligt ten noorden van Luik
o Niet gebruiken: boven, onder, links van…
o Wel gebruiken: ten noorden, ten zuiden…
1.1.2.2ABSOLUTE LIGGING (COÖRDINATEN)
De absolute ligging van een plaats wordt aangegeven door de sterrenkundige ligging. Voor de plaatsbepaling
maakt men gebruik van een coördinatenstelsel, voorgesteld door een aantal lijnen. Al deze lijnen tezamen
vormen een gradennet, bestaande uit:
1. Meridianen of lengtecirkels of middagcirkels
o Halve cirkels die noord- en zuidpool verbinden
o Raken elkaar in de polen
o Zijn allemaal even lang
2. Parallellen of breedtecirkels
o Volledige cirkels met middelpunt op de aardas
o Evenwijdig aan elkaar
o Worden kleiner hoe meer ze naar de polen toe gaan
In dit gradennet beschouwen wij twee bijzondere lijnen, namelijk :
1. De meridiaan ven Greenwich (nulmeridiaan):
o Verdeelt de aarde in het oostelijk en het westelijk halfrond
2. De evenaar (nulparallel):
o De langste breedtecirkel
o Het evenaarsvlak (equatoriaal vlak) verdeelt de wereldbol in 2 gelijke delen: het noordelijk en
het zuidelijk halfrond
De sterrenkundige ligging (= astronomische ligging) van een punt (vb. een stad) bepalen:
o De afstanden tussen de lijnen worden voorgesteld d.m.v. graden (°), minuten (‘) en seconden (“).
Lengteligging
o Oostelijke lengteligging (O): alles ten oosten van de meridiaan van Greenwich.
o Westelijke lengteligging (W): alles ten westen van de meridiaan van Greenwich.
o De lengte van een plaats is de boog van de parallel waarop die plaats gelegen is en de 0-meridiaan.
o De ligging van een plaats op een meridiaan bepaalt de lengteligging ervan in graden.
o Elke plaats is gelegen tussen 0°-180°O of 0°-180°W
Breedte ligging
o Noordelijke breedteligging (N): alles ten noorden van de evenaar.
o Zuidelijke breedteligging (Z): alles ten noorden van de evenaar.
o De breedte van een plaats is de boog van de meridiaan en de evenaar
o Elke plaats ligt tussen 0-90°N of 0-90°Z
Let op!: we gebruiken niet meer noorderbreedte, oosterlengte… enkel nog noord N, west W…
, Situeer en duid onderstaande namen aan op de blinde kaart.
1 Brussel 6 Brugge
2 Hasselt 7 Namen
3 Antwerpen 8 Luik
4 Leuven 9 Bergen
5 Gent 10 Aarlen
11 Waver
1.1.3 KAART- EN SCHAALGEBRUIK
De schaal wordt weergegeven d.m.v. de lijnschaal en/of de breukschaal (=numerieke schaal).
a) Teken de lijnschaal van een kaart met breukschaal 1:1250000.
1 cm op kaart 1250000 cm = 12,5 km in werkelijkheid
b) Door welke afstand wordt 21 km in werkelijkheid voorgesteld op een kaart met een breukschaal 1:150000?
schaal : 1/150000 1 cm = 1500 m = 1,5 km
Dus: 1cm op de kaart is in werkelijkheid 1,5 km
c) Welke breukschaal heeft onderstaande lijnschaal? Geef de berekeningswijze.
5,4 cm = 15 km = 1500000 cm
1cm= : 5,4 = 277778 Breukschaal: 1/277778
0 15 km
1. KAART EN LANDSCHAP
1.1 KAARTTECHNIEKEN
1.1.1 ATLASGEBRUIK
Hoe zoek ik vlug iets op in de atlas?
1. Kaartwijzer / kaartenoverzicht
2. Register / index
3. Inhoudsopgave
4. Vierkantennet
Landen en hoofdsteden: vul onderstaande tabel aan. Deze hoofdsteden dien je te kennen.
LAND HOOFDSTAD
België Brussel
Nederland Amsterdam
Duitsland Berlijn
Groothertogdom Luxemburg Luxenburg
Frankrijk Parijs
Republiek Ierland Dublin
Ga na welke gebieden tot onderstaande(landen)groepering behoren
LANDEN
Benelux België, Nederlands, Luxenburg
Europese Unie (27) België, Nederland, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Italië,
Cyprus, Griekenland, Ierland, Finland, Estland,….
1.1.2 LOKALISEREN
Lokaliseren / situeren = de ligging van een plaats in de ruimte bepalen
We kunnen dit doen op verschillende manieren
Natuurkundig: bv. Lier ligt aan de Nete
Administratief: bv. Lier ligt in de provincie Antwerpen
Staatkundig: bv. Lier ligt in België
Politiek: bv. Lier ligt in het vrije Westen
1.1.2.1RELATIEVE LIGGING
Natuurkundige ligging: verwijzend naar natuurkundige elementen.
o Vb. Lier ligt aan de samenvloeiing van de Grote en Kleine Nete.
Administratieve ligging: verwijzend naar administratieve grenzen.
o Vb. Bilzen ligt in de provincie Limburg, arrondissement Tongeren.
, Staatkundige ligging: verwijzend naar staats- of gewestgrenzen.
o Vb. Hasselt ligt in België, in het Vlaamse gewest.
Politieke ligging: verwijzend naar politieke blokken.
o Vb. België ligt in het vrije Westen.
Met behulp van (wind)richtingen
o Vb. Hasselt ligt ten noorden van Luik
o Niet gebruiken: boven, onder, links van…
o Wel gebruiken: ten noorden, ten zuiden…
1.1.2.2ABSOLUTE LIGGING (COÖRDINATEN)
De absolute ligging van een plaats wordt aangegeven door de sterrenkundige ligging. Voor de plaatsbepaling
maakt men gebruik van een coördinatenstelsel, voorgesteld door een aantal lijnen. Al deze lijnen tezamen
vormen een gradennet, bestaande uit:
1. Meridianen of lengtecirkels of middagcirkels
o Halve cirkels die noord- en zuidpool verbinden
o Raken elkaar in de polen
o Zijn allemaal even lang
2. Parallellen of breedtecirkels
o Volledige cirkels met middelpunt op de aardas
o Evenwijdig aan elkaar
o Worden kleiner hoe meer ze naar de polen toe gaan
In dit gradennet beschouwen wij twee bijzondere lijnen, namelijk :
1. De meridiaan ven Greenwich (nulmeridiaan):
o Verdeelt de aarde in het oostelijk en het westelijk halfrond
2. De evenaar (nulparallel):
o De langste breedtecirkel
o Het evenaarsvlak (equatoriaal vlak) verdeelt de wereldbol in 2 gelijke delen: het noordelijk en
het zuidelijk halfrond
De sterrenkundige ligging (= astronomische ligging) van een punt (vb. een stad) bepalen:
o De afstanden tussen de lijnen worden voorgesteld d.m.v. graden (°), minuten (‘) en seconden (“).
Lengteligging
o Oostelijke lengteligging (O): alles ten oosten van de meridiaan van Greenwich.
o Westelijke lengteligging (W): alles ten westen van de meridiaan van Greenwich.
o De lengte van een plaats is de boog van de parallel waarop die plaats gelegen is en de 0-meridiaan.
o De ligging van een plaats op een meridiaan bepaalt de lengteligging ervan in graden.
o Elke plaats is gelegen tussen 0°-180°O of 0°-180°W
Breedte ligging
o Noordelijke breedteligging (N): alles ten noorden van de evenaar.
o Zuidelijke breedteligging (Z): alles ten noorden van de evenaar.
o De breedte van een plaats is de boog van de meridiaan en de evenaar
o Elke plaats ligt tussen 0-90°N of 0-90°Z
Let op!: we gebruiken niet meer noorderbreedte, oosterlengte… enkel nog noord N, west W…
, Situeer en duid onderstaande namen aan op de blinde kaart.
1 Brussel 6 Brugge
2 Hasselt 7 Namen
3 Antwerpen 8 Luik
4 Leuven 9 Bergen
5 Gent 10 Aarlen
11 Waver
1.1.3 KAART- EN SCHAALGEBRUIK
De schaal wordt weergegeven d.m.v. de lijnschaal en/of de breukschaal (=numerieke schaal).
a) Teken de lijnschaal van een kaart met breukschaal 1:1250000.
1 cm op kaart 1250000 cm = 12,5 km in werkelijkheid
b) Door welke afstand wordt 21 km in werkelijkheid voorgesteld op een kaart met een breukschaal 1:150000?
schaal : 1/150000 1 cm = 1500 m = 1,5 km
Dus: 1cm op de kaart is in werkelijkheid 1,5 km
c) Welke breukschaal heeft onderstaande lijnschaal? Geef de berekeningswijze.
5,4 cm = 15 km = 1500000 cm
1cm= : 5,4 = 277778 Breukschaal: 1/277778
0 15 km
