Sociaal werk
Arbeidsrecht
Sociale Hogeschool UCLL
1
,1. Situering & ontstaan van het arbeidsrecht.............................................................. 2
1.1. Onderdelen van Arbeidsrecht & socialezekerheidsrecht ................................... 3
1.1.1. Onderdelen arbeidsrecht ......................................................................... 3
1.1.2. Onderdelen van socialezekerheidsrecht .................................................... 3
1.2. Ontstaan arbeidsrecht ................................................................................... 4
2. Bronnen van het arbeidsrecht ............................................................................... 6
2.1. Grondwet .................................................................................................... 11
2.2. Wetten, decreten, KB’s, MB’s ....................................................................... 12
2.3. Rechtspraak ................................................................................................ 12
2.4. Rechtsleer................................................................................................... 13
2.5. CAO’s ......................................................................................................... 13
2.6. Individuele arbeidsovereenkomst ................................................................. 15
2.7. Arbeidsreglement ........................................................................................ 15
2.8. Gebruik ....................................................................................................... 16
3. Collectieve arbeidsverhoudingen ........................................................................ 17
3.1. Situering ..................................................................................................... 18
3.2. Vrijheid van vakverenigingen ......................................................................... 18
3.3. Vakorganisaties ........................................................................................... 19
3.3.1. Vakorganisaties van werknemers ............................................................ 19
3.3.2. Vakorganisaties van werkgevers.............................................................. 20
3.3.3. Representativiteit .................................................................................. 21
3.3.3.1. Representatieve vakorganisaties: ...................................................... 22
3.3.3.2. Gevolgen representativiteit ............................................................... 22
3.3.4. Rechtspersoonlijkheid ........................................................................... 22
3.4. Instellingen van het sociaal overleg ............................................................... 22
3.4.1. Nationaal niveau.................................................................................... 23
3.4.2. Sectoraal niveau .................................................................................... 23
3.4.3. Regionaal niveau ................................................................................... 24
3.4.4. Niveau van de ondernemingen ................................................................ 25
3.4.4.1. Vakbondsafvaardiging (Syndicale delegatie) ...................................... 25
3.4.4.2. Ondernemingsraad .......................................................................... 25
3.4.4.3. Comité voor preventie en bescherming op het werk (C.P.B.W.) ............ 26
1
, 3.5. Interprofessioneel programmatieoverleg ....................................................... 27
3.6. Collectieve acties ........................................................................................ 28
3.6.1. Staking.................................................................................................. 28
3.6.2. Lock-out ............................................................................................... 28
4. Toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomstenwet ........................................ 29
4.1. Belang van bestaan arbeidsovereenkomst: .................................................... 30
4.2. Schijnzelfstandigen...................................................................................... 30
4.3. Arbeidsrelatiewet ........................................................................................ 31
4.3.1. Algemene criteria................................................................................... 31
4.3.2. Neutrale criteria .................................................................................... 31
4.4. Toepassing van Arbeidsovereenkomst ........................................................... 33
4.5. Andere soorten overeenkomsten .................................................................. 33
4.6. Verjaring ..................................................................................................... 33
Toepassingen: aard van de arbeidsrelatie................................................................ 34
5. Sluiten van de arbeidsovereenkomst ................................................................... 37
5.1. Geldigheidsvoorwaarden.............................................................................. 38
5.1.1. De bekwaamheid van partijen om te controleren ...................................... 38
5.1.2. De geldige toestemming van de partij die zich verbindt ............................. 38
5.1.3. Een bepaald voorwerp............................................................................ 39
5.1.4. Een geoorloofde oorzaak ........................................................................ 40
5.2. Vormvoorwaarden ....................................................................................... 40
5.3. Taalgebruik ................................................................................................. 40
5.4. Nietigheid ................................................................................................... 41
6. Soorten arbeidsovereenkomsten ........................................................................ 43
6.1. Aard van de geleverde arbeid ........................................................................ 44
6.2. Duur van de tewerkstelling ........................................................................... 46
6.2.1. Soorten contracten naargelang de duur van het contract: ......................... 47
6.2.1.1. Contract voor onbepaalde tijd........................................................... 47
6.2.1.2. Contract voor bepaalde tijd .............................................................. 47
6.2.1.3. Contract voor duidelijk omschreven werk .......................................... 48
6.2.1.4. Vervangingscontract ........................................................................ 49
6.3. Omvang van de tewerkstelling ...................................................................... 52
1
, Toepassingen: soorten arbeidsovereenkomsten ...................................................... 53
7. Rechten en plichten van partijen ......................................................................... 56
7.1. Verplichtingen beide partijen ........................................................................ 57
7.1.1. Goeder trouw ........................................................................................ 57
7.2. Verplichtingen werknemer ............................................................................ 57
7.2.1. Verplichtingen uit WOA .......................................................................... 57
7.2.1.1. Uitvoeren van arbeid ........................................................................ 57
7.2.1.2. Handelen volgends instructies .......................................................... 57
7.2.1.3. Discretieplicht ................................................................................. 57
7.2.1.4. Veiligheid ........................................................................................ 58
7.2.1.5. Omgang arbeidsgereedschap ........................................................... 58
7.2.2. Verplichtingen uit Strafwet ..................................................................... 58
7.2.2.1. Discretieplicht ................................................................................. 58
7.2.2.2. Beroepsgeheim ............................................................................... 58
7.3. Verplichtingen werkgever ............................................................................. 58
7.3.1. Manier van tewerkstelling ....................................................................... 59
7.3.2. Omstandigheden tewerkstelling ............................................................. 59
7.3.3. Loon betalen ......................................................................................... 59
7.4. Niet nakomen van verplichtingen .................................................................. 59
7.5. Aansprakelijkheid werkgever en werknemer ................................................... 59
7.5.1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid ........................................................... 60
7.5.2. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid ........................................................ 60
7.5.2.1. Contractuele aansprakelijkheid ........................................................ 60
7.5.2.2. Buitencontractuele aansprakelijkheid ............................................... 61
7.5.2.2.1. Buitencontractuele aansprakelijkheid voor eigen daad ................. 61
7.5.2.2.2. Buitencontractuele aansprakelijkheid voor andermans daad ........ 61
7.5.3. Samenkomst meerdere aanspraaklijkheden ............................................ 64
7.5.3.1. Strafrechtelijk en burgerrechtelijk ..................................................... 65
7.5.3.2. Contractueel & buitencontractueel ................................................... 65
Toepassingen: Uitvoering van de arbeidsovereenkomst ........................................... 67
8. Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst ..................................... 70
8.1. Begrip schorsing .......................................................................................... 71
1
Arbeidsrecht
Sociale Hogeschool UCLL
1
,1. Situering & ontstaan van het arbeidsrecht.............................................................. 2
1.1. Onderdelen van Arbeidsrecht & socialezekerheidsrecht ................................... 3
1.1.1. Onderdelen arbeidsrecht ......................................................................... 3
1.1.2. Onderdelen van socialezekerheidsrecht .................................................... 3
1.2. Ontstaan arbeidsrecht ................................................................................... 4
2. Bronnen van het arbeidsrecht ............................................................................... 6
2.1. Grondwet .................................................................................................... 11
2.2. Wetten, decreten, KB’s, MB’s ....................................................................... 12
2.3. Rechtspraak ................................................................................................ 12
2.4. Rechtsleer................................................................................................... 13
2.5. CAO’s ......................................................................................................... 13
2.6. Individuele arbeidsovereenkomst ................................................................. 15
2.7. Arbeidsreglement ........................................................................................ 15
2.8. Gebruik ....................................................................................................... 16
3. Collectieve arbeidsverhoudingen ........................................................................ 17
3.1. Situering ..................................................................................................... 18
3.2. Vrijheid van vakverenigingen ......................................................................... 18
3.3. Vakorganisaties ........................................................................................... 19
3.3.1. Vakorganisaties van werknemers ............................................................ 19
3.3.2. Vakorganisaties van werkgevers.............................................................. 20
3.3.3. Representativiteit .................................................................................. 21
3.3.3.1. Representatieve vakorganisaties: ...................................................... 22
3.3.3.2. Gevolgen representativiteit ............................................................... 22
3.3.4. Rechtspersoonlijkheid ........................................................................... 22
3.4. Instellingen van het sociaal overleg ............................................................... 22
3.4.1. Nationaal niveau.................................................................................... 23
3.4.2. Sectoraal niveau .................................................................................... 23
3.4.3. Regionaal niveau ................................................................................... 24
3.4.4. Niveau van de ondernemingen ................................................................ 25
3.4.4.1. Vakbondsafvaardiging (Syndicale delegatie) ...................................... 25
3.4.4.2. Ondernemingsraad .......................................................................... 25
3.4.4.3. Comité voor preventie en bescherming op het werk (C.P.B.W.) ............ 26
1
, 3.5. Interprofessioneel programmatieoverleg ....................................................... 27
3.6. Collectieve acties ........................................................................................ 28
3.6.1. Staking.................................................................................................. 28
3.6.2. Lock-out ............................................................................................... 28
4. Toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomstenwet ........................................ 29
4.1. Belang van bestaan arbeidsovereenkomst: .................................................... 30
4.2. Schijnzelfstandigen...................................................................................... 30
4.3. Arbeidsrelatiewet ........................................................................................ 31
4.3.1. Algemene criteria................................................................................... 31
4.3.2. Neutrale criteria .................................................................................... 31
4.4. Toepassing van Arbeidsovereenkomst ........................................................... 33
4.5. Andere soorten overeenkomsten .................................................................. 33
4.6. Verjaring ..................................................................................................... 33
Toepassingen: aard van de arbeidsrelatie................................................................ 34
5. Sluiten van de arbeidsovereenkomst ................................................................... 37
5.1. Geldigheidsvoorwaarden.............................................................................. 38
5.1.1. De bekwaamheid van partijen om te controleren ...................................... 38
5.1.2. De geldige toestemming van de partij die zich verbindt ............................. 38
5.1.3. Een bepaald voorwerp............................................................................ 39
5.1.4. Een geoorloofde oorzaak ........................................................................ 40
5.2. Vormvoorwaarden ....................................................................................... 40
5.3. Taalgebruik ................................................................................................. 40
5.4. Nietigheid ................................................................................................... 41
6. Soorten arbeidsovereenkomsten ........................................................................ 43
6.1. Aard van de geleverde arbeid ........................................................................ 44
6.2. Duur van de tewerkstelling ........................................................................... 46
6.2.1. Soorten contracten naargelang de duur van het contract: ......................... 47
6.2.1.1. Contract voor onbepaalde tijd........................................................... 47
6.2.1.2. Contract voor bepaalde tijd .............................................................. 47
6.2.1.3. Contract voor duidelijk omschreven werk .......................................... 48
6.2.1.4. Vervangingscontract ........................................................................ 49
6.3. Omvang van de tewerkstelling ...................................................................... 52
1
, Toepassingen: soorten arbeidsovereenkomsten ...................................................... 53
7. Rechten en plichten van partijen ......................................................................... 56
7.1. Verplichtingen beide partijen ........................................................................ 57
7.1.1. Goeder trouw ........................................................................................ 57
7.2. Verplichtingen werknemer ............................................................................ 57
7.2.1. Verplichtingen uit WOA .......................................................................... 57
7.2.1.1. Uitvoeren van arbeid ........................................................................ 57
7.2.1.2. Handelen volgends instructies .......................................................... 57
7.2.1.3. Discretieplicht ................................................................................. 57
7.2.1.4. Veiligheid ........................................................................................ 58
7.2.1.5. Omgang arbeidsgereedschap ........................................................... 58
7.2.2. Verplichtingen uit Strafwet ..................................................................... 58
7.2.2.1. Discretieplicht ................................................................................. 58
7.2.2.2. Beroepsgeheim ............................................................................... 58
7.3. Verplichtingen werkgever ............................................................................. 58
7.3.1. Manier van tewerkstelling ....................................................................... 59
7.3.2. Omstandigheden tewerkstelling ............................................................. 59
7.3.3. Loon betalen ......................................................................................... 59
7.4. Niet nakomen van verplichtingen .................................................................. 59
7.5. Aansprakelijkheid werkgever en werknemer ................................................... 59
7.5.1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid ........................................................... 60
7.5.2. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid ........................................................ 60
7.5.2.1. Contractuele aansprakelijkheid ........................................................ 60
7.5.2.2. Buitencontractuele aansprakelijkheid ............................................... 61
7.5.2.2.1. Buitencontractuele aansprakelijkheid voor eigen daad ................. 61
7.5.2.2.2. Buitencontractuele aansprakelijkheid voor andermans daad ........ 61
7.5.3. Samenkomst meerdere aanspraaklijkheden ............................................ 64
7.5.3.1. Strafrechtelijk en burgerrechtelijk ..................................................... 65
7.5.3.2. Contractueel & buitencontractueel ................................................... 65
Toepassingen: Uitvoering van de arbeidsovereenkomst ........................................... 67
8. Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst ..................................... 70
8.1. Begrip schorsing .......................................................................................... 71
1
