BEKNOPTE samenvatting Brein & Cognitie 1

BREIN EN COGNITIE BEKNOPTE SAMENVATTING

HC1+HC2

Functionele eenheden van de bouwstenen
- 2 soorten cellen: neuronen en gliacellen
- Golgi: heeft als eerste persoon een neuron gezien doormiddel van chemische behandeling
toe te passen aan het hersenweefsel.
- Cajal: besefte dat neuronen los van elkaar staan en dus gescheiden eenheden zijn. Golgi wist
dit nog niet.
 Cajal’s neuron theorie: gedrag ontstaat door interactie tussen afzonderlijke cellen, hoe
meer neuronen hoe complexer het gedrag.

Basisstructuur: cellichaam, dendriet, axon.
- Dendriet: antenne die informatie ontvangt.
- Axon: geeft informatie door.
- Axon-Hillock: overgang cellichaam naar axon. Beslist of er
gevuurd wordt of niet, wanneer dit gebeurd ontstaat een
actiepotentiaal.
- Axon Collaterals: vertakking van de axon.
- Telodendria: vertakking aan de andere kant. Aan het eind bevinden zich de terminal
buttons.
- Synaps: plaats waar informatie-uitwisseling plaatsvindt tussen twee neuronen.
- Pre-synapsen: synapsen aan de dendriet.
- Post-synapsen: synapsen aan de axon.

3 functies van neuronen
- Informatie verwerken om door te sturen naar andere neuronen om gedrag te produceren.
- Spelen een rol bij de productie van gedachten, emoties en herinneringen.
- Zorgen voor automatische activiteiten in ons lichaam, zoals de hartslag.

Neurale netwerken: netwerken die bestaan uit verschillende neuronen die door wederzijdse
beïnvloeding samen tot een functie komen.

Sensorische neuronen
- Brengen informatie van buiten naar centrale zenuwstelsel.
- Bipolaire neuronen: 1 korte axon aan de ene kant, 1 korte dendriet aan de andere kant.
Merken het verschil in licht en bevinden zich in de ogen.
- Somatosensorische neuronen: komen van de huid of spieren en gaan naar de hersenen.

Motorneuronen
- Brein stuurt spieren aan om effect op ons lichaam te hebben.
- Ontvangen informatie van de interneuronen, hebben uitgebreide dendritische netwerken,
grote cellichamen en lange axonen.

,Interneuronen
- Bevinden zich in hersenen, associëren activiteit van sensorische- en motorneuronen in CZS.
- Pyramide cel: lange axon, piramidevormig cellichaam en 2 paar dendrieten. Vervoeren
informatie van cortex naar rest van het brein en ruggenmerg.
- Sterrencel (stellate cell): klein met vele dendrieten om cellichaam, axon is lastig te zien.
- Purkinje cel: extreem vertakte dendrieten in de vorm van een waaier, vervoert informatie
van het cerebellum naar CZS.




Afferent: binnenkomend
Efferent: uitgaand

Excitatoire neuronen: verhogen de kans dat post-synaptische neuron gaat vuren.
Inhibitoire neuronen: verlaagt membraan spanning  verlaagt kans dat post-synaptische neuron
gaat vuren.

Prodcutie van gedrag:
Stimuli sensorische neuronen (afferent)  Interneuronen  verbindingen (wat moet worden
gedaan en welk neuron gaat dit doen)  aanzetting tot beweging spieren (gedrag).


Gliacellen
- Ondersteunen axonen.
- Ependymal cellen: bevindt zich in wanden van ventrikels, maakt CSF aan
(schokabsorberende vloeistof, voert afval af, constante temp. Brein, bron voor
voedingstoffen).
- Astrocyte: bieden stevige basis aan dendrieten (die hiertussen door gaan) en dunne
axonen, bieden voedingsstoffen aan neuron. Onderdeel van bloed-hersen barrière:
zorgt ervoor dat schadelijke stoffen niet naar het brein komen.
- Microglial cellen: afweersysteem van het brein, zorgt voor fagocytose: opruimen
van afgestorven weefsel en aanpakken van indringers.
- Oligodendroglial cellen + Schwann cellen: vormen beide myeline, in een ander
gebied. O in het CZS en S in perifere zenuwstelsel. S cellen hebben
herstellende functie, O cellen hebben dat niet.

Hydrocephalus: vocht in het brein zorgt voor druk, bij baby’s zwelt dan het hoofd op. Wanneer
stroming van CSF geblokkeerd wordt, leidt dat soms tot verstandelijke beperking.




Celmembraan
- Bestaat uit 2 lagen

, - Bestaat uit fosfolipide structuur: fosfaatgroep (trekt water aan = hydrofiel) en vetstaart
(stoot water af = hydrofoob).
- Intercellulaire fluid: vloeistof binnenin de cel.
- Tubulus: transport van eiwitten uit celkern naar andere delen van de cel.
 Microfilamenten: versterken structuur van de cel.
 Microtubulus: vormen transportnetwerk.

DNA
- Zit in de celkern.
- Bevat informatie om eiwitten te produceren, en bepaalt daarmee het uiterlijk van de eiwit.
- Chromosoom bestaat uit helixen, helixen bestaan uit verschillende nucleotide: Adenine,
Thymine, Guanine en Cytosine.
 Reeks van meerdere nucleotide vormt reeks van eiwitten.

Transcriptie/translatie
- Transcriptie: mRNA leest DNA  een gen wordt gekopieerd naar een
streng mRNA  Ribosomen lezen mRNA af en maken vervolgens een reeks
aminozuren.
- Translatie: codon bestaat uit 3 letters  wordt afgelezen  wordt 1 uniek
aminozuur.
- Totaal zijn er 200 aminozuren bestaande uit groepen
 Aminogroep, Carboxyl groep, R-groep.
- Polypeptideketen: reeks aminozuren  wordt opgevouwen  wordt uiteindelijk een eiwit.

Eiwitten
- Vorm van een eiwit is bepalend voor de functie van de eiwit.
 Primaire structuur: volgorde van aminozuren.
 Secundaire structuur: er wordt een alpha helix gevormd of een beta-pleated sheet.
 Tertiaire structuur: opgevouwen secundaire structuur.
 Quaternaire structuur: verschillende eiwitten samen.
- Endoplasmatische reticulum: vormt de eiwitten.
- Golgi lichaam: brengt eiwit op z’n plaats.
- Exocytose: proces waarbij eiwit uit de cel wordt gebracht.

Ionen
- Kalium ionen: klein, hebben eigen kanaal in het membraan  kunnen in en uit de cel
bewegen.
- Natrium ionen: heeft sluizen in het membraan die op bepaalde momenten openen, wanneer
andere moleculen zich binden aan de sluizen.
- Na/K-pomp: enzym in het celmembraan die natrium ionen uit de cel pompt, en Kalium ionen
naar binnen haalt  natriumconcentratie in de cel lager dan erbuiten en kaliumconcentratie
hoger in de cel dan erbuiten.




Neuronale aandoeningen
- Autosomen: 23 chromosomenparen, de helft van je moeder en de helft van je vader.