LEVO – Wereldreligies
Een godsdienst is een sociaal gegeven met zijn eigen historische ontwikkeling tegen een specifieke
sociale en economische achtergrond. In de fenomenologische benadering, waarbij religies worden
bestudeerd als historische en sociale verschijnselen, moeten we ons bewust zijn van onze eigen
gevoelens, vooroordelen en het effect dat die studie op ons heeft. We moeten onze eigen
overtuigingen en waarden buitensluiten wanneer we die van een ander bestuderen. We moeten
proberen empathie op te brengen.
Aan het einde van de negentiende eeuw was de impact van Darwins theorieën duidelijk
waarneembaar. Primitieve godsdienst hoorde bij het eerste, de grote wereldgodsdiensten tot de
tweede en de eeuw der verlichting bij het laatste tijdperk. Het postmodernisme laat veel meer
speelruimte aan het symbolische en intuïtieve en verwerpt de opvatting dat alles enkel met behulp
van de rede kan worden beoordeeld. Waarheid kan in veel verschillende vormen worden
waargenomen. Prehistorische godsdiensten bestonden niet alleen maar uit bijgeloof en magie. Die
waren er wel omdat men vuur associeerde met een opstijgende geest. Animisme en magische
drankjes, rituelen en offers hoorden bij de vroege mensheid.
Er is discussie over de vraag dat het één god was in de oorspronkelijke vorm van religie. Paulus op
basis daarvan dat het geloof in vele goden een degeneratie was, het gevolg van de verstening van de
harten van de mensen terwijl zij zich afkeerden van de levende God. Dit werd verworpen door
geleerden in de 19e en 20e eeuw vanuit een evolutionair perspectief. Zuiver monotheïsme is wellicht
pas ontstaan met de grote profeten van de zesde eeuw. Oorspronkelijk kan de oppergod beschouwd
worden als de bron van al het leven, met inbegrip van andere godheden, geesten of engelen.
Het eerste serieuze werk over religieuze ervaring is in de twintigste eeuw door William James
gepubliceerd. Hij onderscheidde twee basistypen:
- Dat van de optimist die een hartverwarmende ervaring had gehad.
- Dat van de pessimist die de last van de zonde met zich mee torste.
Er zijn convergenties. Er bestaat een gemeenschappelijke zoektocht en er bestaan gedeelde
waarden. Boeddhisten appelleert aan de natuur van de eeuwige dharma (de Weg of de Waarheid) en
het Hindoeïsme zal wijzen op de atman als goddelijke vonk.
Ninian Smart heeft uiteindelijk zeven dimensies van religie geïdentificeerd:
- De rituele dimensie
- De ervaringsdimensie
- De mythische dimensie
- De leerstellige dimensie
- De ethische dimensie
- De sociale dimensie
- De artistieke dimensie
Een godsdienst is een sociaal gegeven met zijn eigen historische ontwikkeling tegen een specifieke
sociale en economische achtergrond. In de fenomenologische benadering, waarbij religies worden
bestudeerd als historische en sociale verschijnselen, moeten we ons bewust zijn van onze eigen
gevoelens, vooroordelen en het effect dat die studie op ons heeft. We moeten onze eigen
overtuigingen en waarden buitensluiten wanneer we die van een ander bestuderen. We moeten
proberen empathie op te brengen.
Aan het einde van de negentiende eeuw was de impact van Darwins theorieën duidelijk
waarneembaar. Primitieve godsdienst hoorde bij het eerste, de grote wereldgodsdiensten tot de
tweede en de eeuw der verlichting bij het laatste tijdperk. Het postmodernisme laat veel meer
speelruimte aan het symbolische en intuïtieve en verwerpt de opvatting dat alles enkel met behulp
van de rede kan worden beoordeeld. Waarheid kan in veel verschillende vormen worden
waargenomen. Prehistorische godsdiensten bestonden niet alleen maar uit bijgeloof en magie. Die
waren er wel omdat men vuur associeerde met een opstijgende geest. Animisme en magische
drankjes, rituelen en offers hoorden bij de vroege mensheid.
Er is discussie over de vraag dat het één god was in de oorspronkelijke vorm van religie. Paulus op
basis daarvan dat het geloof in vele goden een degeneratie was, het gevolg van de verstening van de
harten van de mensen terwijl zij zich afkeerden van de levende God. Dit werd verworpen door
geleerden in de 19e en 20e eeuw vanuit een evolutionair perspectief. Zuiver monotheïsme is wellicht
pas ontstaan met de grote profeten van de zesde eeuw. Oorspronkelijk kan de oppergod beschouwd
worden als de bron van al het leven, met inbegrip van andere godheden, geesten of engelen.
Het eerste serieuze werk over religieuze ervaring is in de twintigste eeuw door William James
gepubliceerd. Hij onderscheidde twee basistypen:
- Dat van de optimist die een hartverwarmende ervaring had gehad.
- Dat van de pessimist die de last van de zonde met zich mee torste.
Er zijn convergenties. Er bestaat een gemeenschappelijke zoektocht en er bestaan gedeelde
waarden. Boeddhisten appelleert aan de natuur van de eeuwige dharma (de Weg of de Waarheid) en
het Hindoeïsme zal wijzen op de atman als goddelijke vonk.
Ninian Smart heeft uiteindelijk zeven dimensies van religie geïdentificeerd:
- De rituele dimensie
- De ervaringsdimensie
- De mythische dimensie
- De leerstellige dimensie
- De ethische dimensie
- De sociale dimensie
- De artistieke dimensie
