Strafrecht
mr. M.J. Kronenberg en dr. B. de Wilde
De kern van het strafrecht
houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd en
regelt wie welke straf waarvoor krijgt door de overheid
monopolie op straffen
Alleen de overheid heeft de macht
om iemand te straffen
Als twee burgers een geschil hebben is dat hun zaak en niet van de overheid, maar bij strafrecht altijd
de zaak van de overheid
strafrecht Civiel recht
Staat
burger burger
burger
de enige die een verdachte voor de Burgers zijn vrij om elkaar voor de
rechter kan slepen voor een strafbaar rechter te slepen bij een
feit = De officier van justitie civielrechtelijke geschil
De vertegenwoordiger van het staatsorgaan (Het openbaar Ministerie) dat belast is met het
vervolgen van verdachten
Dus: eigenrichting (de hef in eigen handen nemen) is verboden want een burger mag een ander niet
straffen, aangezien de overheid hier een monopolie op heeft
Bijvoorbeeld
Jan mishandelt Piet. Piet mag Jan niet zelf straffen dus moet aangifte doen bij de politie. Vervolgens
moet Jan voor de strafrechter verschijnen. Hij wordt veroordeeld tot een geldboete van 1000 euro ->
deze straf kan een morele genoegdoening verschaffen aan Jan maar hiermee is de geleden schade
niet vergoed, want de 1000 euro gaat naar de overheid. Jan is vrij om de geleden schade (bijv.
kapotte kleren of ziekenhuiskosten) op te eisen aan de hand van een civielrechtelijke procedure.
Echter in realiteit: mogelijkheid binnen strafrechtelijke systeem voor de slachtoffers om als
‘benadeelde partij’ schadevergoeding te verzoeken aan de strafrechter
1
, 1. Het materieel strafrecht
Bepaalt welk gedrag niet toegestaan is en welke personen daarvoor kunnen worden gestraft
- Strafbepaling (bijv. bij moord of diefstal)
- Uitsluiting van strafbaarheid (bijv. noodweer)
- Uitbreiding van strafbaarheid (bijv. poging tot of medeplichtigheid)
Te vinden in: wetboek van strafrecht
2. Het formele strafrecht
strafrechtproces
Bepaalt welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiële strafrecht
(vermoedelijk) is overtreden
- Bevoegdheden van de politie
- Duur voorlopige hechtenis
- Inhoud van de hechtenis
Te vinden in: wetboek van strafvorering
3. Het sanctierecht
De voorwaarden waaronder bepaalde straffen opgelegd mogen worden
- Mag voor dit strafbaar feit een taakstraf worden opgelegd?
- Onder welke voorwaarden mag de rechter voorwaardelijk opleggen?
Artikel 107 Grondwet
de wetgever neemt de regels van het straf(proces)recht op in de wetboeken
wetboeken = wetboek van strafrecht en wetboek van strafvordering
Commune strafrecht
Het strafrecht dat is opgenomen in de wetboeken
Bijzondere strafrecht
Strafbepalingen te vinden in andere wetten die vaak materieel en formeel zijn
- Wegenverkeerswet 1994
Wetten te vinden in de wettenbundel
- De wet wapens munitie maar niet in de wetboeken
- Opium wet
2
,De opbouw van het wetboek van strafrecht
afgekort: Sr
boek 1 bijv. strafuitsluitingsgronden en poging tot
algemene leerstukken = algemene leerstukken omdat het van
van het materieel toepassing is op alle delicten die in het
werboek van strafrecht zijn gesteld
strafrecht
boek 2 omschrijvingen van gedrag dat strafbaar is
strafbepalingen aanduiding maximale straf die opgelegd kan
worden
misdrijven
boek 3 omschrijvingen van gedrag dat strafbaar is
strafbepalingen aanduiding maximale straf die opgelegd kan
worden
overtredingen
De opbouw van het wetboek van strafvordering
afgekort: Sv
boek 1 de belangrijkste bevoegdheden tijdens het
algemene bepalingen opsporingsonderzoek worden hier geregeld
boek 2 regelt de vervolgingsbeslissing van de officier van
justitie
stafvordering in regelt de hele procedure voor de berechting van een
eersten aanleg verdachte door de rechtbank
boek 3 rechtsmiddel = een middel om de beslissing aan te
vechten bij een hogere instantie (in hoger beroep)
rechtsmiddelen
Niet alle strafrechtelijke regels die gelden in Nederland zijn ontstaan door de overwegingen van de
Nederlandse wetgever zelf
Maar door : verdragen met andere staten hierin worden bepaalde verplichtingen aangegaan
3
, - Bijv. verdragen met als doel het voorkomen van terrorisme of discriminatie
= het internationaal recht
Daarnaast is Nederland lidstaat van de Europese Unie/EHRM Het Nederlandse strafrecht wordt
erg beïnvloedt door:
- besluiten van de Europese Unie
- uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese unie
- uitspraken van het Europees hof voor de rechten van de mens (EHRM)
= supranationaal recht
regels die een internationale organisatie oplegt waar de lidstaten bij die organisatie zich aan moeten
houden bindend
Inleiding materieel strafrecht
Het materiële strafrecht bepaalt wel gedrag strafbaar is
aan de hand van:
de wet aangevuld door de rechtspraak
de meeste volledige vorm van strafbepaling =
- delictsomschrijving
geeft aan welke ongewenste gedraging de wetgever strafbaar heeft willen stellen
- kwalificatie-aanduiding
maakt duidelijk hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden benoemd
- de strafbedreiging
bepaalt welke soort straf mag worden opgelegd en wat het maximum daarbij is
bijvoorbeeld art 225 lid 1 Sr
hij die een geschrift dat bestemd is om tot bewijs van enig feit te dienen, valselijk opmaakt of vervalst,
met het oogmerk om het als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken,
wordt als schuldig aan valsheid in geschrifte gestraft, met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren
of een geldboete van de vijfde categorie
maar niet allen zijn zo volledig:
bijvoorbeeld art 300 lid 1 Sr
mishandeling wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of geldboete van de
vierde categorie
4
mr. M.J. Kronenberg en dr. B. de Wilde
De kern van het strafrecht
houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd en
regelt wie welke straf waarvoor krijgt door de overheid
monopolie op straffen
Alleen de overheid heeft de macht
om iemand te straffen
Als twee burgers een geschil hebben is dat hun zaak en niet van de overheid, maar bij strafrecht altijd
de zaak van de overheid
strafrecht Civiel recht
Staat
burger burger
burger
de enige die een verdachte voor de Burgers zijn vrij om elkaar voor de
rechter kan slepen voor een strafbaar rechter te slepen bij een
feit = De officier van justitie civielrechtelijke geschil
De vertegenwoordiger van het staatsorgaan (Het openbaar Ministerie) dat belast is met het
vervolgen van verdachten
Dus: eigenrichting (de hef in eigen handen nemen) is verboden want een burger mag een ander niet
straffen, aangezien de overheid hier een monopolie op heeft
Bijvoorbeeld
Jan mishandelt Piet. Piet mag Jan niet zelf straffen dus moet aangifte doen bij de politie. Vervolgens
moet Jan voor de strafrechter verschijnen. Hij wordt veroordeeld tot een geldboete van 1000 euro ->
deze straf kan een morele genoegdoening verschaffen aan Jan maar hiermee is de geleden schade
niet vergoed, want de 1000 euro gaat naar de overheid. Jan is vrij om de geleden schade (bijv.
kapotte kleren of ziekenhuiskosten) op te eisen aan de hand van een civielrechtelijke procedure.
Echter in realiteit: mogelijkheid binnen strafrechtelijke systeem voor de slachtoffers om als
‘benadeelde partij’ schadevergoeding te verzoeken aan de strafrechter
1
, 1. Het materieel strafrecht
Bepaalt welk gedrag niet toegestaan is en welke personen daarvoor kunnen worden gestraft
- Strafbepaling (bijv. bij moord of diefstal)
- Uitsluiting van strafbaarheid (bijv. noodweer)
- Uitbreiding van strafbaarheid (bijv. poging tot of medeplichtigheid)
Te vinden in: wetboek van strafrecht
2. Het formele strafrecht
strafrechtproces
Bepaalt welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiële strafrecht
(vermoedelijk) is overtreden
- Bevoegdheden van de politie
- Duur voorlopige hechtenis
- Inhoud van de hechtenis
Te vinden in: wetboek van strafvorering
3. Het sanctierecht
De voorwaarden waaronder bepaalde straffen opgelegd mogen worden
- Mag voor dit strafbaar feit een taakstraf worden opgelegd?
- Onder welke voorwaarden mag de rechter voorwaardelijk opleggen?
Artikel 107 Grondwet
de wetgever neemt de regels van het straf(proces)recht op in de wetboeken
wetboeken = wetboek van strafrecht en wetboek van strafvordering
Commune strafrecht
Het strafrecht dat is opgenomen in de wetboeken
Bijzondere strafrecht
Strafbepalingen te vinden in andere wetten die vaak materieel en formeel zijn
- Wegenverkeerswet 1994
Wetten te vinden in de wettenbundel
- De wet wapens munitie maar niet in de wetboeken
- Opium wet
2
,De opbouw van het wetboek van strafrecht
afgekort: Sr
boek 1 bijv. strafuitsluitingsgronden en poging tot
algemene leerstukken = algemene leerstukken omdat het van
van het materieel toepassing is op alle delicten die in het
werboek van strafrecht zijn gesteld
strafrecht
boek 2 omschrijvingen van gedrag dat strafbaar is
strafbepalingen aanduiding maximale straf die opgelegd kan
worden
misdrijven
boek 3 omschrijvingen van gedrag dat strafbaar is
strafbepalingen aanduiding maximale straf die opgelegd kan
worden
overtredingen
De opbouw van het wetboek van strafvordering
afgekort: Sv
boek 1 de belangrijkste bevoegdheden tijdens het
algemene bepalingen opsporingsonderzoek worden hier geregeld
boek 2 regelt de vervolgingsbeslissing van de officier van
justitie
stafvordering in regelt de hele procedure voor de berechting van een
eersten aanleg verdachte door de rechtbank
boek 3 rechtsmiddel = een middel om de beslissing aan te
vechten bij een hogere instantie (in hoger beroep)
rechtsmiddelen
Niet alle strafrechtelijke regels die gelden in Nederland zijn ontstaan door de overwegingen van de
Nederlandse wetgever zelf
Maar door : verdragen met andere staten hierin worden bepaalde verplichtingen aangegaan
3
, - Bijv. verdragen met als doel het voorkomen van terrorisme of discriminatie
= het internationaal recht
Daarnaast is Nederland lidstaat van de Europese Unie/EHRM Het Nederlandse strafrecht wordt
erg beïnvloedt door:
- besluiten van de Europese Unie
- uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese unie
- uitspraken van het Europees hof voor de rechten van de mens (EHRM)
= supranationaal recht
regels die een internationale organisatie oplegt waar de lidstaten bij die organisatie zich aan moeten
houden bindend
Inleiding materieel strafrecht
Het materiële strafrecht bepaalt wel gedrag strafbaar is
aan de hand van:
de wet aangevuld door de rechtspraak
de meeste volledige vorm van strafbepaling =
- delictsomschrijving
geeft aan welke ongewenste gedraging de wetgever strafbaar heeft willen stellen
- kwalificatie-aanduiding
maakt duidelijk hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden benoemd
- de strafbedreiging
bepaalt welke soort straf mag worden opgelegd en wat het maximum daarbij is
bijvoorbeeld art 225 lid 1 Sr
hij die een geschrift dat bestemd is om tot bewijs van enig feit te dienen, valselijk opmaakt of vervalst,
met het oogmerk om het als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken,
wordt als schuldig aan valsheid in geschrifte gestraft, met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren
of een geldboete van de vijfde categorie
maar niet allen zijn zo volledig:
bijvoorbeeld art 300 lid 1 Sr
mishandeling wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of geldboete van de
vierde categorie
4
