Sociologie
1 Inleiding
1.1 Situering
We willen als spelers/ toeschouwers meer vertrouwd raken met de regels van het maatschappelijk
spel.
Het opzet is tweevoudig:
- Als toekomstige gezondheidswerkers meer ook grijgen voor de sociale werkelijkheid en haar
impact op de (zieke) mens.
- Vertrouwd worden met standaardbegrippen uit de sociologie in functie van je verdere
studie- en beroepsloopbaan.
1.2 Doelstellingen
1.3 Opbouw van de syllabus
2 Wetenschap van de samenleving
2.1 Situering
Sociologie behoort tot de sociale wetenschap. Zij bestuderen de intermenselijke relatie, de processen
die zich daarin voordoen en de institutie (mensen die samen een structuur zijn gaan vormen) en
organisatievormen die eruit vloeien.
Verschil met psychologie:
- Menselijk gedrag materieel object
- Specifieke invalshoek: niet individuele aspect, maar het sociaal aspect wordt in de kijker
geplaatst formeel object
Historiek van sociologie:
- Sociologie is een jonge wetenschap (+- 1 eeuw)
Denken over samenleven is oeroud
- Verband tussen de aard van de samenleving
De ontwikkeling van het denken en het leven?
- 1789: Franse Revolutie = gevolg van het denkproces van de 18° eeuw = de Verlichting
De rede in samenspel met de waarneming ontsluit de waarheid = rationalisme
Dus niet meer traditie, overlevering, openbaring
- Industriële Revolutie zorgde voor een reeks sociaaleconomische omwenteling die de feodale
structuren (?) met de grond gelijk maakte.
Dit is het beging van de moderne samenleving
Auguste Comte gebruikte als eerste de term sociologie.
Hij geloofde dat het sociale leven aan vaste wetten onderworpen was
Sociologie = wetten zoeken om de problemen van de nieuwe maatschappijordening aan te
pakken.
De eerste grote socioloog is Emile Durkheim en Max Weber.
2.2 Sociologie als wetenschap
Sociologie = samenlevings-kunde, onderzoeken maatschappelijke verschijnselen en wil die
wetenschappelijk verklaren, onderschijd zich van andere wetenschappen door:
, - Empirisch (proefondervindelijk)
- Systematische
- Generaliserend of veralgemenend karakter
Geen wetmatigheden zoals natuurwetenschappen, wel regelmatigheden en trends (zaken die
terugkomen) die tijd en plaatsgebonden (culturen zijn anders vb vroeger zusters nu VPK) zijn.
Specifiek aan sociologisch onderzoek:
1. Samenleving is geen vast object maar is voortdurend in beweging en veranderd.
2. Sociologen zijn zelf een deel die uitmaken van hun studieobject en zo hun samenleving
kunne beïnvloeden.
- Self-fulfilling prophacy = iest dat aanvankelijk niet helemaal waar is, wordt
uiteindelijk waar doordat mensen geloven dat het zo is
Vb. Als je maar lang genoeg zegt dat heksen bestaan met hun magische
krachten gaan ze ook uiteindelijk echt bestaan want mensen gaan dat
geloven.
- Self-destroying prophacy = een aanvankelijke juiste inschatting leidt tot het gedrag
dat voorkomt dat het voorspelde uitkomt
Vb. Als je mama zegt dat je slechte vrienden hebt maar door gaan de weg
maken za ander keuzes en komt hij toch nog op het goede pad.
3. Elke socioloog is gevormd door zijn eigen sociale omgeving, waarneming is selectief.
Je kan niet zomaar waarnemen. Elk van ons heeft een eigen referentiekader: sociale bril. We
selecteren onze informatie op basis van:
- Onze positie in de materiële en in de sociale ruimte
- Onze kennis
- Onze voorkeur voor af afkeer van
2.3 Definities
- De wetenschap die het samenleven van mensen binnen grotere en kleinere verbaden
bestudeert
- De wetenschap die het sociale handelen van mensen bestudeert, evenals de daaruit
voortkomende patronen en structuren, in hun ontstaan, voortbestaan en veranderen
2.4 Sociologie geeft antwoord op twee samenhangende vragen
(examenvraag)
1. Hoe worden mensen in hun gedrag beïnvloed door het feit dat ze deel uitmaken van een
sociale eenheid?
a. Geneeskunde zoekt het verband tussen patiënt en zijn natuurlijk milieu (Vb. voeding,
klimaat, infecties, …
b. Sociologie in of voor de gezondheidszorg kan een hulpwetenschap zijn om oog te
hebben voor het impact van hat socio-culturele milieu (scholing, huisvesting,
geslacht, gezinstoestand,…) op de (zieke) mens
2. Hoe zit de maatschappij (of onderdelen ervan) in elkaar en welke problemen vloeien daar
eventueel uit voort? (levensverwachting, risicogedrag, armoede,…)
a. Sociologie van de gezondheidszorg = gezondheidszorg als sociaal systeem waarin het
menselijk gedrag in belangrijke mat geïnstitutionaliseerd is (ziekenhuizen,
artsensyndicaten, ziekteverzekering,…)
1 Inleiding
1.1 Situering
We willen als spelers/ toeschouwers meer vertrouwd raken met de regels van het maatschappelijk
spel.
Het opzet is tweevoudig:
- Als toekomstige gezondheidswerkers meer ook grijgen voor de sociale werkelijkheid en haar
impact op de (zieke) mens.
- Vertrouwd worden met standaardbegrippen uit de sociologie in functie van je verdere
studie- en beroepsloopbaan.
1.2 Doelstellingen
1.3 Opbouw van de syllabus
2 Wetenschap van de samenleving
2.1 Situering
Sociologie behoort tot de sociale wetenschap. Zij bestuderen de intermenselijke relatie, de processen
die zich daarin voordoen en de institutie (mensen die samen een structuur zijn gaan vormen) en
organisatievormen die eruit vloeien.
Verschil met psychologie:
- Menselijk gedrag materieel object
- Specifieke invalshoek: niet individuele aspect, maar het sociaal aspect wordt in de kijker
geplaatst formeel object
Historiek van sociologie:
- Sociologie is een jonge wetenschap (+- 1 eeuw)
Denken over samenleven is oeroud
- Verband tussen de aard van de samenleving
De ontwikkeling van het denken en het leven?
- 1789: Franse Revolutie = gevolg van het denkproces van de 18° eeuw = de Verlichting
De rede in samenspel met de waarneming ontsluit de waarheid = rationalisme
Dus niet meer traditie, overlevering, openbaring
- Industriële Revolutie zorgde voor een reeks sociaaleconomische omwenteling die de feodale
structuren (?) met de grond gelijk maakte.
Dit is het beging van de moderne samenleving
Auguste Comte gebruikte als eerste de term sociologie.
Hij geloofde dat het sociale leven aan vaste wetten onderworpen was
Sociologie = wetten zoeken om de problemen van de nieuwe maatschappijordening aan te
pakken.
De eerste grote socioloog is Emile Durkheim en Max Weber.
2.2 Sociologie als wetenschap
Sociologie = samenlevings-kunde, onderzoeken maatschappelijke verschijnselen en wil die
wetenschappelijk verklaren, onderschijd zich van andere wetenschappen door:
, - Empirisch (proefondervindelijk)
- Systematische
- Generaliserend of veralgemenend karakter
Geen wetmatigheden zoals natuurwetenschappen, wel regelmatigheden en trends (zaken die
terugkomen) die tijd en plaatsgebonden (culturen zijn anders vb vroeger zusters nu VPK) zijn.
Specifiek aan sociologisch onderzoek:
1. Samenleving is geen vast object maar is voortdurend in beweging en veranderd.
2. Sociologen zijn zelf een deel die uitmaken van hun studieobject en zo hun samenleving
kunne beïnvloeden.
- Self-fulfilling prophacy = iest dat aanvankelijk niet helemaal waar is, wordt
uiteindelijk waar doordat mensen geloven dat het zo is
Vb. Als je maar lang genoeg zegt dat heksen bestaan met hun magische
krachten gaan ze ook uiteindelijk echt bestaan want mensen gaan dat
geloven.
- Self-destroying prophacy = een aanvankelijke juiste inschatting leidt tot het gedrag
dat voorkomt dat het voorspelde uitkomt
Vb. Als je mama zegt dat je slechte vrienden hebt maar door gaan de weg
maken za ander keuzes en komt hij toch nog op het goede pad.
3. Elke socioloog is gevormd door zijn eigen sociale omgeving, waarneming is selectief.
Je kan niet zomaar waarnemen. Elk van ons heeft een eigen referentiekader: sociale bril. We
selecteren onze informatie op basis van:
- Onze positie in de materiële en in de sociale ruimte
- Onze kennis
- Onze voorkeur voor af afkeer van
2.3 Definities
- De wetenschap die het samenleven van mensen binnen grotere en kleinere verbaden
bestudeert
- De wetenschap die het sociale handelen van mensen bestudeert, evenals de daaruit
voortkomende patronen en structuren, in hun ontstaan, voortbestaan en veranderen
2.4 Sociologie geeft antwoord op twee samenhangende vragen
(examenvraag)
1. Hoe worden mensen in hun gedrag beïnvloed door het feit dat ze deel uitmaken van een
sociale eenheid?
a. Geneeskunde zoekt het verband tussen patiënt en zijn natuurlijk milieu (Vb. voeding,
klimaat, infecties, …
b. Sociologie in of voor de gezondheidszorg kan een hulpwetenschap zijn om oog te
hebben voor het impact van hat socio-culturele milieu (scholing, huisvesting,
geslacht, gezinstoestand,…) op de (zieke) mens
2. Hoe zit de maatschappij (of onderdelen ervan) in elkaar en welke problemen vloeien daar
eventueel uit voort? (levensverwachting, risicogedrag, armoede,…)
a. Sociologie van de gezondheidszorg = gezondheidszorg als sociaal systeem waarin het
menselijk gedrag in belangrijke mat geïnstitutionaliseerd is (ziekenhuizen,
artsensyndicaten, ziekteverzekering,…)
