BIOLOGIE
HOOFDSTUK 10.1
Regelkringen: Negatieve terugkoppeling (Terugkoppeling: afwijking van de norm veroorzaakt
een proces dat invloed heeft op die afwijking)
● receptor registreert temperatuur
● regelcentrum vergelijkt de waarde met ingestelde norm van 37°C, stuurt impulsen
naar effectoren bij een afwijking
● effector corrigeert de afwijking (zweetklieren, doorbloeding van de huid,
spierbewegingen bij rillen en klappertanden)
Schiltemperatuur
● in niet-kern delen van het lichaam (huid, ledematen)
● varieert met omgevingstemperatuur
Kerntemperatuur
● waar vitale organen liggen (hart, longen, lever, hersenen)
● norm ligt vast op 37°C voor een goede werking van enzymen.
Bij afkoeling vernauwen kringspieren in slagaders naar de huid→ minder bloed naar de huid.
Dit houdt de warmte zoveel mogelijk in de kern vast.
Koorts: reactie op infectie
● temperatuurcentrum regelt afkoeling→ huidslagaders gaan wijd open→je krijgt een
rode kleur en je zweet.
● hogere lichaamstemperatuur stimuleert de productie en afgifte van afweerstoffen→
infectie sneller en beter bestrijden.
● verhoging van de norm voor de kerntemperatuur vindt plaats onder invloed van een
cytokine geproduceerd door witte bloedcellen bij ontstekingen.
Homeostase= vermogen om interne milieu (samenstelling van bloed en weefselvloeistof:
bloedsuikerspiegel, pH, O2- gehalte) redelijk constant te houden. Bij inspanning verwerken
regelcentra in de hypothalamus samen met het hormoonstelsel de gegevens over de
, bloedwaarden uit gespecialiseerde zintuigen. Onder invloed van hormonen geeft de lever
glucose af aan het bloed→ bloedsuikerspiegel blijft hoog genoeg.
HOOFDSTUK 10.2
Ademfrequentie= aantal ademhalingen per minuut. Ademvolume= hoeveelheid lucht die je
bij één ademhaling in- en uitademt. Vitale capaciteit= maximale ademvolume die bepaalt
hoeveel O2 je longen kunnen leveren aan het bloed.
Ingeademde lucht→mond/neus→ keelholte/neusholte→strottenhoofd→ luchtpijp→twee
hoofdbronchiën → kleinere luchtpijptakjes, de bronchiolen→ alveoli (longblaasjes)→
bloedvat. Kraakbeenringen rond luchtpijp en grote vertakkingen voorkomen dichtklappen
van luchtwegen bij inademing. De kleine bronchiolen hebben geen kraakbeenringen, ze zijn
omgeven door een spierlaag. In de longblaasjes omgeven door haarvaten vindt gaswisseling
plaats door diffusie. Een O2- molecuul passeert op weg naar het bloed de cellen van de wand
van het longblaasje en die van de wand van het haarvat. Het O2-rijk bloed in de haarvaten
stroomt weg bij de longblaasjes naar de longaders en nieuw O2-arm bloed neemt de plek in.
Wet van Fick: n=DA dc/dx, geeft aan welke factoren de snelheid van diffusie beïnvloeden.
● D: hogere temperatuur van lucht in de longen laat de diffusiecoefficient stijgen
● dc: Doordat er steeds nieuw bloed de longen instroomt en ademhaling de lucht in de
longblaasjes ververst, blijft dc tussen bloed en longlucht van beide gassen groot.
Na een uitademing zijn de luchtwegen nog gevuld met ‘oude’ lucht. Een deel van die lucht zit
in de longblaasjes, een deel in de aan- en afvoerwegen, de ‘dode ruimte’ (=gedeelte van de
luchtwegen waar geen diffusie van gassen optreedt). Bij een volgende inademing stroomt de
oude lucht uit de ‘dode ruimte’ terug de longblaasjes in en dan pas komt de vers
ingeademde lucht binnen in de longblaasjes. Extra inademingslucht is nodig om hetzelfde
HOOFDSTUK 10.1
Regelkringen: Negatieve terugkoppeling (Terugkoppeling: afwijking van de norm veroorzaakt
een proces dat invloed heeft op die afwijking)
● receptor registreert temperatuur
● regelcentrum vergelijkt de waarde met ingestelde norm van 37°C, stuurt impulsen
naar effectoren bij een afwijking
● effector corrigeert de afwijking (zweetklieren, doorbloeding van de huid,
spierbewegingen bij rillen en klappertanden)
Schiltemperatuur
● in niet-kern delen van het lichaam (huid, ledematen)
● varieert met omgevingstemperatuur
Kerntemperatuur
● waar vitale organen liggen (hart, longen, lever, hersenen)
● norm ligt vast op 37°C voor een goede werking van enzymen.
Bij afkoeling vernauwen kringspieren in slagaders naar de huid→ minder bloed naar de huid.
Dit houdt de warmte zoveel mogelijk in de kern vast.
Koorts: reactie op infectie
● temperatuurcentrum regelt afkoeling→ huidslagaders gaan wijd open→je krijgt een
rode kleur en je zweet.
● hogere lichaamstemperatuur stimuleert de productie en afgifte van afweerstoffen→
infectie sneller en beter bestrijden.
● verhoging van de norm voor de kerntemperatuur vindt plaats onder invloed van een
cytokine geproduceerd door witte bloedcellen bij ontstekingen.
Homeostase= vermogen om interne milieu (samenstelling van bloed en weefselvloeistof:
bloedsuikerspiegel, pH, O2- gehalte) redelijk constant te houden. Bij inspanning verwerken
regelcentra in de hypothalamus samen met het hormoonstelsel de gegevens over de
, bloedwaarden uit gespecialiseerde zintuigen. Onder invloed van hormonen geeft de lever
glucose af aan het bloed→ bloedsuikerspiegel blijft hoog genoeg.
HOOFDSTUK 10.2
Ademfrequentie= aantal ademhalingen per minuut. Ademvolume= hoeveelheid lucht die je
bij één ademhaling in- en uitademt. Vitale capaciteit= maximale ademvolume die bepaalt
hoeveel O2 je longen kunnen leveren aan het bloed.
Ingeademde lucht→mond/neus→ keelholte/neusholte→strottenhoofd→ luchtpijp→twee
hoofdbronchiën → kleinere luchtpijptakjes, de bronchiolen→ alveoli (longblaasjes)→
bloedvat. Kraakbeenringen rond luchtpijp en grote vertakkingen voorkomen dichtklappen
van luchtwegen bij inademing. De kleine bronchiolen hebben geen kraakbeenringen, ze zijn
omgeven door een spierlaag. In de longblaasjes omgeven door haarvaten vindt gaswisseling
plaats door diffusie. Een O2- molecuul passeert op weg naar het bloed de cellen van de wand
van het longblaasje en die van de wand van het haarvat. Het O2-rijk bloed in de haarvaten
stroomt weg bij de longblaasjes naar de longaders en nieuw O2-arm bloed neemt de plek in.
Wet van Fick: n=DA dc/dx, geeft aan welke factoren de snelheid van diffusie beïnvloeden.
● D: hogere temperatuur van lucht in de longen laat de diffusiecoefficient stijgen
● dc: Doordat er steeds nieuw bloed de longen instroomt en ademhaling de lucht in de
longblaasjes ververst, blijft dc tussen bloed en longlucht van beide gassen groot.
Na een uitademing zijn de luchtwegen nog gevuld met ‘oude’ lucht. Een deel van die lucht zit
in de longblaasjes, een deel in de aan- en afvoerwegen, de ‘dode ruimte’ (=gedeelte van de
luchtwegen waar geen diffusie van gassen optreedt). Bij een volgende inademing stroomt de
oude lucht uit de ‘dode ruimte’ terug de longblaasjes in en dan pas komt de vers
ingeademde lucht binnen in de longblaasjes. Extra inademingslucht is nodig om hetzelfde
