BIOLOGIE
HOOFDSTUK 21.1
Klassieke veredelen= langdurig proces waarbij beste planten gekruist worden en daarna de
beste nakomelingen→ nieuwe rassen. Door genomics (=kennis van het genoom van het
plantenras) worden gewenste allelen gespot. Colchicine verhindert het vormen van
trekdraden tijdens de mitose en daardoor het uiteengaan van chromatiden (non-disjunctie).
Dit levert een cel met vier ipv twee homologe chromosomen (tetraploïde cel). Polyploïdie=
hebben van meer dan de normale sets chromosomen.
Zelfbestuivers: stuifmeelkorrels uit de meeldraden komt op de stamper (eicel) van dezelfde
bloem. Bijen verspreiden stuifmeel.
Handmatige bestuiving
1. verwijder van een pas geopende bloem de krans meeldraden, laat de stamper zitten
2. verwijder stuifmeel van een andere bloem
3. breng via een buisje de stuifmeel over op de stamper van de bloem zonder
meeldraden
4. uit de bloemen groeien na bevruchting een vrucht met zaden
5. nieuwe combinaties van allelen bij nakomelingen
Ongeslachtelijke voortplanting: nakomelingen zijn genetisch identiek aan ouder
Genetische modificatie
● cisgene planten
○ allelen van dezelfde soort
● transgene planten
○ allelen van andere soorten
1. isoleer het gewenste allel uit de cellen van de donor
2. bouw het allel in bij een plasmide (kleine stukken DNA) van de bacterie.
3. laat de bacterie delen tot een kloon bacteriën met het gewenste allel
4. breng de kloon in een kweek samen met losse niet gedifferentieerde plantencellen
5. de plasmide met de allel dringt binnen een aantal van de plantencellen
6. allel komt in de DNA van de plantencel
7. Na toevoegen van antibiotica sterven cellen zonder markergen (gekoppeld aan de
gewenste allel)
8. cellen die overblijven gaan op weefselkweek: in een steriel groeimedium ontstaat een
klompje cellen en na toevoeging van groeistoffen een geheel nieuwe plant.
HOOFDSTUK 21.2
Schimmelsporen (=haploïde cellen die dienen voor de vermeerdering van schimmels)
kunnen in de buurt van planten kiemen en het wortelstelsel binnengroeien→ haploïde cellen
groeien als schimmeldraden (mycelium) omhoog de stengel in. In transportkanalen vormt
, het mycelium nieuwe sporen die na kieming op hun beurt transportkanalen verstoppen: plant
verwelkt en vergeelt.
Wortelharen= vergrote epidermiscellen (opperhuidcellen) aan de uiteinde van jonge
worteltoppen, zorgt voor grotere capaciteit om water op te nemen.
Water en mineralen naar de centrale cilinder T91
● Apoplast-route: via celwanden
● Symplast-route: via celmembranen en grondplasma
Tussen de endodermiscellen rond de centrale cilinder zitten bandjes van Caspari, die de
apoplast-route blokkeren. Voorbij de endodermiscellen volgen water en mineralen weer
beide routes tot de houtvaten.
De actieve opname van mineralen via endodermiscellen verhoogt de osmotische waarde in
de centrale cilinder→ watermoleculen volgen→ overdruk die het water via houtvaten naar
boven perst: worteldruk. Als er geen of weinig water uit de bladeren verdampt en de
worteldruk relatief hoog is door een hoge bodemtemperatuur, druppelen planten.
Houtvaten / xyleemvaten
● holle nauwe buisjes met eromheen ringen van houtstof, die voorkomen dat houtvaten
inklappen bij het watertransport
● dode celinhoud met resterende celwanden
● vervoert water en mineralen van wortels
Cohesie
Watermoleculen trekken elkaar aan doordat ze een minkant en een pluskant hebben→
waterdraden in houtvaten. Waterdraden kunnen breken door schimmelaantasting→ luchtbel
in houtvat, als teveel breken dan stopt het watertransport en gaat de plant dood.
Adhesie
Watermoleculen trekken aan de wanden van houtvaten en andersom.
Door de verdampingsstroom kan water tegen de zwaartekracht in tot boven een boom
komen. Verdamping speelt een rol bij het koelen van bladeren. Verdamping neemt toe met
de temperatuur en windsterkte.
Waterpotentiaal / waterdruk ψ
● zwaartekracht
● verdampingsstroom
● worteldruk
● cohesie
● adhesie
● ψ van water is 0
● hoe meer opgeloste stoffen, hoe negatiever ψ wordt
● water stroomt van een plek met een minder negatieve ψ naar een plek met een meer
negatieve ψ
HOOFDSTUK 21.1
Klassieke veredelen= langdurig proces waarbij beste planten gekruist worden en daarna de
beste nakomelingen→ nieuwe rassen. Door genomics (=kennis van het genoom van het
plantenras) worden gewenste allelen gespot. Colchicine verhindert het vormen van
trekdraden tijdens de mitose en daardoor het uiteengaan van chromatiden (non-disjunctie).
Dit levert een cel met vier ipv twee homologe chromosomen (tetraploïde cel). Polyploïdie=
hebben van meer dan de normale sets chromosomen.
Zelfbestuivers: stuifmeelkorrels uit de meeldraden komt op de stamper (eicel) van dezelfde
bloem. Bijen verspreiden stuifmeel.
Handmatige bestuiving
1. verwijder van een pas geopende bloem de krans meeldraden, laat de stamper zitten
2. verwijder stuifmeel van een andere bloem
3. breng via een buisje de stuifmeel over op de stamper van de bloem zonder
meeldraden
4. uit de bloemen groeien na bevruchting een vrucht met zaden
5. nieuwe combinaties van allelen bij nakomelingen
Ongeslachtelijke voortplanting: nakomelingen zijn genetisch identiek aan ouder
Genetische modificatie
● cisgene planten
○ allelen van dezelfde soort
● transgene planten
○ allelen van andere soorten
1. isoleer het gewenste allel uit de cellen van de donor
2. bouw het allel in bij een plasmide (kleine stukken DNA) van de bacterie.
3. laat de bacterie delen tot een kloon bacteriën met het gewenste allel
4. breng de kloon in een kweek samen met losse niet gedifferentieerde plantencellen
5. de plasmide met de allel dringt binnen een aantal van de plantencellen
6. allel komt in de DNA van de plantencel
7. Na toevoegen van antibiotica sterven cellen zonder markergen (gekoppeld aan de
gewenste allel)
8. cellen die overblijven gaan op weefselkweek: in een steriel groeimedium ontstaat een
klompje cellen en na toevoeging van groeistoffen een geheel nieuwe plant.
HOOFDSTUK 21.2
Schimmelsporen (=haploïde cellen die dienen voor de vermeerdering van schimmels)
kunnen in de buurt van planten kiemen en het wortelstelsel binnengroeien→ haploïde cellen
groeien als schimmeldraden (mycelium) omhoog de stengel in. In transportkanalen vormt
, het mycelium nieuwe sporen die na kieming op hun beurt transportkanalen verstoppen: plant
verwelkt en vergeelt.
Wortelharen= vergrote epidermiscellen (opperhuidcellen) aan de uiteinde van jonge
worteltoppen, zorgt voor grotere capaciteit om water op te nemen.
Water en mineralen naar de centrale cilinder T91
● Apoplast-route: via celwanden
● Symplast-route: via celmembranen en grondplasma
Tussen de endodermiscellen rond de centrale cilinder zitten bandjes van Caspari, die de
apoplast-route blokkeren. Voorbij de endodermiscellen volgen water en mineralen weer
beide routes tot de houtvaten.
De actieve opname van mineralen via endodermiscellen verhoogt de osmotische waarde in
de centrale cilinder→ watermoleculen volgen→ overdruk die het water via houtvaten naar
boven perst: worteldruk. Als er geen of weinig water uit de bladeren verdampt en de
worteldruk relatief hoog is door een hoge bodemtemperatuur, druppelen planten.
Houtvaten / xyleemvaten
● holle nauwe buisjes met eromheen ringen van houtstof, die voorkomen dat houtvaten
inklappen bij het watertransport
● dode celinhoud met resterende celwanden
● vervoert water en mineralen van wortels
Cohesie
Watermoleculen trekken elkaar aan doordat ze een minkant en een pluskant hebben→
waterdraden in houtvaten. Waterdraden kunnen breken door schimmelaantasting→ luchtbel
in houtvat, als teveel breken dan stopt het watertransport en gaat de plant dood.
Adhesie
Watermoleculen trekken aan de wanden van houtvaten en andersom.
Door de verdampingsstroom kan water tegen de zwaartekracht in tot boven een boom
komen. Verdamping speelt een rol bij het koelen van bladeren. Verdamping neemt toe met
de temperatuur en windsterkte.
Waterpotentiaal / waterdruk ψ
● zwaartekracht
● verdampingsstroom
● worteldruk
● cohesie
● adhesie
● ψ van water is 0
● hoe meer opgeloste stoffen, hoe negatiever ψ wordt
● water stroomt van een plek met een minder negatieve ψ naar een plek met een meer
negatieve ψ
