Tentamenvoorbereiding: leerdoelen in de vorm van
stappenplannen
Week 1: Welvaart, markten en overheid
Efficiëntie
Er zijn twee manieren om efficiëntie te meten:
Pareto-criterium: bij een pareto-verbetering is er sprake van een veranderingen
waarbij het nut van een of meer leden groter wordt, zonder dat het nut van een
ander lid kleiner wordt. We spreken van een pareto-optimum als er geen pareto-
verbetering meer mogelijk is.
1. Is er sprake van een verandering waarbij het nut van een of meer leden
groter wordt?
2. Zo ja, gebeurt dit zonder dat het nut van een ander lid kleiner wordt?
Hicks-Kaldor-criterium: bij een Hicks-Kaldor-verbetering is er sprake van een
verandering waarbij alle betrokkenen erop vooruit zouden kunnen gaan: ‘de winst
van de winnaars is groter dan het verlies van de verliezers’ de
maatschappelijke welvaart stijgt.
Indifferentiecurve / budgetlijn / contractcurve
Een indifferentiecurve geeft de goederencombinaties weer waartussen een
individu indifferent is. Hierbij geldt: hoe verder de curve van de oorsprong afligt,
hoe meer nut het opbrengt. Er is dus ook sprake van een verbetering indien je
verschuift naar een curve die verder van de oorsprong ligt.
Zie bijvoorbeeld deze grafiek, de oorspronkelijke
indifferentiecurve ligt bij CDE, hierbij is het nut
gelijk. Bij AB wordt het nut minder, bij F wordt het
nut al beter en bij G is dit het best. Er is sprake van
een verbetering aangezien je verschuift van CDE
naar G: een curve verder van de oorsprong.
Een budgetlijn geeft de goederencombinaties weer die een individu, gegeven het
budget en de prijzen kan aanschaffen indien hij zijn gehele budget besteedt. De
formule hierbij is: B = PxQx + PyQy.
Een indifferentiecurve geeft dus de voorkeuren weer, terwijl de budgetlijn de
keuzemogelijkheden weergeeft. Een combinatie van deze twee geeft weer wat de
optimale keuze is.
Zie bijvoorbeeld deze grafiek. Hoewel er sprake
zou zijn van een verbetering op de
indifferentiecurve indien er van D naar G
verplaatst wordt, is dit in combinatie met de
budgetlijn niet het geval. De curves kruisen
elkaar op punt D, wat betekent dat de optimale
keuze bij y=50 en x=100 ligt.
De indifferentiecurve kan ook in een edgeworthbox
voorkomen, dan zijn er meerdere individuen. Zie
bijvoorbeeld deze grafiek. Vanuit punt A zijn meerdere
, pareto-verbeteringen mogelijk, deze staan in het Oog van Pareto. Van A naar B
blijft rood gelijk en gaat B erop vooruit (verder van oorsprong), dit geldt ook voor
A naar C.
In de contractcurve vinden we vervolgens een verzameling
van de pareto-optima in de edgeworthbox. Zoals we net
zagen is er een verbetering bij de verplaatsing van A naar
B en van A naar C. Tussen de punten B en C loopt daarom
de contractcurve. Vanuit deze punten is geen pareto-
verbetering meer mogelijk.
Marktevenwicht
De aanbodcurve van de individuele aanbieder valt te halen uit de MK-curve.
Neem de grafiek hiernaast. Het marktevenwicht op de
korte termijn komt als volgt tot stand: vraag en aanbod
kruisen elkaar op een bepaald punt, in casu betreft dit
P* en Q*.
Dan het marktevenwicht op lange termijn. Neem als uitgangspunt de situatie met
P* en Q*.
1. De prijs voor de individuele
aanbieder wordt gegeven,
namelijk P*. In casu is P*
groter dan de GTK op het punt
waar vraag en aanbod elkaar
kruisen.
2. Dit leidt tot winst, wat leidt tot toetreding, wat leidt tot meer aanbieders.
Hierdoor verschuift de marktaanbodcurve naar rechts.
3. De marktprijs daalt en zal
blijven dalen, totdat de winst
gelijk is aan 0. Op deze manier
ontstaat het marktevenwicht
op lange termijn.
Welvaart
Iedere verhandelde eenheid product levert ruilvoordeel op. Dit betekent dat de
welvaart toeneemt. De welvaart is apart te berekenen voor consumenten en voor
producenten.
Het consumentensurplus is gelijk aan het verschil
tussen de waarde van het verkregen goed en de
betaalde prijs. CS = ½ * (20-10) * 5
Het producentensurplus is gelijk aan het verschil
tussen de ontvangen prijs en de productiekosten. PS
= ½ * (10-5) * 5
stappenplannen
Week 1: Welvaart, markten en overheid
Efficiëntie
Er zijn twee manieren om efficiëntie te meten:
Pareto-criterium: bij een pareto-verbetering is er sprake van een veranderingen
waarbij het nut van een of meer leden groter wordt, zonder dat het nut van een
ander lid kleiner wordt. We spreken van een pareto-optimum als er geen pareto-
verbetering meer mogelijk is.
1. Is er sprake van een verandering waarbij het nut van een of meer leden
groter wordt?
2. Zo ja, gebeurt dit zonder dat het nut van een ander lid kleiner wordt?
Hicks-Kaldor-criterium: bij een Hicks-Kaldor-verbetering is er sprake van een
verandering waarbij alle betrokkenen erop vooruit zouden kunnen gaan: ‘de winst
van de winnaars is groter dan het verlies van de verliezers’ de
maatschappelijke welvaart stijgt.
Indifferentiecurve / budgetlijn / contractcurve
Een indifferentiecurve geeft de goederencombinaties weer waartussen een
individu indifferent is. Hierbij geldt: hoe verder de curve van de oorsprong afligt,
hoe meer nut het opbrengt. Er is dus ook sprake van een verbetering indien je
verschuift naar een curve die verder van de oorsprong ligt.
Zie bijvoorbeeld deze grafiek, de oorspronkelijke
indifferentiecurve ligt bij CDE, hierbij is het nut
gelijk. Bij AB wordt het nut minder, bij F wordt het
nut al beter en bij G is dit het best. Er is sprake van
een verbetering aangezien je verschuift van CDE
naar G: een curve verder van de oorsprong.
Een budgetlijn geeft de goederencombinaties weer die een individu, gegeven het
budget en de prijzen kan aanschaffen indien hij zijn gehele budget besteedt. De
formule hierbij is: B = PxQx + PyQy.
Een indifferentiecurve geeft dus de voorkeuren weer, terwijl de budgetlijn de
keuzemogelijkheden weergeeft. Een combinatie van deze twee geeft weer wat de
optimale keuze is.
Zie bijvoorbeeld deze grafiek. Hoewel er sprake
zou zijn van een verbetering op de
indifferentiecurve indien er van D naar G
verplaatst wordt, is dit in combinatie met de
budgetlijn niet het geval. De curves kruisen
elkaar op punt D, wat betekent dat de optimale
keuze bij y=50 en x=100 ligt.
De indifferentiecurve kan ook in een edgeworthbox
voorkomen, dan zijn er meerdere individuen. Zie
bijvoorbeeld deze grafiek. Vanuit punt A zijn meerdere
, pareto-verbeteringen mogelijk, deze staan in het Oog van Pareto. Van A naar B
blijft rood gelijk en gaat B erop vooruit (verder van oorsprong), dit geldt ook voor
A naar C.
In de contractcurve vinden we vervolgens een verzameling
van de pareto-optima in de edgeworthbox. Zoals we net
zagen is er een verbetering bij de verplaatsing van A naar
B en van A naar C. Tussen de punten B en C loopt daarom
de contractcurve. Vanuit deze punten is geen pareto-
verbetering meer mogelijk.
Marktevenwicht
De aanbodcurve van de individuele aanbieder valt te halen uit de MK-curve.
Neem de grafiek hiernaast. Het marktevenwicht op de
korte termijn komt als volgt tot stand: vraag en aanbod
kruisen elkaar op een bepaald punt, in casu betreft dit
P* en Q*.
Dan het marktevenwicht op lange termijn. Neem als uitgangspunt de situatie met
P* en Q*.
1. De prijs voor de individuele
aanbieder wordt gegeven,
namelijk P*. In casu is P*
groter dan de GTK op het punt
waar vraag en aanbod elkaar
kruisen.
2. Dit leidt tot winst, wat leidt tot toetreding, wat leidt tot meer aanbieders.
Hierdoor verschuift de marktaanbodcurve naar rechts.
3. De marktprijs daalt en zal
blijven dalen, totdat de winst
gelijk is aan 0. Op deze manier
ontstaat het marktevenwicht
op lange termijn.
Welvaart
Iedere verhandelde eenheid product levert ruilvoordeel op. Dit betekent dat de
welvaart toeneemt. De welvaart is apart te berekenen voor consumenten en voor
producenten.
Het consumentensurplus is gelijk aan het verschil
tussen de waarde van het verkregen goed en de
betaalde prijs. CS = ½ * (20-10) * 5
Het producentensurplus is gelijk aan het verschil
tussen de ontvangen prijs en de productiekosten. PS
= ½ * (10-5) * 5
