MEER DAN
ONDERWIJS
Aymee van Gerner
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: De pedagogische opdracht van het onderwijs..............................3
1.1. Inleiding................................................................................................................... 3
1.2. De pedagogische opdracht van de school................................................................4
1.3. Mensen op weg........................................................................................................ 4
1.4. Mens- en maatschappijbeelden...............................................................................5
1.5. De mens in zijn wereld............................................................................................. 9
De wereld in vier oriëntatievelden...............................................................................9
De mens en zijn ontwikkelingsmogelijkheden.............................................................9
De vormsystemen als intermediair tussen de mens en de wereld..............................9
1.6. Over opvoeding gesproken....................................................................................10
1.7. Opvoeden: wie is verantwoordelijk?.......................................................................11
1.8. Over onderwijs gesproken.....................................................................................12
1.9. Waardeoriëntatie- en opvoeding............................................................................13
2. Leerlingen leren kennen...........................................................................14
2.1. Inleiding................................................................................................................ 14
2.2. De beginsituatie van kinderen...............................................................................14
2.3. Ontwikkeling.......................................................................................................... 15
2.4. Methoden voor bepalen van de beginsituatie.......................................................22
3. Hoe kinderen leren...................................................................................23
3.1. Inleiding en definitie..............................................................................................23
3.2. Spel en verhalen.................................................................................................... 23
3.3. Onderzoek, informatie en games...........................................................................26
3.4. Ontwikkelingsniveau en leren................................................................................26
3.5. Leren als proces..................................................................................................... 27
3.6. Hoe komt de mens aan kennis? Opvattingen over leren........................................32
Behaviorisme – bewustzijn (Skinner).........................................................................32
Russische leerpsychologie......................................................................................... 32
Humanistische psychologie.......................................................................................33
Sociaal constructivisme............................................................................................. 34
3.7. Concepten voor de basisschool..............................................................................35
3.8. Leren en visie........................................................................................................ 36
4. Leerinhouden en leerplan.........................................................................37
4.1. Inleiding................................................................................................................. 37
4.2. Kind, leerstof en samenleving................................................................................37
4.3. Leerplan en leerinhoud: permanent in ontwikkeling..............................................37
4.4. Wat de wet zegt..................................................................................................... 38
4.5. De leerinhoud in een driedelig stramien................................................................39
4.6. De keuze van leerinhouden...................................................................................39
, 4.7. Ordeningsmogelijkheden voor leerinhouden..........................................................40
4.8. De invloed van de leraar........................................................................................41
4.9. Kerncompetenties in het informatietijdperk..........................................................42
5.1. Inleiding................................................................................................................. 42
5.2. Een rijke, krachtige en betekenisvolle leeromgeving.............................................42
5.3. De rollen van de leraar.......................................................................................... 43
5.4. De didactiek en de leeromgeving..........................................................................45
5.5. Voorbereiden......................................................................................................... 46
5.6. Uitvoeren van onderwijsactiviteiten.......................................................................51
5.7. Differentiatie.......................................................................................................... 52
5.8. Enkele voorbeelden van begeleiding van leerprocessen........................................53
5.9. Het ontwikkelen van kerncompetenties in het informatietijdperk..........................54
6. Het volgen en evalueren van leerprocessen en leerresultaten....................55
6.1. Inleiding................................................................................................................. 55
6.2. Evalueren, enkele onderscheidingen.....................................................................55
6.3. Relatieve en absolute normering...........................................................................56
6.4. Wat volg en evalueer je?.......................................................................................57
6.5. Hoe volg en evalueer je het leerproces?................................................................57
6.6. Administratie op groepsniveau..............................................................................58
6.7. Voor wie volg je, evalueer je?................................................................................58
6.9. Verlengde tijd........................................................................................................ 59
6.10. Communicatie met ouders...................................................................................59
6.11. Evaluatie van je beoordeling, zelfevaluatie..........................................................59
7. Het pedagogische klimaat.........................................................................59
7.1. Inleiding................................................................................................................. 59
7.2. Het pedagogisch klimaat.......................................................................................60
7.3. Verwachtingen....................................................................................................... 61
7.4. Verantwoordelijkheden..........................................................................................61
7.5. Een goed pedagogisch klimaat..............................................................................62
7.6. De invloed op het pedagogisch klimaat.................................................................63
8.2. Via WSNS en de Rugzak naar Passend Onderwijs..................................................65
8.3. Zorg voor elk kind.................................................................................................. 65
8.4. Een zorgvuldige stapsgewijze benadering.............................................................66
8.6. Leerlingvolgsysteem.............................................................................................. 66
8.7. Zorgdeskundigen................................................................................................... 66
9.2. Basisschool in relatie tot de ouders.......................................................................67
9.3. Basisschool in relatie tot de buitenwereld..............................................................67
9.4. Organisatie van de basisschool..............................................................................69
9.5. Leraar in relatie tot de organisatie.........................................................................70
, 10. Onderwijs- en schoolontwikkelingen........................................................70
10.2. Een stukje geschiedenis.......................................................................................70
10.7. De Reformpedagogiek........................................................................................71
Hoofdstuk 1: De pedagogische opdracht van het onderwijs
1.1. Inleiding
Lea Dasberg - 1993:
Het onderwijs heeft de taak mensen te helpen bij menswording, dat wil zeggen
om zowel meeloper als dwarsligger te worden.
Meelopen met bestaande ontwikkelingen, kennisnemen van nieuwe
inzichten, vaardigheden leren om je in de samenleving goed te kunnen
redden en daaraan constructief te kunnen bijwerken (zelfdiscipline &
conformisme);
ONDERWIJS
Aymee van Gerner
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: De pedagogische opdracht van het onderwijs..............................3
1.1. Inleiding................................................................................................................... 3
1.2. De pedagogische opdracht van de school................................................................4
1.3. Mensen op weg........................................................................................................ 4
1.4. Mens- en maatschappijbeelden...............................................................................5
1.5. De mens in zijn wereld............................................................................................. 9
De wereld in vier oriëntatievelden...............................................................................9
De mens en zijn ontwikkelingsmogelijkheden.............................................................9
De vormsystemen als intermediair tussen de mens en de wereld..............................9
1.6. Over opvoeding gesproken....................................................................................10
1.7. Opvoeden: wie is verantwoordelijk?.......................................................................11
1.8. Over onderwijs gesproken.....................................................................................12
1.9. Waardeoriëntatie- en opvoeding............................................................................13
2. Leerlingen leren kennen...........................................................................14
2.1. Inleiding................................................................................................................ 14
2.2. De beginsituatie van kinderen...............................................................................14
2.3. Ontwikkeling.......................................................................................................... 15
2.4. Methoden voor bepalen van de beginsituatie.......................................................22
3. Hoe kinderen leren...................................................................................23
3.1. Inleiding en definitie..............................................................................................23
3.2. Spel en verhalen.................................................................................................... 23
3.3. Onderzoek, informatie en games...........................................................................26
3.4. Ontwikkelingsniveau en leren................................................................................26
3.5. Leren als proces..................................................................................................... 27
3.6. Hoe komt de mens aan kennis? Opvattingen over leren........................................32
Behaviorisme – bewustzijn (Skinner).........................................................................32
Russische leerpsychologie......................................................................................... 32
Humanistische psychologie.......................................................................................33
Sociaal constructivisme............................................................................................. 34
3.7. Concepten voor de basisschool..............................................................................35
3.8. Leren en visie........................................................................................................ 36
4. Leerinhouden en leerplan.........................................................................37
4.1. Inleiding................................................................................................................. 37
4.2. Kind, leerstof en samenleving................................................................................37
4.3. Leerplan en leerinhoud: permanent in ontwikkeling..............................................37
4.4. Wat de wet zegt..................................................................................................... 38
4.5. De leerinhoud in een driedelig stramien................................................................39
4.6. De keuze van leerinhouden...................................................................................39
, 4.7. Ordeningsmogelijkheden voor leerinhouden..........................................................40
4.8. De invloed van de leraar........................................................................................41
4.9. Kerncompetenties in het informatietijdperk..........................................................42
5.1. Inleiding................................................................................................................. 42
5.2. Een rijke, krachtige en betekenisvolle leeromgeving.............................................42
5.3. De rollen van de leraar.......................................................................................... 43
5.4. De didactiek en de leeromgeving..........................................................................45
5.5. Voorbereiden......................................................................................................... 46
5.6. Uitvoeren van onderwijsactiviteiten.......................................................................51
5.7. Differentiatie.......................................................................................................... 52
5.8. Enkele voorbeelden van begeleiding van leerprocessen........................................53
5.9. Het ontwikkelen van kerncompetenties in het informatietijdperk..........................54
6. Het volgen en evalueren van leerprocessen en leerresultaten....................55
6.1. Inleiding................................................................................................................. 55
6.2. Evalueren, enkele onderscheidingen.....................................................................55
6.3. Relatieve en absolute normering...........................................................................56
6.4. Wat volg en evalueer je?.......................................................................................57
6.5. Hoe volg en evalueer je het leerproces?................................................................57
6.6. Administratie op groepsniveau..............................................................................58
6.7. Voor wie volg je, evalueer je?................................................................................58
6.9. Verlengde tijd........................................................................................................ 59
6.10. Communicatie met ouders...................................................................................59
6.11. Evaluatie van je beoordeling, zelfevaluatie..........................................................59
7. Het pedagogische klimaat.........................................................................59
7.1. Inleiding................................................................................................................. 59
7.2. Het pedagogisch klimaat.......................................................................................60
7.3. Verwachtingen....................................................................................................... 61
7.4. Verantwoordelijkheden..........................................................................................61
7.5. Een goed pedagogisch klimaat..............................................................................62
7.6. De invloed op het pedagogisch klimaat.................................................................63
8.2. Via WSNS en de Rugzak naar Passend Onderwijs..................................................65
8.3. Zorg voor elk kind.................................................................................................. 65
8.4. Een zorgvuldige stapsgewijze benadering.............................................................66
8.6. Leerlingvolgsysteem.............................................................................................. 66
8.7. Zorgdeskundigen................................................................................................... 66
9.2. Basisschool in relatie tot de ouders.......................................................................67
9.3. Basisschool in relatie tot de buitenwereld..............................................................67
9.4. Organisatie van de basisschool..............................................................................69
9.5. Leraar in relatie tot de organisatie.........................................................................70
, 10. Onderwijs- en schoolontwikkelingen........................................................70
10.2. Een stukje geschiedenis.......................................................................................70
10.7. De Reformpedagogiek........................................................................................71
Hoofdstuk 1: De pedagogische opdracht van het onderwijs
1.1. Inleiding
Lea Dasberg - 1993:
Het onderwijs heeft de taak mensen te helpen bij menswording, dat wil zeggen
om zowel meeloper als dwarsligger te worden.
Meelopen met bestaande ontwikkelingen, kennisnemen van nieuwe
inzichten, vaardigheden leren om je in de samenleving goed te kunnen
redden en daaraan constructief te kunnen bijwerken (zelfdiscipline &
conformisme);
