BLT 03 BIOLOGIE
INHOUD
1 Biologie, de studie van het leven................................................................................................................................. 9
1.2 Etymologie ......................................................................................................................................................... 9
1.3 Situering van de biologie .................................................................................................................................. 9
1.4 Ontstaan van leven .......................................................................................................................................... 9
1.5 Wat is leven? ................................................................................................................................................. 10
2 De cel, basiseenheid van leven ............................................................................................................................ 11
2.2 Wat zit er in de cel? ........................................................................................................................................ 11
Moderne celtheorie ............................................................................................................................................. 11
Verschil tss prokaryoten en eukaryoten ................................................................................................................ 11
eukaryotische cellen ........................................................................................................................................... 13
Inleiding ........................................................................................................................................................ 13
Dierlijke cel ................................................................................................................................................... 13
2.4 De hiërarchische organisatie ............................................................................................................................. 19
Organisatieniveaus ............................................................................................................................................. 19
Dierlijke weefsels en stelsels ............................................................................................................................... 19
2.5 De beweging in en uit cellen ............................................................................................................................... 20
Vrije diffusie........................................................................................................................................................ 20
Versnelde diffusie ............................................................................................................................................... 20
Osmose ............................................................................................................................................................. 21
Osmose bij dierlijke cellen ............................................................................................................................. 21
Transport van water → potentialen ................................................................................................................. 21
Osmose bij plantencellen .............................................................................................................................. 22
Osmoseregulatie ........................................................................................................................................... 22
Actief transport ................................................................................................................................................... 23
Endo-of exocytose .............................................................................................................................................. 24
,2
3. De cel- en kerndeling .............................................................................................................................................. 25
3.2 Mitose = kerndeling ........................................................................................................................................... 25
Profase............................................................................................................................................................... 25
Metafase ............................................................................................................................................................ 26
Anafase .............................................................................................................................................................. 26
Telofase ............................................................................................................................................................. 26
Cytokinese= celderling ........................................................................................................................................ 26
verloop van mitose bij plantencel ......................................................................................................................... 27
Factoren die mitose beïnvloeden ......................................................................................................................... 27
3.3 De celcyclus ..................................................................................................................................................... 28
3.5 Voortplanting ................................................................................................................................................ 29
Verschillende voortplaningswijzen (3) .................................................................................................................. 29
Vegitatieve vermenigvuldigein (=somatogamie= lichaamcellen) ................................................................................ 29
Ongeslachtelijke voorplanting ........................................................................................................................ 29
Geslachtelijke voortplanting ........................................................................................................................... 29
Meiose ............................................................................................................................................................... 31
Profase 1 ....................................................................................................................................................... 31
Metafase 1 .................................................................................................................................................... 33
Anafase 1 ...................................................................................................................................................... 33
Telofase 1 ...................................................................................................................................................... 33
Interfase 1 ..................................................................................................................................................... 33
Profase 2 ....................................................................................................................................................... 34
metafase 2 .................................................................................................................................................... 34
anafase 2 ...................................................................................................................................................... 34
telofase 2 ...................................................................................................................................................... 34
interfase 2 ..................................................................................................................................................... 34
Verschillen tussen mitose en meiose ................................................................................................................... 35
Biologische betekenis van de geslachtelijke voortplanting ..................................................................................... 36
Bevruchting en reductiedeling in de ontiwkkelingscyclus....................................................................................... 36
,3
4. De variëteit van levende organismen ....................................................................................................................... 37
4.2 Classificatie en nomenclatuur ........................................................................................................................... 37
rijkensysteem ..................................................................................................................................................... 37
5-rijken systeem ............................................................................................................................................ 38
6-rijken systeem ............................................................................................................................................ 38
De 3 domeinen ................................................................................................................................................... 38
4.3 Het rijk van de Pro(toc)tisten .............................................................................................................................. 39
Algae, Myxomycota, Oomycota ...................................................................................................................... 39
Protozoa ....................................................................................................................................................... 40
4.5 Het rijk van de Fungi .......................................................................................................................................... 41
Meercellige Fungi: schimmels en paddenstoelen ............................................................................................ 41
Eencellige Fungi: gisten.................................................................................................................................. 41
Dimorfisme ................................................................................................................................................... 41
De celwanden ..................................................................................................................................................... 42
De groei .............................................................................................................................................................. 42
Groei-omstnadigheden .................................................................................................................................. 42
Controle van de fungale groei ......................................................................................................................... 42
De vermenigvuldiging .......................................................................................................................................... 43
Geslachtelijke reproductie ............................................................................................................................. 43
Aseksuele reproductie ................................................................................................................................... 43
Bij de gisten .............................................................................................................................................. 43
Bij de schimmels ....................................................................................................................................... 44
Seksuele sporulatie ....................................................................................................................................... 45
Bij de gisten .............................................................................................................................................. 45
Bij de schimmels ....................................................................................................................................... 45
De classificatie (5) .............................................................................................................................................. 46
Chytridiomycota ............................................................................................................................................ 46
Sygomycota (lage fungi) ................................................................................................................................. 46
Ascomycota (of zakfungi) ............................................................................................................................... 46
Basidiomycota .............................................................................................................................................. 46
De anamorfe fungi of Deuteromycota (of fungi imperfecti)................................................................................ 46
Fungi en hun belang (6)........................................................................................................................................ 47
Fungi als voeding ........................................................................................................................................... 47
Fungi ingezet voor productie van voedingsmiddelen en alcohol ........................................................................ 47
Fungi als bron van geneesmiddelen ................................................................................................................ 47
Fungi als biologische controles tegen plagen in de landbouw ........................................................................... 47
Giftige paddenstoelen ................................................................................................................................... 47
Fungi en allergische verschijnselen ................................................................................................................. 47
, 4
4.7 Het plantenrijk .................................................................................................................................................. 49
Het rijk van de plantea ......................................................................................................................................... 49
Generatiewisseling ........................................................................................................................................ 49
Succes op het land.............................................................................................................................................. 50
De classificatie van landplanten (3) ...................................................................................................................... 51
De minder goed aangepaste landplanten= Bryophyten .................................................................................... 51
Planten met voorkeur om op het land te leven ................................................................................................. 51
Zaaddragende planten, de meest succesvolle landplanten .............................................................................. 52
4.8 Het dierenrijk .................................................................................................................................................... 53
Wat is een dier (3) ............................................................................................................................................... 53
Symmetrie .................................................................................................................................................... 53
Weefselorganisatie ........................................................................................................................................ 53
Bezit van een coeloom ................................................................................................................................... 53
Classificatie van dieren (7)................................................................................................................................... 54
Phylum Cnidaria = neteldieren........................................................................................................................ 54
Phylum Platyhelminthes = platwormen ........................................................................................................... 54
Phylum Nematoda = rondwormen .................................................................................................................. 54
Phylum Annelida = ringwormen ...................................................................................................................... 54
Phylum Mollusken = weekdieren ..................................................................................................................... 54
Phylum Arthropoda = geleedpotigen ............................................................................................................... 55
Phylum Chordata = vertebraten (5).................................................................................................................. 55
De vissen .................................................................................................................................................. 55
De amfibieën ............................................................................................................................................ 55
De reptielen .............................................................................................................................................. 55
De vogels .................................................................................................................................................. 55
De zoogdieren ........................................................................................................................................... 56