Geschiedenis Hoofdstuk 2 en 3
Vwo 4/5/6 “Sprekend verleden 7e druk, uitgeverij in 2019”
TIJDLIJN — Tijdvak 1 & 2 (Prehistorie & Oudheid)
Datum
Gebeurtenis Toelichting / Belang
(v.Chr.)
Eerste mensen leven als jagers-
± Kleine groepen, nomadisch,
verzamelaars in Nederland
250.000 – eenvoudige werktuigen, geen
(vondsten in Woerden, Limburg,
30.000 schrift.
Drenthe)
Klimaat wordt warmer → meer
± 10.000
Einde laatste ijstijd planten en dieren → eerste
– 9.000
landbouw mogelijk.
Eerste landbouw in het Midden- Overgang van jagen en
± 7000
Oosten (Vruchtbare Sikkel) verzamelen naar landbouw.
Bandkeramiekers vestigen zich op
± 5600 – Eerste boeren in Nederland
lössgronden; bouwen boerderijen,
5000 (Limburg)
maken aardewerk.
± 4800 – Landbouw verspreidt zich over Trechterbekercultuur met
3000 Midden- en Noord-Nederland hunebedden.
Vereniging van Boven- en
Ontstaan van de staat Egypte
± 3100 Beneden-Egypte. Begin van het
onder koning Menes
schrift (hiërogliefen).
Einde prehistorie in Egypte –
± 3000 Begin van de Oudheid.
schrift wordt gebruikt
Ontstaan van steden en staten
± 3000 – Schrift, wetten, gelaagde
in Mesopotamië (Soemerië,
2000 samenleving.
Babylonië)
Door natuurlijke afscheiding
± 2000 – Griekse stadstaten (poleis)
(bergen, zee) ontwikkelen ze zich
1000 ontstaan
onafhankelijk.
Handel, verspreiding van Griekse
± 750 Begin Griekse kolonisatie
cultuur.
Alle mannen met burgerrecht
± 509 Democratie in Athene ingevoerd mogen stemmen (directe
democratie).
Mannen als soldaten, vrouwen
Sparta ontwikkelt militair
± 500 runnen huishouden – strenge
staatsbestel
opvoeding.
490–479 Perzische oorlogen Grieken (Athene, Sparta) verslaan
, Datum
Gebeurtenis Toelichting / Belang
(v.Chr.)
de Perzen → trots op vrijheid.
Athene vs. Sparta → verzwakking
431–404 Peloponnesische oorlog
van Griekenland.
± 336– Alexander de Grote verovert Verspreiding van Griekse cultuur
323 groot rijk in Azië (Hellenisme).
Volgens legende door Romulus en
± 753 (Mythisch) Stichting van Rome
Remus.
Senaat en consuls krijgen de
± 500 Rome wordt republiek
macht.
Na onderwerping van Griekse
275 Rome heerst over heel Italië
kolonies in Zuid-Italië.
Rome wordt machtigste rijk rond
264–146 Punic Wars (Rome vs. Carthago)
Middellandse Zee.
Gracchusbroers → hervormingen,
± 100–44 Burgeroorlogen in Rome
Julius Caesar grijpt macht.
44 Caesar vermoord Senaat wil republiek herstellen.
Octavianus (Augustus) wordt Start Pax Romana (Romeinse
27
keizer → Begin Keizerrijk vrede, welvaart en stabiliteit).
Grieks-Romeinse cultuur
2e eeuw Hoogtepunt Romeinse Rijk
verspreidt zich door Europa.
Confrontatie Romeinen ↔ Rome verzwakt, grenzen worden
Na 200
Germanen bedreigd.
476 Einde Oudheid → begin
Val van West-Romeinse Rijk
n.Chr. Middeleeuwen.
SAMENVATTING PER KENMERKEND ASPECTEN
Tijdvak 1 – Jagers en Boeren (tot 3000 v.Chr.)
1. De levenswijze van jagers-verzamelaars
Kleine, nomadische groepen
Eenvoudige werktuigen (steen, hout, bot)
Geen schrift
Gelijkheid binnen groepen (geen bezit, geen leiders)
Vwo 4/5/6 “Sprekend verleden 7e druk, uitgeverij in 2019”
TIJDLIJN — Tijdvak 1 & 2 (Prehistorie & Oudheid)
Datum
Gebeurtenis Toelichting / Belang
(v.Chr.)
Eerste mensen leven als jagers-
± Kleine groepen, nomadisch,
verzamelaars in Nederland
250.000 – eenvoudige werktuigen, geen
(vondsten in Woerden, Limburg,
30.000 schrift.
Drenthe)
Klimaat wordt warmer → meer
± 10.000
Einde laatste ijstijd planten en dieren → eerste
– 9.000
landbouw mogelijk.
Eerste landbouw in het Midden- Overgang van jagen en
± 7000
Oosten (Vruchtbare Sikkel) verzamelen naar landbouw.
Bandkeramiekers vestigen zich op
± 5600 – Eerste boeren in Nederland
lössgronden; bouwen boerderijen,
5000 (Limburg)
maken aardewerk.
± 4800 – Landbouw verspreidt zich over Trechterbekercultuur met
3000 Midden- en Noord-Nederland hunebedden.
Vereniging van Boven- en
Ontstaan van de staat Egypte
± 3100 Beneden-Egypte. Begin van het
onder koning Menes
schrift (hiërogliefen).
Einde prehistorie in Egypte –
± 3000 Begin van de Oudheid.
schrift wordt gebruikt
Ontstaan van steden en staten
± 3000 – Schrift, wetten, gelaagde
in Mesopotamië (Soemerië,
2000 samenleving.
Babylonië)
Door natuurlijke afscheiding
± 2000 – Griekse stadstaten (poleis)
(bergen, zee) ontwikkelen ze zich
1000 ontstaan
onafhankelijk.
Handel, verspreiding van Griekse
± 750 Begin Griekse kolonisatie
cultuur.
Alle mannen met burgerrecht
± 509 Democratie in Athene ingevoerd mogen stemmen (directe
democratie).
Mannen als soldaten, vrouwen
Sparta ontwikkelt militair
± 500 runnen huishouden – strenge
staatsbestel
opvoeding.
490–479 Perzische oorlogen Grieken (Athene, Sparta) verslaan
, Datum
Gebeurtenis Toelichting / Belang
(v.Chr.)
de Perzen → trots op vrijheid.
Athene vs. Sparta → verzwakking
431–404 Peloponnesische oorlog
van Griekenland.
± 336– Alexander de Grote verovert Verspreiding van Griekse cultuur
323 groot rijk in Azië (Hellenisme).
Volgens legende door Romulus en
± 753 (Mythisch) Stichting van Rome
Remus.
Senaat en consuls krijgen de
± 500 Rome wordt republiek
macht.
Na onderwerping van Griekse
275 Rome heerst over heel Italië
kolonies in Zuid-Italië.
Rome wordt machtigste rijk rond
264–146 Punic Wars (Rome vs. Carthago)
Middellandse Zee.
Gracchusbroers → hervormingen,
± 100–44 Burgeroorlogen in Rome
Julius Caesar grijpt macht.
44 Caesar vermoord Senaat wil republiek herstellen.
Octavianus (Augustus) wordt Start Pax Romana (Romeinse
27
keizer → Begin Keizerrijk vrede, welvaart en stabiliteit).
Grieks-Romeinse cultuur
2e eeuw Hoogtepunt Romeinse Rijk
verspreidt zich door Europa.
Confrontatie Romeinen ↔ Rome verzwakt, grenzen worden
Na 200
Germanen bedreigd.
476 Einde Oudheid → begin
Val van West-Romeinse Rijk
n.Chr. Middeleeuwen.
SAMENVATTING PER KENMERKEND ASPECTEN
Tijdvak 1 – Jagers en Boeren (tot 3000 v.Chr.)
1. De levenswijze van jagers-verzamelaars
Kleine, nomadische groepen
Eenvoudige werktuigen (steen, hout, bot)
Geen schrift
Gelijkheid binnen groepen (geen bezit, geen leiders)
