Strafprocesrecht
1. Inleiding
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = strafvordering
= Beschrijft de manier hoe strafrecht moet worden toegepast
à Wetboek van strafvordering
Enkele voorbeelden:
o Op welke manier wordt een diefstal vastgesteld?
o Op welke manier kan die gemeld worden aan de overheid?
o Op welke manier wordt die diefstal onderzocht
Via opsporingsonderzoek of via gerechtelijk onderzoek)?
o Welke onderzoeksmethoden kunnen hiervoor worden gebruikt?
Ondervraging, DNA-afname, huiszoeking…
o Wie is hiervoor bevoegd?
o Op welke manier kan die diefstal voor de rechtbank gebracht worden?
o Met welke straffen wordt de diefstal berecht?
o Wie voert de eventuele straf uit?
4 fasen:
1. Fase van het onderzoek
2. Fase van de vordering
3. Fase van de berechting
4. Fase van de strafuitvoering
Dubbele doelstelling van het strafprocesrecht:
1. Enerzijds efficiënt zijn en ervoor zorgen dat zoveel mogelijk schulden gevat en
berecht kunnen worden
2. Vermijden dat onschuldigen vervolgd of gestraft worden
Strafprocesrecht moet erin voorzien dat er waarborgen zijn om het individu te beschermen
tegen een onrechtvaardig ingrijpen door de overheid.
Art. 32 VTSV (Voorafgaande titel van Strafvordering): enkel als er voldaan is aan de
voorwaarden
2. Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf
2 belangrijke vorderingen die kunnen ontstaan uit een misdrijf:
1. Instelling en uitoefening van de strafvordering
2. De burgerlijke vordering
Instelling en uitoefening van de strafvordering
Voorwerp strafvordering: het feit dat er een straf wordt gevorderd, toepassing van een straf
of een maatregel werd gevraagd
Door wie uitgeoefend? Openbaar Ministerie à vertegenwoordigd de samenleving, als een
misdrijf is gepleegd dan verwachten wij als samenleving dat er straffen worden gevorderd.
,Inrichting Openbaar Ministerie
1. Correctionele en politierechtbank
Het hoofd van het Openbaar Ministerie is de Procureur des Konings met een aantal eerste
substituten Procureur des Konings, een aantal substituten + een eventueel toegevoegde
substituten.
Als het gaat om fiscaal strafrecht, gaat het Openbaar Ministerie de strafvordering uitoefenen
uit hoofde van fiscale misdrijven met uitzondering van douane- en accijnsmisdrijven.
Als het gaat om sociaal strafrecht, misdrijven worden voor de strafrechtbank gebracht en
niet voor arbeidsrechtbank. Er is een apart Openbaar Ministerie à het arbeidsauditoraat
onder leiding van de arbeidsauditeur en eerste substituten + substituten
2. Federaal parket
Bestaat uit een federaal Procureur en 18 federale magistraten. Zij zijn bevoegd voor het hele
rijk in complexe overschrijdende strafrechtelijke materies zoals terrorismezaken, grote
drugszaken…
3. Hof van beroep
Openbaar Ministerie wordt waargenomen door de Procureur-Generaal, bijgestaan door
advocaten-generaal en substituten procureur-generaal.
Advocaat-generaal is geen advocaat, maar een lid van het Openbaar Ministerie op niveau
van beroep.
Procureur-generaal en een aantal magistraten van het Parket-Generaal oefenen de
strafvorderingen inzake fiscaalrechtelijke misdrijven uit met uitzondering van douane en
accijnzen.
Sociaal strafrecht: arbeidsauditoraat-generaal met een arbeidsauditeur-generaal en enkele
advocaten-generaal substituten-generaal.
Op niveau van Hof van Assisen hebben we een procureur-generaal van het hof van beroep of
een door hem aangeduide magistraat van het Parket-Generaal (kan advocaat-generaal of
substituut-procureur-generaal) die neemt bij hof van assisen het ambt van openbaar
ministerie waar.
4. Hof van Cassatie
Ambt van openbaar ministerie is in handen van de procureur-generaal bijgestaan door
advocaten-generaal. Openbaar ministerie doet hierbij niet aan strafvordering, maar geven
advies op strafrechtelijk vlak met betrekking tot de gepaste oplossing
, Taak openbaar ministerie
1. De uitoefening van de strafvordering
2. De uitoefening van de strafvordering door het federaal parket
3. De beslissing inzake vervolging
De uitoefening van de strafvordering
Algemene principes:
o Het openbaar ministerie heeft de taak om in strafzaken de toepassing van de
strafwet te vorderen (art. 28quater, lid 2)
o Het OM stelt de strafvordering in, behartigt de samenstelling van het strafdossier en
waakt over het verloop van de strafprocedure en over de uitvoering van de door de
rechter uitgesproken straf of maatregelen
De uitoefening van de strafvordering door het federaal parket
Federaal parket is belast met de uitoefeningen van strafvorderingen in enkele specifieke
materies gebaseerd op een aantal criteria:
1. Veiligheidscriterium: terroristische misdrijven
2. Geografisch criterium: misdrijven die verschillende rechtsgebieden betreffen of die
een internationale dimensie hebben
a. Voorbeeld: misdrijven in kader van georganiseerde criminaliteit: gewapende
overval gepleegd in een rechtsgebied waarbij de opslagplaatsen voor de
wapens of voor de buit zich in één of meerdere rechtsgebieden bevinden
De beslissing inzake vervolging
Voor het OM geldt de vrijheid van vervolging (schema pg.115)
Hoe komt OM in kennis van een bepaald misdrijf?
Op 3 manieren:
1. Van ambtswege: door eigen waarneming of door proces-verbaal van de politie
a. Voorbeeld: n.a.v. een verkeerscontrole worden een aantal mensen betrapt op
rijden onder invloed, te hoge snelheid of verboden wapens à pv wordt
opgemaakt en overgemaakt aan procureur à procureur beslist voor welke
misdrijven hij al dan niet zal vervolgen
2. Via een aangifte: een persoon die niet het slachtoffer is van een misdrijf gaat
bepaalde feiten melden bij de politie of bij het parket. Procureur oordeelt of hij al
dan niet zal vervolgen
a. Voorbeelden: getuige van een verkrachting, inbraak melden bij politie, pv van
aangifte van verdwijning
3. Via een klacht: persoon die slachtoffer is van een misdrijf doet een melding van de
feiten. Door het instellen van een klacht word je nog geen burgerlijke partij en vraag
je nog geen schadevergoeding. Je wilt en hoopt op dat moment dat de gedachte
vervolgd zal worden. Bij bepaalde klachtmisdrijven gaat het OM maar vervolgen na
de klacht van de benadeelde persoon (bv.: laster: art. 443 Sw)
a. Voorbeelden: slachtoffer van slagen en verwondingen, slachtoffer van stalking
1. Inleiding
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = strafvordering
= Beschrijft de manier hoe strafrecht moet worden toegepast
à Wetboek van strafvordering
Enkele voorbeelden:
o Op welke manier wordt een diefstal vastgesteld?
o Op welke manier kan die gemeld worden aan de overheid?
o Op welke manier wordt die diefstal onderzocht
Via opsporingsonderzoek of via gerechtelijk onderzoek)?
o Welke onderzoeksmethoden kunnen hiervoor worden gebruikt?
Ondervraging, DNA-afname, huiszoeking…
o Wie is hiervoor bevoegd?
o Op welke manier kan die diefstal voor de rechtbank gebracht worden?
o Met welke straffen wordt de diefstal berecht?
o Wie voert de eventuele straf uit?
4 fasen:
1. Fase van het onderzoek
2. Fase van de vordering
3. Fase van de berechting
4. Fase van de strafuitvoering
Dubbele doelstelling van het strafprocesrecht:
1. Enerzijds efficiënt zijn en ervoor zorgen dat zoveel mogelijk schulden gevat en
berecht kunnen worden
2. Vermijden dat onschuldigen vervolgd of gestraft worden
Strafprocesrecht moet erin voorzien dat er waarborgen zijn om het individu te beschermen
tegen een onrechtvaardig ingrijpen door de overheid.
Art. 32 VTSV (Voorafgaande titel van Strafvordering): enkel als er voldaan is aan de
voorwaarden
2. Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf
2 belangrijke vorderingen die kunnen ontstaan uit een misdrijf:
1. Instelling en uitoefening van de strafvordering
2. De burgerlijke vordering
Instelling en uitoefening van de strafvordering
Voorwerp strafvordering: het feit dat er een straf wordt gevorderd, toepassing van een straf
of een maatregel werd gevraagd
Door wie uitgeoefend? Openbaar Ministerie à vertegenwoordigd de samenleving, als een
misdrijf is gepleegd dan verwachten wij als samenleving dat er straffen worden gevorderd.
,Inrichting Openbaar Ministerie
1. Correctionele en politierechtbank
Het hoofd van het Openbaar Ministerie is de Procureur des Konings met een aantal eerste
substituten Procureur des Konings, een aantal substituten + een eventueel toegevoegde
substituten.
Als het gaat om fiscaal strafrecht, gaat het Openbaar Ministerie de strafvordering uitoefenen
uit hoofde van fiscale misdrijven met uitzondering van douane- en accijnsmisdrijven.
Als het gaat om sociaal strafrecht, misdrijven worden voor de strafrechtbank gebracht en
niet voor arbeidsrechtbank. Er is een apart Openbaar Ministerie à het arbeidsauditoraat
onder leiding van de arbeidsauditeur en eerste substituten + substituten
2. Federaal parket
Bestaat uit een federaal Procureur en 18 federale magistraten. Zij zijn bevoegd voor het hele
rijk in complexe overschrijdende strafrechtelijke materies zoals terrorismezaken, grote
drugszaken…
3. Hof van beroep
Openbaar Ministerie wordt waargenomen door de Procureur-Generaal, bijgestaan door
advocaten-generaal en substituten procureur-generaal.
Advocaat-generaal is geen advocaat, maar een lid van het Openbaar Ministerie op niveau
van beroep.
Procureur-generaal en een aantal magistraten van het Parket-Generaal oefenen de
strafvorderingen inzake fiscaalrechtelijke misdrijven uit met uitzondering van douane en
accijnzen.
Sociaal strafrecht: arbeidsauditoraat-generaal met een arbeidsauditeur-generaal en enkele
advocaten-generaal substituten-generaal.
Op niveau van Hof van Assisen hebben we een procureur-generaal van het hof van beroep of
een door hem aangeduide magistraat van het Parket-Generaal (kan advocaat-generaal of
substituut-procureur-generaal) die neemt bij hof van assisen het ambt van openbaar
ministerie waar.
4. Hof van Cassatie
Ambt van openbaar ministerie is in handen van de procureur-generaal bijgestaan door
advocaten-generaal. Openbaar ministerie doet hierbij niet aan strafvordering, maar geven
advies op strafrechtelijk vlak met betrekking tot de gepaste oplossing
, Taak openbaar ministerie
1. De uitoefening van de strafvordering
2. De uitoefening van de strafvordering door het federaal parket
3. De beslissing inzake vervolging
De uitoefening van de strafvordering
Algemene principes:
o Het openbaar ministerie heeft de taak om in strafzaken de toepassing van de
strafwet te vorderen (art. 28quater, lid 2)
o Het OM stelt de strafvordering in, behartigt de samenstelling van het strafdossier en
waakt over het verloop van de strafprocedure en over de uitvoering van de door de
rechter uitgesproken straf of maatregelen
De uitoefening van de strafvordering door het federaal parket
Federaal parket is belast met de uitoefeningen van strafvorderingen in enkele specifieke
materies gebaseerd op een aantal criteria:
1. Veiligheidscriterium: terroristische misdrijven
2. Geografisch criterium: misdrijven die verschillende rechtsgebieden betreffen of die
een internationale dimensie hebben
a. Voorbeeld: misdrijven in kader van georganiseerde criminaliteit: gewapende
overval gepleegd in een rechtsgebied waarbij de opslagplaatsen voor de
wapens of voor de buit zich in één of meerdere rechtsgebieden bevinden
De beslissing inzake vervolging
Voor het OM geldt de vrijheid van vervolging (schema pg.115)
Hoe komt OM in kennis van een bepaald misdrijf?
Op 3 manieren:
1. Van ambtswege: door eigen waarneming of door proces-verbaal van de politie
a. Voorbeeld: n.a.v. een verkeerscontrole worden een aantal mensen betrapt op
rijden onder invloed, te hoge snelheid of verboden wapens à pv wordt
opgemaakt en overgemaakt aan procureur à procureur beslist voor welke
misdrijven hij al dan niet zal vervolgen
2. Via een aangifte: een persoon die niet het slachtoffer is van een misdrijf gaat
bepaalde feiten melden bij de politie of bij het parket. Procureur oordeelt of hij al
dan niet zal vervolgen
a. Voorbeelden: getuige van een verkrachting, inbraak melden bij politie, pv van
aangifte van verdwijning
3. Via een klacht: persoon die slachtoffer is van een misdrijf doet een melding van de
feiten. Door het instellen van een klacht word je nog geen burgerlijke partij en vraag
je nog geen schadevergoeding. Je wilt en hoopt op dat moment dat de gedachte
vervolgd zal worden. Bij bepaalde klachtmisdrijven gaat het OM maar vervolgen na
de klacht van de benadeelde persoon (bv.: laster: art. 443 Sw)
a. Voorbeelden: slachtoffer van slagen en verwondingen, slachtoffer van stalking
