SAMENVATTING
ZENUWSTELSEL
ACADEMIEJAAR 2024 – 2025
NIEUW CURRICULUM
UA GENEESKUNDE – MASTER 2 – SEMESTER 1
,INHOUDSTAFEL
1. Neurologisch consult ........................................................................................................................................... 3
2. Klinische neurofysiologie ................................................................................................................................... 17
3. Basisconcepten neuroradiologie ....................................................................................................................... 26
4. Autonoom zenuwstelsel .................................................................................................................................... 37
5. Visueel systeem ................................................................................................................................................. 49
6. Liquor en afwijkingen ........................................................................................................................................ 60
7. Beweging ........................................................................................................................................................... 69
7.1 Sturen van beweging, ataxie, EPS.................................................................................................................... 69
7.2 Hypokinetische bewegingsstoornissen - Parkinson......................................................................................... 81
7.3 Hyperkinetische bewegingsstoornissen .......................................................................................................... 98
7.4 Functionele bewegingsstoornissen ............................................................................................................... 118
8. Neuromusculaire aandoeningen ..................................................................................................................... 125
9. Hogere cerebrale functies ............................................................................................................................... 147
10. Aandoeningen hersenzenuwen ..................................................................................................................... 160
11. Ruggenmergaandoeningen ........................................................................................................................... 177
12. Hydrocephalus............................................................................................................................................... 187
13. Pijnsyndromen............................................................................................................................................... 201
13.1 Pijn in rug en benen..................................................................................................................................... 201
13.2 Pijn in de nek en arm ................................................................................................................................... 210
14. Infecties ......................................................................................................................................................... 213
15. Slaap .............................................................................................................................................................. 231
16. Epilepsie ........................................................................................................................................................ 245
17. Afasie en dysartrie ......................................................................................................................................... 257
17.1 Afasie ........................................................................................................................................................... 257
17.2 Dysartrie ...................................................................................................................................................... 267
18. Paraneoplastische syndromen ...................................................................................................................... 279
19. Neurometabole ziekten ................................................................................................................................. 286
20. Cerebrovasculaire aandoeningen .................................................................................................................. 298
21. Neurologische complicaties bij niet-neurologische aandoeningen .............................................................. 312
22. Dementie ....................................................................................................................................................... 321
23. Palliatieve zorgen .......................................................................................................................................... 339
24. Interventionele radiologie ............................................................................................................................. 350
25. Hoofdpijn- en aangezichtspijn ....................................................................................................................... 368
26. Bewustzijnsstoornissen ................................................................................................................................. 382
1
,27. Traumatische hoofd-en hersenletsels ........................................................................................................... 393
28. Spinocerebellaire aandoeningen en ataxie ................................................................................................... 402
29. Hersentumoren ............................................................................................................................................. 414
30. Neurogenetica ............................................................................................................................................... 434
31. Multiple sclerose en aanverwante aandoeningen ........................................................................................ 447
32. Motorische neurologische stoornissen bij kinderen ..................................................................................... 463
2
,1. NEUROLOGISCH CONSULT
HB H2: P7-14
ONDERDELEN NEUROLOGISCH ONDERZOEK
- Anamnese
o Hetero-anamnese
- Algemeen KO
- Neurologisch onderzoek
ANAMNESE
- = hoeksteen
- ‘een degelijke anamnese kan veel tijd en geld besparen’ (Kuks en Snoek)
- Hetero-anamnese
o = belangrijk
o Soms kan je anamnese niet bij pt doen door bewustzijns- of cognitieve veranderingen
WAAR IS HET LETSEL GELEGEN?
ð = voornaamste vraag die de neuroloog zich stelt
- Corticaal
- Subcorticaal
o Piramidaal
o Extrapiramidaal (basale ganglia)
o Cerebellum
- Hersenstam
- Ruggenmerg
- Perifere zenuw
- Eindapparaat
o Neuromusculaire junctie
o Sensibele receptoren
DENK IN NIVEAU’S VAN DIAGNOSTIEK
- Anatomisch
o Één letsel, meerdere letsels, diffuus, welk niveau?
- Syndromaal
o Grote klinische syndromen
- Etiologisch
o Wat is het oorzakelijke pathologische proces?
® hier dan gerichte therapie op ankeren
ð Combinatie van kenmerken kennen om tot diagnose te komen
3
,ALGEMEEN KLINISCH ONDERZOEK
ð Minstens even belangrijk
ð Stoornissen in andere orgaanstelsels hebben invloed op neurologische problemen
VOORBEELDEN
- Atherosclerose Kleplijden ® Auscultatie, perifeer vaatonderzoek
- Arthritis Rheumaknobbels ® Stand en gewrichtsafwijkingen
- Hypothyroidie Diabetes ® Habitus, facies, ...
- Longkanker Borstkanker ® Palpatie, lymphonodi, abdomen, lever
- Dermatomyositis ® Huid, spier
NEUROLOGISCH ONDERZOEK
VOLGORDE
- Spraak en taal
- Mentale status
- Gangpatroon
o Altijd pt zelf uit wachtzaal halen om die te ku zien stappen
o Ook nog onderzoeken met specifieke testen
- Hoofdzenuwen = craniale zenuwen
- Motoriek
- Sensibiliteit
- Coördinatie
- Abnormale bewegingen
- Inspectie
o Bv. huidletsel (afbeelding)
ANAMNESE
7 DIMENSIES VAN DE KLACHT
- 1. Plaats: patroonherkenning
o Gelateraliseerd? Uiteinde van ledematen?
- 2. Kwaliteit of aard: exploreren
o Moeilijk want niet iedereen kan dit goed beschrijven
- 3. Ernst: functionele weerslag
o Wat is de invloed van de stoornis op de functionaliteit van de pt?
o Specifiek navragen naar dagdagelijkse activiteiten, werk…
- 4. Beloop in de tijd: acuut, paroxysmaal, chronisch…
o Paroxysmaal = voorkomen in vlagen, opstoten
o Bepaalt behandeling en prognose
- 5. Omstandigheden waarin ze ontstaan
- 6. Factoren die invloed hebben op beloop
o Verergende en verlichtende factoren
- 7. Begeleidende verschijnselen
o Specifiek navragen, want pt’en linken dit soms niet met hun hoofdklacht
4
, HETEROANAMNESE
ð Consultatie met familieleden = heel belangrijk
BELANGRIJK BIJ
- Communicatiestoornissen door een neurologische aandoening ® bv. afasie
- Bewustzijnsveranderingen
- Geheugenstoornissen
- Gedragsveranderingen
- Beoordeling van evolutie door naasten
- Anosognosie = ernst van de ziekte niet begrijpen
BIJKOMENDE GEGEVENS
- Medische voorgeschiedenis
o Hypertensie, diabetes
o Medicatiegebruik !
§ Interacties, neveneffecten kunnen neurologische verschijnselen geven
o ...
- Sociale anamnese
o Omgeving, sociale status, beroep, hobby's, ...
o Belangirjk om pt te kennen: is dit normaal voor die persoon?
§ Bv. geheugenstoornissen bij hoog vs laaggeschoolden
- Eventuele toxines
o Drugs, alcohol, lachgas ® specifiek naar vragen
- Systemische aandoeningen
o Vaak neurologische aspecten hieraan
NEUROLOGISCH ONDERZOEK
SCREENINGONDERZOEK
ð Om na te gaan of er een neurologisch letsel zou kunnen zijn
o Volledig
o Systematisch
o Meestal van craniële zenuwen naar de VZR
ONDERZOEKSINSTRUMENT OM EEN SPECIFIEK LETSEL OP TE SPOREN
- Gericht op een bepaalde klacht
- Rekening houdend met een bepaalde context
- Bv onderzoek van de parkinsonpatiënt
o Functionele weerslag, stadium van de ziekte, eventuele bijwerkingen medicatie
o Heel gericht en gedetailleerd onderzoek ivm andere pt’en
5
ZENUWSTELSEL
ACADEMIEJAAR 2024 – 2025
NIEUW CURRICULUM
UA GENEESKUNDE – MASTER 2 – SEMESTER 1
,INHOUDSTAFEL
1. Neurologisch consult ........................................................................................................................................... 3
2. Klinische neurofysiologie ................................................................................................................................... 17
3. Basisconcepten neuroradiologie ....................................................................................................................... 26
4. Autonoom zenuwstelsel .................................................................................................................................... 37
5. Visueel systeem ................................................................................................................................................. 49
6. Liquor en afwijkingen ........................................................................................................................................ 60
7. Beweging ........................................................................................................................................................... 69
7.1 Sturen van beweging, ataxie, EPS.................................................................................................................... 69
7.2 Hypokinetische bewegingsstoornissen - Parkinson......................................................................................... 81
7.3 Hyperkinetische bewegingsstoornissen .......................................................................................................... 98
7.4 Functionele bewegingsstoornissen ............................................................................................................... 118
8. Neuromusculaire aandoeningen ..................................................................................................................... 125
9. Hogere cerebrale functies ............................................................................................................................... 147
10. Aandoeningen hersenzenuwen ..................................................................................................................... 160
11. Ruggenmergaandoeningen ........................................................................................................................... 177
12. Hydrocephalus............................................................................................................................................... 187
13. Pijnsyndromen............................................................................................................................................... 201
13.1 Pijn in rug en benen..................................................................................................................................... 201
13.2 Pijn in de nek en arm ................................................................................................................................... 210
14. Infecties ......................................................................................................................................................... 213
15. Slaap .............................................................................................................................................................. 231
16. Epilepsie ........................................................................................................................................................ 245
17. Afasie en dysartrie ......................................................................................................................................... 257
17.1 Afasie ........................................................................................................................................................... 257
17.2 Dysartrie ...................................................................................................................................................... 267
18. Paraneoplastische syndromen ...................................................................................................................... 279
19. Neurometabole ziekten ................................................................................................................................. 286
20. Cerebrovasculaire aandoeningen .................................................................................................................. 298
21. Neurologische complicaties bij niet-neurologische aandoeningen .............................................................. 312
22. Dementie ....................................................................................................................................................... 321
23. Palliatieve zorgen .......................................................................................................................................... 339
24. Interventionele radiologie ............................................................................................................................. 350
25. Hoofdpijn- en aangezichtspijn ....................................................................................................................... 368
26. Bewustzijnsstoornissen ................................................................................................................................. 382
1
,27. Traumatische hoofd-en hersenletsels ........................................................................................................... 393
28. Spinocerebellaire aandoeningen en ataxie ................................................................................................... 402
29. Hersentumoren ............................................................................................................................................. 414
30. Neurogenetica ............................................................................................................................................... 434
31. Multiple sclerose en aanverwante aandoeningen ........................................................................................ 447
32. Motorische neurologische stoornissen bij kinderen ..................................................................................... 463
2
,1. NEUROLOGISCH CONSULT
HB H2: P7-14
ONDERDELEN NEUROLOGISCH ONDERZOEK
- Anamnese
o Hetero-anamnese
- Algemeen KO
- Neurologisch onderzoek
ANAMNESE
- = hoeksteen
- ‘een degelijke anamnese kan veel tijd en geld besparen’ (Kuks en Snoek)
- Hetero-anamnese
o = belangrijk
o Soms kan je anamnese niet bij pt doen door bewustzijns- of cognitieve veranderingen
WAAR IS HET LETSEL GELEGEN?
ð = voornaamste vraag die de neuroloog zich stelt
- Corticaal
- Subcorticaal
o Piramidaal
o Extrapiramidaal (basale ganglia)
o Cerebellum
- Hersenstam
- Ruggenmerg
- Perifere zenuw
- Eindapparaat
o Neuromusculaire junctie
o Sensibele receptoren
DENK IN NIVEAU’S VAN DIAGNOSTIEK
- Anatomisch
o Één letsel, meerdere letsels, diffuus, welk niveau?
- Syndromaal
o Grote klinische syndromen
- Etiologisch
o Wat is het oorzakelijke pathologische proces?
® hier dan gerichte therapie op ankeren
ð Combinatie van kenmerken kennen om tot diagnose te komen
3
,ALGEMEEN KLINISCH ONDERZOEK
ð Minstens even belangrijk
ð Stoornissen in andere orgaanstelsels hebben invloed op neurologische problemen
VOORBEELDEN
- Atherosclerose Kleplijden ® Auscultatie, perifeer vaatonderzoek
- Arthritis Rheumaknobbels ® Stand en gewrichtsafwijkingen
- Hypothyroidie Diabetes ® Habitus, facies, ...
- Longkanker Borstkanker ® Palpatie, lymphonodi, abdomen, lever
- Dermatomyositis ® Huid, spier
NEUROLOGISCH ONDERZOEK
VOLGORDE
- Spraak en taal
- Mentale status
- Gangpatroon
o Altijd pt zelf uit wachtzaal halen om die te ku zien stappen
o Ook nog onderzoeken met specifieke testen
- Hoofdzenuwen = craniale zenuwen
- Motoriek
- Sensibiliteit
- Coördinatie
- Abnormale bewegingen
- Inspectie
o Bv. huidletsel (afbeelding)
ANAMNESE
7 DIMENSIES VAN DE KLACHT
- 1. Plaats: patroonherkenning
o Gelateraliseerd? Uiteinde van ledematen?
- 2. Kwaliteit of aard: exploreren
o Moeilijk want niet iedereen kan dit goed beschrijven
- 3. Ernst: functionele weerslag
o Wat is de invloed van de stoornis op de functionaliteit van de pt?
o Specifiek navragen naar dagdagelijkse activiteiten, werk…
- 4. Beloop in de tijd: acuut, paroxysmaal, chronisch…
o Paroxysmaal = voorkomen in vlagen, opstoten
o Bepaalt behandeling en prognose
- 5. Omstandigheden waarin ze ontstaan
- 6. Factoren die invloed hebben op beloop
o Verergende en verlichtende factoren
- 7. Begeleidende verschijnselen
o Specifiek navragen, want pt’en linken dit soms niet met hun hoofdklacht
4
, HETEROANAMNESE
ð Consultatie met familieleden = heel belangrijk
BELANGRIJK BIJ
- Communicatiestoornissen door een neurologische aandoening ® bv. afasie
- Bewustzijnsveranderingen
- Geheugenstoornissen
- Gedragsveranderingen
- Beoordeling van evolutie door naasten
- Anosognosie = ernst van de ziekte niet begrijpen
BIJKOMENDE GEGEVENS
- Medische voorgeschiedenis
o Hypertensie, diabetes
o Medicatiegebruik !
§ Interacties, neveneffecten kunnen neurologische verschijnselen geven
o ...
- Sociale anamnese
o Omgeving, sociale status, beroep, hobby's, ...
o Belangirjk om pt te kennen: is dit normaal voor die persoon?
§ Bv. geheugenstoornissen bij hoog vs laaggeschoolden
- Eventuele toxines
o Drugs, alcohol, lachgas ® specifiek naar vragen
- Systemische aandoeningen
o Vaak neurologische aspecten hieraan
NEUROLOGISCH ONDERZOEK
SCREENINGONDERZOEK
ð Om na te gaan of er een neurologisch letsel zou kunnen zijn
o Volledig
o Systematisch
o Meestal van craniële zenuwen naar de VZR
ONDERZOEKSINSTRUMENT OM EEN SPECIFIEK LETSEL OP TE SPOREN
- Gericht op een bepaalde klacht
- Rekening houdend met een bepaalde context
- Bv onderzoek van de parkinsonpatiënt
o Functionele weerslag, stadium van de ziekte, eventuele bijwerkingen medicatie
o Heel gericht en gedetailleerd onderzoek ivm andere pt’en
5
