FILOSOFIE
COLLEGE 1
Fragment1: Slavoi Zizek
- Slavoj Zizek
- Zitten gevangen in het kapitalisme
- Prioriteitennveranderen
- Occupy society: Zizek is hun ‘god’
- Massabeweging tegen een structureel probleem (niet slevhts 1 onderwerp)
- Occupy is een begin van iets groots
- Democratie word versmacht door kapitalisme, we moeten het heruitvinden, maar
niet terug naar het communisme
Actualiteit krantenkop:
- Nationale staking verstoort openbaar vervoer
o
- Green
o Milieuvriendelijk
- Laatste Eerbetoon (syrische peuter op strand)
o Emotioneel
Emanuel Kant: Wat mag ik hopen?
Wat is filosofie?
- = de eerste wetenschap van de geschiedenis à Alle wetenschappen vloeien
hieruit voort
- Vertaling:
à Sofos in het Grieks: Wijsheid
à Sophia: verlangen naar
à Filosofie: waar men verlangt naar de wijsheid
àPhilein: smachten naar, verliefd zijn, beminnen
à Philos: vriend
à Phileo: ik bemin
Fragment 2: Filosofie van een cultuur – China
- Op welke manier herken je de 3 grote vragen in de filosofie over het … ?
- Ondanks de economische verandering zijn mensen niet gelukkig, iets ontbreekt in
hun leven
- Glas water: Het eerste waar men over nadenkt (kunnen we niet zonder, zijn we in
geboren,…)
Wat wordt in de filosofie besproken? Wat doet men in de filosofie?
- Link met de actualiteit leggen
- Nadenken over vragen waarop we niet direct een antwoord hebben
- Levensvragen: zin van het leven (=grondvraag)
- Kennisleer (Wat is kennis? Wat is waarheid?...)
- Bestaansreden
1
, - Ethiek; wat is goed/slecht, Wat kan en wat kan niet?
Op zoek naar een juist of waar antwoord (wijsheid) omtrent de drie grote vragen:
- (I) naar een juist zicht op een rationeel verstaan (In-zicht in de werkelijkheid)
- (U) naar een juist zicht op de manier waarop we best handelen (Uit-zicht op ons
doen en laten) – wat kunnen we doen?
- (Z) Naar een juist zicht op een zinvolle maniet van leven (Zin-zicht) – wat mogen
we hopen?
Filosofie is niet om vragen te beantwoorden maar om vragen te stellen.
“Ik vraag, dus ik besta” – Joost Vandecasteele, ‘Je pense, donc je suis’
Leerstof
- Leerstof uit colleges en zelfstudie
- Besproken videofragmenten en artikels
- Proefexamen (Vragen komen op blackboard, je lost ze thuis op en in de les
worden de antwoorde bespreken)
- Enkel weten in welke eeuw een filosoof leefde/ gebeurtenis
Cursusmateriaal
- Verplicht handboek (voor het openboek examen: Zingeving in de economie. Een
utopie? (Pelckmans, ed. 2016)
- Nuttig ter aanvulling van de lessen: boek Zin in filosofie (Acco, 2014) –
aanbevolen lmao
Afspraken Open boek examen
- Aantal vragen heb je verplicht handboek nodig
- Exameninstructies vereisen dat je het boek meebrengt en geen aantekeningen
noch losse bladen, ook niet in het boek schrijven – aanduiden wel
- 10 vragen, elks 2 punten
Soorten vragen
- Enkele vragen omtrent Letterlijke stukken uit de cursus
o VB, leg uit binnen 3 manieren wat de 3 verschillende vragen binnen de
filosofie zijn
- Vragen in het verband tussen bepaalde onderwerpen in de cursus
o BV; filosofen vergelijken
- Vraag met betrekking tot een besproken krantenartikel
- Vraag die de cursus in verband met de actualiteit
- Vraag letterlijk over een getoonde slide
- Vraag over een videofragment
- Vraag die naar jouw gefundeerde mening over een bepaald thema vraagt
o VB: Bij welke filosoof zou je om advies/ mening vragen over een actueel
punt.
- Een aantal open boek vragen waarvoor je het verplicht handboek gebruikt.
Oefening:
Herken waarover het in de 3 filosofische vragen gaat ( de vraag naar kennis (I)
handelen (U) en wat zin geeft (Z) in het klimaatbetoog van Nic Balthazar.
2
, - I = je moet weten of die CO2 uitstoot vermeerderd is; er is berekend dat
- U= we kunnen er niet meer aan doen
- Z= Het spel of we nog een zinvolle toekomst krijgen of niet; je wordt wanhopig ;
kinderen maken niet onaangenaam
à Samengenomen: The unconvenient (Z: lastig) truth (I)
Die ons doet handelen, betogen (U)
COLLEGE 2
Introvraag: Wat word door volgende krantenkoppen doorprikt? (Welk verhaal, idee,
standpunt, oordeel)
1) Leerplicht vanaf vijf jaar krijgt Fiat
- Leerplicht was 6 jaar, nu NOG vroeger, Klassieke mythe
2) Culture
- Kunst, Klassieke Muziek, cultuur kan andere betekenis hebben dan de klassieke
betekenis volgens bepaalde normen
3) De Informelezorg in stijgende lijn
- Minder zorg zou verwachten, Dat men zorg nodig heeft, mensen zijn te egoïstisch
om voor hun familieleden (bv) te zorgen.
Krantenkop: Winterzon 2019 Turkije
- In het westelijke gedeelte, waar handelaars vanuit Griekenland met de boot naar
Turkije trokken. Reizen naar de zon à Voor Grieken metafoor, doorprikken wat
niet juist is.
- Spraken vroeger over Klein Azië
- Turkije meer dan een brug naar het Oosten
- Turkije als smeltkroes van religies en culturen
o Ontstaan van Westerse filosofie
- Filosofie werd pas zinvol nadat de mensen een zeker niveau v materiële
beschaving hadden en dus niet hun hele leven besteden aan voedsel produceren
en bescherming tegen natuur.
- “Kleine minderheidsgroepen van bevoorrechte burgers @ Griekse
handelssteden”
- De vraag van de waarheid staat centraal in de filosofie, inzicht in het handelen,
wat is de zin van het leven.
- Filosofie is ontstaan in handelssteden in het huidige Turkije en Griekenland. Men
zocht een antwoord op vragen die tot dan toe door mythologie en godsdienst
behandeld werden of die om praktische redenen opzij geschoven werden.
Filosofie en Mythologie
à Oorspronkelijke betekenis van Mythe = gesproken woord
à Zulke antwoorden werden pas zinvol.toegankelijk na een zeker niveau van materiële
beschaving (rijkdom) à Ontstaan van vrijgestelden (burgers met vrije tijd om aan onderzoek
te besteden) = bevoorrechte groep; priesters, priesteressen, dichters,…
à Logos = Woord (grieks)
3
, à Vroeger werd alles aan mythes en religie gekoppeld. Want Mythes en religie gaven
antwoord op vragen waar mensen mee bezig waren (zoals Waarom regent het? Waarom
leven we?), maar het is onmogelijk om een antwoord te geven op die vragen.
à Van Dale
Mythe
à Verhalende overlevering over universele thema’s (ontstaan tijd, mens,
dood,…) (Boeken ; De Mythe en niets dan de Mythe)
à = een als correct aanvaarde maar ongefundeerde voorstelling omtrent een
persoon, zaak of toedracht
à = onmogelijk antwoord geven op onmogelijke vragen (<-> filosofie die wel
een antwoord willen geven)
à Op den duur geloofde men dit niet meer, de mooie verhalen (mythes)
volstaan niet meer en de nieuwsgierigheid (verwondering, thau-masia) is
gewekt.
à Praatje zonder grond
à Als juist aanvaarden, maar ongefundeeerde voorstelling omtrent een
persoon, zaak of toedracht
àNarratieve manipulatie waarvan de machthebbende klasse zich bedient en die derhalve
gedeconstrueerd moeten worden.
Bv. “Napoleon was klein”, “raak geen kuikens aan”, “we hebbe 5 zintuigen” (eigenlijk
20)
à Bart De Wever; Griekse Dionysos tegen duitse Apollo
“Echte prijs sigaretten: 100 euro per pakje
Volgens economen bedraagt de echte prijs per pakje 75 (voor vrouwen)”
à We zitten in een samenleving waar mythes nog bestaan (als vorm van macht)
à Thaumasia= verwondering, het onbekende waar we verwonderd over zijn
à Toen de mythes niet meer volstond en het volk nieuwsgieriger werd
à Deze nieuwsgierigheid, gekoppeld aan de groeiende ervaring (experimenten, reize,
contacten met andere culturen), die de drijfveer blijft van alle wetenschappelijke en
uiteraard filosofische denken.
10 wijdverspreide mythes
à Napoleon: lengte
à Vikingen: helmen
à Scheren maakt je haar stugger
à 5 zintuigen (we hebben er eigenlijk ongeveer 20)
Het klimaat verdraagt geen alternatieve feiten
Oorsprong van de filosofie
(als alternatief voor mythen, godsdiensten en ideologieën à Willen de 3 vragen van
filosofie ook beantwoorden ‘zie les 1’)
- Twijfelen (kloppen de verhaaltjes? Ook bij Descrates enz)
- Kritisch zijn ( oordelen, onderscheiden)
- Verwonderd zijn (thaumasia; omtrent hoe een en ander in elkaar steekt)
à Filosofie = land van nieuwsgierigheid
4
COLLEGE 1
Fragment1: Slavoi Zizek
- Slavoj Zizek
- Zitten gevangen in het kapitalisme
- Prioriteitennveranderen
- Occupy society: Zizek is hun ‘god’
- Massabeweging tegen een structureel probleem (niet slevhts 1 onderwerp)
- Occupy is een begin van iets groots
- Democratie word versmacht door kapitalisme, we moeten het heruitvinden, maar
niet terug naar het communisme
Actualiteit krantenkop:
- Nationale staking verstoort openbaar vervoer
o
- Green
o Milieuvriendelijk
- Laatste Eerbetoon (syrische peuter op strand)
o Emotioneel
Emanuel Kant: Wat mag ik hopen?
Wat is filosofie?
- = de eerste wetenschap van de geschiedenis à Alle wetenschappen vloeien
hieruit voort
- Vertaling:
à Sofos in het Grieks: Wijsheid
à Sophia: verlangen naar
à Filosofie: waar men verlangt naar de wijsheid
àPhilein: smachten naar, verliefd zijn, beminnen
à Philos: vriend
à Phileo: ik bemin
Fragment 2: Filosofie van een cultuur – China
- Op welke manier herken je de 3 grote vragen in de filosofie over het … ?
- Ondanks de economische verandering zijn mensen niet gelukkig, iets ontbreekt in
hun leven
- Glas water: Het eerste waar men over nadenkt (kunnen we niet zonder, zijn we in
geboren,…)
Wat wordt in de filosofie besproken? Wat doet men in de filosofie?
- Link met de actualiteit leggen
- Nadenken over vragen waarop we niet direct een antwoord hebben
- Levensvragen: zin van het leven (=grondvraag)
- Kennisleer (Wat is kennis? Wat is waarheid?...)
- Bestaansreden
1
, - Ethiek; wat is goed/slecht, Wat kan en wat kan niet?
Op zoek naar een juist of waar antwoord (wijsheid) omtrent de drie grote vragen:
- (I) naar een juist zicht op een rationeel verstaan (In-zicht in de werkelijkheid)
- (U) naar een juist zicht op de manier waarop we best handelen (Uit-zicht op ons
doen en laten) – wat kunnen we doen?
- (Z) Naar een juist zicht op een zinvolle maniet van leven (Zin-zicht) – wat mogen
we hopen?
Filosofie is niet om vragen te beantwoorden maar om vragen te stellen.
“Ik vraag, dus ik besta” – Joost Vandecasteele, ‘Je pense, donc je suis’
Leerstof
- Leerstof uit colleges en zelfstudie
- Besproken videofragmenten en artikels
- Proefexamen (Vragen komen op blackboard, je lost ze thuis op en in de les
worden de antwoorde bespreken)
- Enkel weten in welke eeuw een filosoof leefde/ gebeurtenis
Cursusmateriaal
- Verplicht handboek (voor het openboek examen: Zingeving in de economie. Een
utopie? (Pelckmans, ed. 2016)
- Nuttig ter aanvulling van de lessen: boek Zin in filosofie (Acco, 2014) –
aanbevolen lmao
Afspraken Open boek examen
- Aantal vragen heb je verplicht handboek nodig
- Exameninstructies vereisen dat je het boek meebrengt en geen aantekeningen
noch losse bladen, ook niet in het boek schrijven – aanduiden wel
- 10 vragen, elks 2 punten
Soorten vragen
- Enkele vragen omtrent Letterlijke stukken uit de cursus
o VB, leg uit binnen 3 manieren wat de 3 verschillende vragen binnen de
filosofie zijn
- Vragen in het verband tussen bepaalde onderwerpen in de cursus
o BV; filosofen vergelijken
- Vraag met betrekking tot een besproken krantenartikel
- Vraag die de cursus in verband met de actualiteit
- Vraag letterlijk over een getoonde slide
- Vraag over een videofragment
- Vraag die naar jouw gefundeerde mening over een bepaald thema vraagt
o VB: Bij welke filosoof zou je om advies/ mening vragen over een actueel
punt.
- Een aantal open boek vragen waarvoor je het verplicht handboek gebruikt.
Oefening:
Herken waarover het in de 3 filosofische vragen gaat ( de vraag naar kennis (I)
handelen (U) en wat zin geeft (Z) in het klimaatbetoog van Nic Balthazar.
2
, - I = je moet weten of die CO2 uitstoot vermeerderd is; er is berekend dat
- U= we kunnen er niet meer aan doen
- Z= Het spel of we nog een zinvolle toekomst krijgen of niet; je wordt wanhopig ;
kinderen maken niet onaangenaam
à Samengenomen: The unconvenient (Z: lastig) truth (I)
Die ons doet handelen, betogen (U)
COLLEGE 2
Introvraag: Wat word door volgende krantenkoppen doorprikt? (Welk verhaal, idee,
standpunt, oordeel)
1) Leerplicht vanaf vijf jaar krijgt Fiat
- Leerplicht was 6 jaar, nu NOG vroeger, Klassieke mythe
2) Culture
- Kunst, Klassieke Muziek, cultuur kan andere betekenis hebben dan de klassieke
betekenis volgens bepaalde normen
3) De Informelezorg in stijgende lijn
- Minder zorg zou verwachten, Dat men zorg nodig heeft, mensen zijn te egoïstisch
om voor hun familieleden (bv) te zorgen.
Krantenkop: Winterzon 2019 Turkije
- In het westelijke gedeelte, waar handelaars vanuit Griekenland met de boot naar
Turkije trokken. Reizen naar de zon à Voor Grieken metafoor, doorprikken wat
niet juist is.
- Spraken vroeger over Klein Azië
- Turkije meer dan een brug naar het Oosten
- Turkije als smeltkroes van religies en culturen
o Ontstaan van Westerse filosofie
- Filosofie werd pas zinvol nadat de mensen een zeker niveau v materiële
beschaving hadden en dus niet hun hele leven besteden aan voedsel produceren
en bescherming tegen natuur.
- “Kleine minderheidsgroepen van bevoorrechte burgers @ Griekse
handelssteden”
- De vraag van de waarheid staat centraal in de filosofie, inzicht in het handelen,
wat is de zin van het leven.
- Filosofie is ontstaan in handelssteden in het huidige Turkije en Griekenland. Men
zocht een antwoord op vragen die tot dan toe door mythologie en godsdienst
behandeld werden of die om praktische redenen opzij geschoven werden.
Filosofie en Mythologie
à Oorspronkelijke betekenis van Mythe = gesproken woord
à Zulke antwoorden werden pas zinvol.toegankelijk na een zeker niveau van materiële
beschaving (rijkdom) à Ontstaan van vrijgestelden (burgers met vrije tijd om aan onderzoek
te besteden) = bevoorrechte groep; priesters, priesteressen, dichters,…
à Logos = Woord (grieks)
3
, à Vroeger werd alles aan mythes en religie gekoppeld. Want Mythes en religie gaven
antwoord op vragen waar mensen mee bezig waren (zoals Waarom regent het? Waarom
leven we?), maar het is onmogelijk om een antwoord te geven op die vragen.
à Van Dale
Mythe
à Verhalende overlevering over universele thema’s (ontstaan tijd, mens,
dood,…) (Boeken ; De Mythe en niets dan de Mythe)
à = een als correct aanvaarde maar ongefundeerde voorstelling omtrent een
persoon, zaak of toedracht
à = onmogelijk antwoord geven op onmogelijke vragen (<-> filosofie die wel
een antwoord willen geven)
à Op den duur geloofde men dit niet meer, de mooie verhalen (mythes)
volstaan niet meer en de nieuwsgierigheid (verwondering, thau-masia) is
gewekt.
à Praatje zonder grond
à Als juist aanvaarden, maar ongefundeeerde voorstelling omtrent een
persoon, zaak of toedracht
àNarratieve manipulatie waarvan de machthebbende klasse zich bedient en die derhalve
gedeconstrueerd moeten worden.
Bv. “Napoleon was klein”, “raak geen kuikens aan”, “we hebbe 5 zintuigen” (eigenlijk
20)
à Bart De Wever; Griekse Dionysos tegen duitse Apollo
“Echte prijs sigaretten: 100 euro per pakje
Volgens economen bedraagt de echte prijs per pakje 75 (voor vrouwen)”
à We zitten in een samenleving waar mythes nog bestaan (als vorm van macht)
à Thaumasia= verwondering, het onbekende waar we verwonderd over zijn
à Toen de mythes niet meer volstond en het volk nieuwsgieriger werd
à Deze nieuwsgierigheid, gekoppeld aan de groeiende ervaring (experimenten, reize,
contacten met andere culturen), die de drijfveer blijft van alle wetenschappelijke en
uiteraard filosofische denken.
10 wijdverspreide mythes
à Napoleon: lengte
à Vikingen: helmen
à Scheren maakt je haar stugger
à 5 zintuigen (we hebben er eigenlijk ongeveer 20)
Het klimaat verdraagt geen alternatieve feiten
Oorsprong van de filosofie
(als alternatief voor mythen, godsdiensten en ideologieën à Willen de 3 vragen van
filosofie ook beantwoorden ‘zie les 1’)
- Twijfelen (kloppen de verhaaltjes? Ook bij Descrates enz)
- Kritisch zijn ( oordelen, onderscheiden)
- Verwonderd zijn (thaumasia; omtrent hoe een en ander in elkaar steekt)
à Filosofie = land van nieuwsgierigheid
4
