Algemene psychologie
BA1, semester 1
Juliet Scales
1
, Inhoudstafel
1. H1: Wat is psychologie? 7
1.1. Wat psychologie NIET is 7
1.2. Wat psychologie WEL is 7
1.3. Geschiedenis 8
1.4. Ontwikkelingen in de filosofie 8
1.5. De beginjaren van de psychologie 10
1.6. Hedendaagse psychologie 15
Deelgebieden 16
Verschil psychiater – psycholoog 16
1.7. Onderzoeksmethoden: de wetenschappelijke methode 16
1.7.1. Onderzoekscyclus: 17
1.8. Validiteit 22
1.8.1. The Tradeoff 23
1.9. Ethiek bij onderzoek 23
1.10. Resultaten analyseren en evalueren 23
1.11. Theorie 24
1.11.1. Theorievorming 24
1.12. Praktijk-wetenschapper 24
1.13. Conclusie H1 25
2. H2: Conditionering en leren 25
2.1. De klassieke conditionering 25
2.1.1. Kenmerken van klassieke conditionering 26
2.1.2. Fobieën 28
2.1.3. Problemen behavioristische interpretatie 29
- ziek = smaak 30
- licht/lawaai = pijn 30
2.2. De operante conditionering 32
2.2.1. Bekrachtiging 33
2.2.1.1. Positieve vs. negatieve bekrachtiging 33
2.2.1.2. Continue vs. partiële bekrachtiging 35
2.2.1.3. belang van de context 35
2.2.1.4. weerstand tegen extinctie 37
2.2.2. Straf 37
2.2.2.1. Standpunten van de behavioristen 38
2
, 2.2.2.2. Voorwaarden effectieve straf: 38
2.3. Observerend of sociaal leren 41
3. H3: Emotie en motivatie 44
Emotie 44
3.1. componenten van emotie: 44
3.1.1. evaluatie van de stimulus 44
3.1.1.1. Emotionele brein 45
3.1.2. De lichamelijke component van emoties 46
Zenuwstelsel 46
Fight - flight - freeze 47
3.1.3. leugendetector 47
3.1.4. Emotiespecifieke respons 48
3.1.5. Emotionele expressie 49
⇒ facial feedback hypothese: 50
3.1.6. Culturele uitingsregels 51
Motivatie 51
3.1.7. Motivatietheorieën 51
3.1.7.1. Behoeftentheorieën 52
A. Drifttheorie Hull (1943) 52
B. Instincttheorie (begin 20ste eeuw) 52
C. Opwindingstheorie (begin 20ste eeuw) 52
D. Theorie Maslow (1943) 53
3.1.7.2. Doelentheorie 54
conflicterende motivaties 55
3.1.7.3. prestatiemotivatie 55
4. H4: Persoonlijkheid 56
4.1. Psychoanalyse * 56
4.1.1. Freuds persoonlijkheidstheorie 58
4.1.2. persoonlijkheidsontwikkeling 59
4.1.3. 5 psychoseksuele stadia 59
4.1.4. psychoanalytische therapie 60
4.1.5. Evaluatie Freud 62
4.2. Humanistische psychologie * 62
4.2.1. Fenomenologische realiteit 62
Persoonlijkheidsontwikkeling 62
4.2.2. Humanistische therapie 63
4.2.3. Evaluatie humanistische psychologie 63
3
, 4.3. Behaviorisme en cognitieve psychologie * 63
4.3.1. behaviorisme (gedrag) 63
4.3.2. cognitieve psychologie (denken) 64
4.3.3. locus of control (Rotter) 64
4.3.4. Evaluatie behaviorisme/cognitie 64
4.4. Persoonlijkheidsverschillen* 64
Hoe is de visie van de persoonlijkheid verandert doorheen de tijd? 65
4.5. Persoonlijkheidstypes 65
4.5.1. Vier temperamenten 65
4.5.2. Typologie van Sheldon 66
4.5.3. Myers - Briggs Type Indicator (MBTI) 66
4.6. De trekbenadering 67
4.6.1. Voorlopers 67
4.6.2. The Big Five 68
4.7. Erfelijkheid en stabiliteit 69
4.8. Persoonlijkheidsstoornis (!) 70
5. H5: Waarneming 70
5.1. gewaarwording vs waarneming 71
5.2. Waarneming is een actief proces 71
5.2.1. ontbrekende gaten 71
5.2.2. Retinaal beeld: 2D 72
5.2.2.1. Heuristisch interpretatieproces 72
5.3. Waarneming van beweging 74
5.4. theorieën van waarneming 75
5.4.1. bottom-up processen: computationele theorie van Marr 75
5.4.2. Top-down processen 78
6. H6: Aandacht en bewustzijn 80
6.1. selectieve aandacht 80
6.1.1. evidentie voor selectieve aandacht 80
6.1.2. Modellen van selectieve aandacht 80
6.1.3. Wat doet selectieve aandacht? 81
6.1.4. beperkingen ten gevolge van selectieve aandacht 83
6.2. Verdeelde aandacht 83
6.2.1. Aandachtsbeperkingen brein 83
6.2.2. gecontroleerde vs automatische processen 85
6.3. Bewustzijn 85
6.3.1. Wat is bewustzijn? 85
4
BA1, semester 1
Juliet Scales
1
, Inhoudstafel
1. H1: Wat is psychologie? 7
1.1. Wat psychologie NIET is 7
1.2. Wat psychologie WEL is 7
1.3. Geschiedenis 8
1.4. Ontwikkelingen in de filosofie 8
1.5. De beginjaren van de psychologie 10
1.6. Hedendaagse psychologie 15
Deelgebieden 16
Verschil psychiater – psycholoog 16
1.7. Onderzoeksmethoden: de wetenschappelijke methode 16
1.7.1. Onderzoekscyclus: 17
1.8. Validiteit 22
1.8.1. The Tradeoff 23
1.9. Ethiek bij onderzoek 23
1.10. Resultaten analyseren en evalueren 23
1.11. Theorie 24
1.11.1. Theorievorming 24
1.12. Praktijk-wetenschapper 24
1.13. Conclusie H1 25
2. H2: Conditionering en leren 25
2.1. De klassieke conditionering 25
2.1.1. Kenmerken van klassieke conditionering 26
2.1.2. Fobieën 28
2.1.3. Problemen behavioristische interpretatie 29
- ziek = smaak 30
- licht/lawaai = pijn 30
2.2. De operante conditionering 32
2.2.1. Bekrachtiging 33
2.2.1.1. Positieve vs. negatieve bekrachtiging 33
2.2.1.2. Continue vs. partiële bekrachtiging 35
2.2.1.3. belang van de context 35
2.2.1.4. weerstand tegen extinctie 37
2.2.2. Straf 37
2.2.2.1. Standpunten van de behavioristen 38
2
, 2.2.2.2. Voorwaarden effectieve straf: 38
2.3. Observerend of sociaal leren 41
3. H3: Emotie en motivatie 44
Emotie 44
3.1. componenten van emotie: 44
3.1.1. evaluatie van de stimulus 44
3.1.1.1. Emotionele brein 45
3.1.2. De lichamelijke component van emoties 46
Zenuwstelsel 46
Fight - flight - freeze 47
3.1.3. leugendetector 47
3.1.4. Emotiespecifieke respons 48
3.1.5. Emotionele expressie 49
⇒ facial feedback hypothese: 50
3.1.6. Culturele uitingsregels 51
Motivatie 51
3.1.7. Motivatietheorieën 51
3.1.7.1. Behoeftentheorieën 52
A. Drifttheorie Hull (1943) 52
B. Instincttheorie (begin 20ste eeuw) 52
C. Opwindingstheorie (begin 20ste eeuw) 52
D. Theorie Maslow (1943) 53
3.1.7.2. Doelentheorie 54
conflicterende motivaties 55
3.1.7.3. prestatiemotivatie 55
4. H4: Persoonlijkheid 56
4.1. Psychoanalyse * 56
4.1.1. Freuds persoonlijkheidstheorie 58
4.1.2. persoonlijkheidsontwikkeling 59
4.1.3. 5 psychoseksuele stadia 59
4.1.4. psychoanalytische therapie 60
4.1.5. Evaluatie Freud 62
4.2. Humanistische psychologie * 62
4.2.1. Fenomenologische realiteit 62
Persoonlijkheidsontwikkeling 62
4.2.2. Humanistische therapie 63
4.2.3. Evaluatie humanistische psychologie 63
3
, 4.3. Behaviorisme en cognitieve psychologie * 63
4.3.1. behaviorisme (gedrag) 63
4.3.2. cognitieve psychologie (denken) 64
4.3.3. locus of control (Rotter) 64
4.3.4. Evaluatie behaviorisme/cognitie 64
4.4. Persoonlijkheidsverschillen* 64
Hoe is de visie van de persoonlijkheid verandert doorheen de tijd? 65
4.5. Persoonlijkheidstypes 65
4.5.1. Vier temperamenten 65
4.5.2. Typologie van Sheldon 66
4.5.3. Myers - Briggs Type Indicator (MBTI) 66
4.6. De trekbenadering 67
4.6.1. Voorlopers 67
4.6.2. The Big Five 68
4.7. Erfelijkheid en stabiliteit 69
4.8. Persoonlijkheidsstoornis (!) 70
5. H5: Waarneming 70
5.1. gewaarwording vs waarneming 71
5.2. Waarneming is een actief proces 71
5.2.1. ontbrekende gaten 71
5.2.2. Retinaal beeld: 2D 72
5.2.2.1. Heuristisch interpretatieproces 72
5.3. Waarneming van beweging 74
5.4. theorieën van waarneming 75
5.4.1. bottom-up processen: computationele theorie van Marr 75
5.4.2. Top-down processen 78
6. H6: Aandacht en bewustzijn 80
6.1. selectieve aandacht 80
6.1.1. evidentie voor selectieve aandacht 80
6.1.2. Modellen van selectieve aandacht 80
6.1.3. Wat doet selectieve aandacht? 81
6.1.4. beperkingen ten gevolge van selectieve aandacht 83
6.2. Verdeelde aandacht 83
6.2.1. Aandachtsbeperkingen brein 83
6.2.2. gecontroleerde vs automatische processen 85
6.3. Bewustzijn 85
6.3.1. Wat is bewustzijn? 85
4
