Theorie hoorcollege inleiding criminologie
,Hoorcollege 1
Criminaliteit en criminologie
Hoofdvragen criminologie:
1. Wat wordt (waarom) verstaan onder criminaliteit?
2. Wat is aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit?
3. Wat zijn de achtergronden/verklaringen voor (verschillen in) criminaliteit?
4. Wat is de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij op criminaliteit
reageert?
Inhoud cursus + reader
- Criminologie en Criminaliteit
- Beschrijvende criminologie
- Criminaliteit en de strafrechtketen
- Biologische-psychologische theorieën
- Economische en sociologische theorieën
- Criminaliteitspreventie
- Straffen en criminaliteit
- Victimologie
- Bijzondere misdrijven
De vier hoofdvragen en de belangrijkste begrippen van criminologie
Antwoorden op de hoofdvragen van criminologie
Veelgebruikte criminologische onderzoeksmethoden
Belangrijke onderzoeksbevindingen
Cr im inaliteit - Een pr obleem
Gebruiken, normen en wetten
In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden.
Onderscheid tussen:
- Gebr uiken : minder gewenst & geen/lichte sancties
- Nor m en : niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
- Rechtsnor m en : niet gewenst & wettelijke sancties (= wetten en jurisprudentie)
Criminaliteit veelvoorkomend
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veelvoorkomend is.
- criminaliteit tegen personen
- criminaliteit tegen goederen
- criminaliteit tegen overheid en samenleving
, - slachtofferloze criminaliteit
veelvoorkomend → veel schade → sociaal probleem → politiek probleem
Voorbeelden slachtofferloze delicten
- drugsgebruik & drugshandel
- gevechten tussen bekenden
- echtscheiding
- euthanasie
- overspel
- prostitutie
- homoseksualiteit
- porno
- gokken
→ Alleen als beide partijen vrijwillig instemmen en vinden dat zij door de transactie niet
geschaad worden.
Criminalitieit probleem met veel schade
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veel schade veroorzaakt.
- materiële schade: voor burgers, bedrijven en overheid
- materiële schade: kosten criminaliteitsbestrijding
- milieuschade
- immateriële schade:
- leed van slachtoffers
- angst, vermijdingsgedrag
- morele verontwaardiging
- ontwrichting samenleving
- bedreiging rechtsorde
- ondermijning legitimiteit democratische rechtsstaat
Criminaliteit een sociaal probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een sociaal probleem is.
- veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen
- maatschappelijke oorzaken criminaliteit
- verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
- veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
- spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
Let op:
- veiligheidsparadox, veiligheidsutopie
- & dilemma rechtsbescherming en rechtshandhaving
, Criminaliteit een politiek probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een politiek probleem is
- het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
- veiligheid is een collectief goed
- veiligheid staat hoog op de publieke en politieke agenda
- politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak
criminaliteit
Cr im inaliteit - De defi nitie
Criminaliteit is het geheel van gedragingen en overtredingen die tegen de wettelijke
afspraken ingaan. Het begaan van acties die tegen de rechtsregels ingaan. Het verschilt per
land en cultuur. Criminaliteit is wanneer wetten en normen geschonden worden.
Criminaliteit is:
- menselijk gedrag
- waarbij andere personen (of dieren of het milieu) worden uitgebuit of schade
toegebracht, en
- dat sociale regels schendt,
en
- waarvan in rechtsbronnen (door de overheid vastgestelde regels/wetten) aangegeven
dat het niet mag, en
- waarvan de overheid de wetten ook handhaaft.
Cr im inaliteit is m enselijk gedrag w aar bij an der e per son en w or den uitgebuit of
schade toegebr acht, en dat sociale r egels schen dt, en w aar van in r echtsbr on n en
aangegeven dat het niet m ag, en w aar van de over heid de w etten ook han dhaaft.
Gebruiken, normen en wetten
Onderscheid gemaakt tussen:
Slecht gedr ag (mala in se)
- gedrag door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
- (bijna) alle landen opgenomen in wetboeken van strafrecht
- opgenomen in universele wetten: Grondwet & Rechten van de Mens
Ver boden gedr ag (mala prohibita)
- gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
- daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in
Wetboeken van Strafrecht
- niet opgenomen in universele wetten: Grondwet & Rechten van de Mens
,Hoorcollege 1
Criminaliteit en criminologie
Hoofdvragen criminologie:
1. Wat wordt (waarom) verstaan onder criminaliteit?
2. Wat is aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit?
3. Wat zijn de achtergronden/verklaringen voor (verschillen in) criminaliteit?
4. Wat is de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij op criminaliteit
reageert?
Inhoud cursus + reader
- Criminologie en Criminaliteit
- Beschrijvende criminologie
- Criminaliteit en de strafrechtketen
- Biologische-psychologische theorieën
- Economische en sociologische theorieën
- Criminaliteitspreventie
- Straffen en criminaliteit
- Victimologie
- Bijzondere misdrijven
De vier hoofdvragen en de belangrijkste begrippen van criminologie
Antwoorden op de hoofdvragen van criminologie
Veelgebruikte criminologische onderzoeksmethoden
Belangrijke onderzoeksbevindingen
Cr im inaliteit - Een pr obleem
Gebruiken, normen en wetten
In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden.
Onderscheid tussen:
- Gebr uiken : minder gewenst & geen/lichte sancties
- Nor m en : niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
- Rechtsnor m en : niet gewenst & wettelijke sancties (= wetten en jurisprudentie)
Criminaliteit veelvoorkomend
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veelvoorkomend is.
- criminaliteit tegen personen
- criminaliteit tegen goederen
- criminaliteit tegen overheid en samenleving
, - slachtofferloze criminaliteit
veelvoorkomend → veel schade → sociaal probleem → politiek probleem
Voorbeelden slachtofferloze delicten
- drugsgebruik & drugshandel
- gevechten tussen bekenden
- echtscheiding
- euthanasie
- overspel
- prostitutie
- homoseksualiteit
- porno
- gokken
→ Alleen als beide partijen vrijwillig instemmen en vinden dat zij door de transactie niet
geschaad worden.
Criminalitieit probleem met veel schade
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veel schade veroorzaakt.
- materiële schade: voor burgers, bedrijven en overheid
- materiële schade: kosten criminaliteitsbestrijding
- milieuschade
- immateriële schade:
- leed van slachtoffers
- angst, vermijdingsgedrag
- morele verontwaardiging
- ontwrichting samenleving
- bedreiging rechtsorde
- ondermijning legitimiteit democratische rechtsstaat
Criminaliteit een sociaal probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een sociaal probleem is.
- veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen
- maatschappelijke oorzaken criminaliteit
- verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
- veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
- spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
Let op:
- veiligheidsparadox, veiligheidsutopie
- & dilemma rechtsbescherming en rechtshandhaving
, Criminaliteit een politiek probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een politiek probleem is
- het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
- veiligheid is een collectief goed
- veiligheid staat hoog op de publieke en politieke agenda
- politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak
criminaliteit
Cr im inaliteit - De defi nitie
Criminaliteit is het geheel van gedragingen en overtredingen die tegen de wettelijke
afspraken ingaan. Het begaan van acties die tegen de rechtsregels ingaan. Het verschilt per
land en cultuur. Criminaliteit is wanneer wetten en normen geschonden worden.
Criminaliteit is:
- menselijk gedrag
- waarbij andere personen (of dieren of het milieu) worden uitgebuit of schade
toegebracht, en
- dat sociale regels schendt,
en
- waarvan in rechtsbronnen (door de overheid vastgestelde regels/wetten) aangegeven
dat het niet mag, en
- waarvan de overheid de wetten ook handhaaft.
Cr im inaliteit is m enselijk gedrag w aar bij an der e per son en w or den uitgebuit of
schade toegebr acht, en dat sociale r egels schen dt, en w aar van in r echtsbr on n en
aangegeven dat het niet m ag, en w aar van de over heid de w etten ook han dhaaft.
Gebruiken, normen en wetten
Onderscheid gemaakt tussen:
Slecht gedr ag (mala in se)
- gedrag door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
- (bijna) alle landen opgenomen in wetboeken van strafrecht
- opgenomen in universele wetten: Grondwet & Rechten van de Mens
Ver boden gedr ag (mala prohibita)
- gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
- daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in
Wetboeken van Strafrecht
- niet opgenomen in universele wetten: Grondwet & Rechten van de Mens
