Strafrecht
Inhoudsopgave
Strafrecht ........................................................................................................................... 1
1. Inleiding tot de studie van het strafrecht .............................................................................. 4
1.1. Begripsbepaling ................................................................................................................................. 4
1.1.1. Bepaling van het strafrecht ....................................................................................................... 4
1.1.2. De kenmerken van het strafrecht ............................................................................................. 5
1.1.2.1. Publiek recht ........................................................................................................................ 6
1.1.2.2. Legaal recht //we@enrecht .................................................................................................. 7
1.1.2.3. SancDe recht ........................................................................................................................ 7
1.1.3. Kernbegrippen van het strafrecht ............................................................................................. 7
1.1.3.1. Misdrijf ................................................................................................................................. 8
1.1.3.2. Straf ...................................................................................................................................... 8
1.1.3.3. Dader.................................................................................................................................... 8
1.2. Indeling en inhoud van het strafrecht ............................................................................................... 9
1.2.1. Inhoud van het strafrecht ......................................................................................................... 9
1.2.1.1. Strafrecht van gemeen recht ................................................................................................ 9
Het strafwetboek ................................................................................................................................... 9
Complementaire we@en ...................................................................................................................... 10
1.2.1.2. Bijzondere strafwe@en ....................................................................................................... 10
1.2.1.3. Toepasselijkheid van het strafrecht van gemeen recht op de bijzondere strafwe@en ....... 11
2. Het posi9ef strafrecht ........................................................................................................ 12
2.1. De strafwet ...................................................................................................................................... 12
2.1.1. Algemene beginselen ............................................................................................................. 12
2.1.1.1. Legaliteitsbeginsel .............................................................................................................. 12
2.1.1.2. Het karakter van de strafwet .............................................................................................. 16
2.1.1.3. De interpretaDe van de strafwet ........................................................................................ 16
2.1.2. De toepasselijkheid van de strafwet in Djd ............................................................................. 18
2.1.2.1. De geldigheidsduur van de strafwet .................................................................................. 18
2.1.2.2. De werking van de strafwet in de Djd ................................................................................ 19
2.1.3. De toepasselijkheid van de strafwet naar plaats .................................................................... 24
2.1.3.1. Grondbeginselen ................................................................................................................ 24
2.1.3.2. Situering van het misdrijf in de ruimte............................................................................... 25
2.1.3.3. PRINCIPE: de territoriale werking van de BE strafwet ........................................................ 26
2.1.3.4. UITZONDERING: de extraterritoriale werking van de BE strafwet...................................... 28
2.1.4. De toepasselijkheid van de strafwet naar personen ............................................................... 30
2.1.4.1. Het gelijkheidsbeginsel ...................................................................................................... 31
2.1.4.2. De persoonlijke immuniteiten ............................................................................................ 31
2.2. Het misdrijf ...................................................................................................................................... 32
2.2.1. Algemene beginselen ............................................................................................................. 32
2.2.1.1. Begrip ................................................................................................................................. 32
2.2.1.2. Legaliteit van de stra\aarstellingen .................................................................................. 33
2.2.1.3. De autonomie van het strafrecht ....................................................................................... 34
2.2.1.4. De bestanddelen van het misdrijf ...................................................................................... 35
2.2.2. Het materieel bestanddeel van het misdrijf ........................................................................... 38
2.2.2.1. Het vereiste van een uiterlijk waarneembare gedraging ................................................... 38
2.2.2.2. De omschrijving van het materieel element ...................................................................... 39
2.2.2.3. De handelings- en onthoudingsmisdrijven......................................................................... 39
2.2.2.4. De handeling door onthouding .......................................................................................... 39
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 1
, 2.2.3. Het moreel bestanddeel van het misdrijf (BELANGRIJK LEERSTUK!) ...................................... 40
2.2.3.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 40
2.2.3.2. De klassieke theorie ........................................................................................................... 42
2.2.3.3. Theorie Robert Legros ........................................................................................................ 45
2.2.4. De we@elijke indeling van de misdrijven (BELANGRIJK) ......................................................... 48
2.2.4.1. Het beginsel van de driedelige indeling ............................................................................. 48
2.2.4.2. Draagwijdte van de regel van arDkel 1 Sw. ......................................................................... 50
2.2.5. Andere classificaDes van de misdrijven .................................................................................. 54
2.2.5.1. ClassificaDe volgens de intrinsieke aard van het misdrijf ................................................... 55
2.2.5.2. ClassificaDe volgens de materiele uitvoeringswijze ........................................................... 59
2.2.5.3. Overige classificaDes van misdrijven .................................................................................. 62
2.2.6. Verzwarende omstandigheden ............................................................................................... 64
2.2.6.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 64
2.2.6.2. Kenmerken van de verzwarende omstandigheden ............................................................ 65
2.2.6.3. Gevallen van verzwarende omstandigheden ..................................................................... 66
2.2.6.4. Verzwarende factoren ........................................................................................................ 68
2.2.7. De stra\are poging (BELANGRIJK).......................................................................................... 69
2.2.7.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 69
2.2.7.2. Bestanddelen van de poging (art. 51 sw.) .......................................................................... 72
2.2.7.3. De ondeugdelijke poging.................................................................................................... 76
2.2.7.4. Bestraffing van de poging ................................................................................................... 77
2.2.8. De rechtvaardigingsgronden ................................................................................................... 80
2.2.8.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 80
2.2.8.2. De verschillende rechtvaardigingsgronden ........................................................................ 84
2.3. De dader .......................................................................................................................................... 90
2.3.1. Zowel NP als RP....................................................................................................................... 91
2.3.1.1. De RP (welke RP zijn strafrechtelijk verantwoordelijk?) ..................................................... 92
2.3.1.2. De misdrijven (Voor welke misdrijven zijn zij strafrechtelijk verantwoordelijk?) ............... 93
2.3.1.3. De natuurlijke persoon (Wat is het lot van de natuurlijke personen die in concreto het
misdrijf hebben gepleegd?) ................................................................................................................. 95
2.3.1.4. De straffen (Welke straffen kunnen aan rechtspersonen worden opgelegd?) ................... 96
2.3.2. De stra\are deelneming ........................................................................................................ 97
2.3.2.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 97
2.3.2.2. Algemene voorwaarden van de stra\are deelneming ...................................................... 98
2.3.2.3. De we@elijke deelnemingsvormen................................................................................... 101
2.3.3. Schuldontheffingsgronden .................................................................................................... 108
2.3.3.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 108
2.3.3.2. Verschillende gronden van schuldontheffing ................................................................... 109
2.3.4. De gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid .................................................................... 114
2.3.4.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 114
2.3.4.2. De verschillende gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid.......................................... 115
2.3.5. De strafuitsluitende verschoningsgronden ........................................................................... 134
2.3.5.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 134
2.3.5.2. De verschillende strafuitsluitende verschoningsgronden ................................................ 136
2.4. De straffen en andere gevolgen van het misdrijf ........................................................................... 140
2.4.1. Algemene beginselen ........................................................................................................... 140
2.4.1.1. Begripsbepaling................................................................................................................ 140
2.4.1.2. FuncDes van straffen ........................................................................................................ 143
2.4.1.3. Kenmerken ....................................................................................................................... 145
2.4.2. De straffen ............................................................................................................................ 147
2.4.2.1. Indeling van de straffen .................................................................................................... 147
2.4.2.2. Bespreking van de straffen voor NP ................................................................................. 150
2.4.2.3. Bespreking straffen voor RP ............................................................................................. 183
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 2
, 2.4.3. Bepaling van de straf ............................................................................................................ 186
2.4.3.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 186
2.4.3.2. Strafverminderende verschoningsgronden ...................................................................... 188
2.4.3.3. Verzachtende omstandigheden (B! H. VOOR EXAMEN) ................................................... 193
2.4.3.4. Herhaling / recidive .......................................................................................................... 204
2.4.3.5. Samenloop ....................................................................................................................... 215
2.4.3.6. CombinaDe van de we@elijke regels inzake de bepaling van de straf .............................. 224
2.4.4. De modaliteiten van de straffen ........................................................................................... 227
2.4.4.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 227
2.4.4.2. OpschorDng van de uitspraak van de veroordeling .......................................................... 227
2.4.4.3. Uitstel van de tenuitvoerlegging van de straffen ............................................................. 231
2.4.4.4. ProbaDe ............................................................................................................................ 235
2.4.5. De uitvoering van straffen..................................................................................................... 238
2.4.5.1. Algemene begrippen en evoluDe ..................................................................................... 238
2.4.5.2. Uitvoering van de vrijheidsberovende straffen ................................................................ 239
2.4.5.3. Uitvoering van de straf onder ET (art 37 quater Sw) ........................................................ 255
2.4.5.4. Uitvoering van de werkstraf (art. 37sepDes) .................................................................... 255
2.4.5.5. Uitvoering van de autonome probaDestraf (art. 37novies, 37decies en 37 undecies Sw)256
2.4.5.6. Uitvoering van de vermogensstraffen .............................................................................. 257
2.4.6. Genade ................................................................................................................................. 258
2.4.6.1. Begrip ............................................................................................................................... 258
2.4.6.2. Draagwijdte van het genaderecht .................................................................................... 259
2.4.6.3. Voorwaarden .................................................................................................................... 260
2.4.6.4. Gevolgen .......................................................................................................................... 260
2.4.7. Verjaring van de straf ............................................................................................................ 261
2.4.7.1. Begrip ............................................................................................................................... 261
2.4.7.2. Verjaringstermijnen .......................................................................................................... 261
2.4.7.3. StuiDng van de verjaring .................................................................................................. 263
2.4.7.4. Schorsing van de verjaring ............................................................................................... 264
2.4.7.5. Gevolgen van de verjaring ................................................................................................ 265
2.4.8. Het verval van de straffen ..................................................................................................... 266
2.4.8.1. Dood van de veroordeelde............................................................................................... 267
2.4.8.2. Herstel in eer en rechten.................................................................................................. 268
2.4.8.3. Uitwissing van veroordelingen ......................................................................................... 271
2.4.8.4. AmnesDe .......................................................................................................................... 273
2.4.9. De burgerrechtelijke gevolgen van het misdrijf .................................................................... 274
2.4.9.1. Teruggave (art. 44 sw.)...................................................................................................... 274
2.4.9.2. Schadevergoeding ............................................................................................................ 275
2.4.9.3. Gerechtskosten ................................................................................................................ 276
2.4.9.4. Onwaardigheid om te erven............................................................................................. 277
2.4.9.5. Regels die gemeen zijn aan de burgerlijke veroordelingen tot teruggave, SV en
gerechtkosten .................................................................................................................................... 277
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 3
, 1. Inleiding tot de studie van het strafrecht
1.1. Begripsbepaling
1.1.1. Bepaling van het strafrecht
Het leven in een gemeenschap is geregeld bij een aantal dwingende regels waarvan het geheel het
geldende recht vormt. Recht is dus afdwingbaar. Een regel is maar afdwingbaar, wanneer de
overtreding ervan gesancDoneerd kan worden.
Er kunnen verschillende sancDesystemen worden toegepast:
○ Burgerlijke sancDes
o Toepassing art. 6.5 BW (art. 1382 oud BW)
○ AdministraDeve sancDes
o Gemeentelijke administraDeve sancDes
○ Disciplinaire sancDes
o VOORBEELD: schrapping of schorsing van advocaten.
○ StrafsancDes
o Wanneer de belangen die de wetgever vooropstelt, niet worden nageleefd. De niet-
naleving wordt dan bestraR door strafsancDes.
o Dit is het ulDmum remedium = laatste redmiddel.
o Dus wanneer alle andere sancDes niet gelden of niet relevant zijn, zal men deze
toepassen.
o VOORBEELD: dit gebeurt bij: milieu, dierenwelzijn, fiscale verplichDngen, etc.
Posi9ef strafrecht = beoogt de handhaving van een aantal waarden in een bepaald land op een gegeven
ogenblik.
ð Wat het strafrecht beschermt, is dus niet staDsch. Het strafrecht past zich aan, aan de
omstandigheden.
In elke gemeenschap bestaan er misdrijven en sancDes. Die misdrijven en sancDes maken het posiDef
strafrecht uit.
(Vanuit juridisch-prakDsch oogpunt) strafrecht = het geheel van wetsbepalingen:
○ Die de straVare gedragingen aangeven en de sancDes bepalen, hetzij straffen, hetzij
beveiligingsmaatregelen, die op de dader toepasselijk zijn
○ Die de algemene principes weergeven die op de bestraffing van die daders van toepassing zijn.
Posi9ef strafrecht = het geldend strafrecht dat vastgelegd is in weYen, decreten, ordonnanDes en
reglementen.
ówijsgerig strafrecht = gericht op het onderzoek van de raDonele en morele funderingen van het recht
van de gemeenschap om te straffen, van de doelstellingen van de straffen en van de eigenschappen die
de straffen moeten beziYen om hun sociale funcDes te vervullen.
Er is een onderscheid tussen de absolute en de relaDeve theorie:
○ Absolute theorie/leer: iemand moet gestraR worden omdat hij iets misdaan heeR.
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 4
Inhoudsopgave
Strafrecht ........................................................................................................................... 1
1. Inleiding tot de studie van het strafrecht .............................................................................. 4
1.1. Begripsbepaling ................................................................................................................................. 4
1.1.1. Bepaling van het strafrecht ....................................................................................................... 4
1.1.2. De kenmerken van het strafrecht ............................................................................................. 5
1.1.2.1. Publiek recht ........................................................................................................................ 6
1.1.2.2. Legaal recht //we@enrecht .................................................................................................. 7
1.1.2.3. SancDe recht ........................................................................................................................ 7
1.1.3. Kernbegrippen van het strafrecht ............................................................................................. 7
1.1.3.1. Misdrijf ................................................................................................................................. 8
1.1.3.2. Straf ...................................................................................................................................... 8
1.1.3.3. Dader.................................................................................................................................... 8
1.2. Indeling en inhoud van het strafrecht ............................................................................................... 9
1.2.1. Inhoud van het strafrecht ......................................................................................................... 9
1.2.1.1. Strafrecht van gemeen recht ................................................................................................ 9
Het strafwetboek ................................................................................................................................... 9
Complementaire we@en ...................................................................................................................... 10
1.2.1.2. Bijzondere strafwe@en ....................................................................................................... 10
1.2.1.3. Toepasselijkheid van het strafrecht van gemeen recht op de bijzondere strafwe@en ....... 11
2. Het posi9ef strafrecht ........................................................................................................ 12
2.1. De strafwet ...................................................................................................................................... 12
2.1.1. Algemene beginselen ............................................................................................................. 12
2.1.1.1. Legaliteitsbeginsel .............................................................................................................. 12
2.1.1.2. Het karakter van de strafwet .............................................................................................. 16
2.1.1.3. De interpretaDe van de strafwet ........................................................................................ 16
2.1.2. De toepasselijkheid van de strafwet in Djd ............................................................................. 18
2.1.2.1. De geldigheidsduur van de strafwet .................................................................................. 18
2.1.2.2. De werking van de strafwet in de Djd ................................................................................ 19
2.1.3. De toepasselijkheid van de strafwet naar plaats .................................................................... 24
2.1.3.1. Grondbeginselen ................................................................................................................ 24
2.1.3.2. Situering van het misdrijf in de ruimte............................................................................... 25
2.1.3.3. PRINCIPE: de territoriale werking van de BE strafwet ........................................................ 26
2.1.3.4. UITZONDERING: de extraterritoriale werking van de BE strafwet...................................... 28
2.1.4. De toepasselijkheid van de strafwet naar personen ............................................................... 30
2.1.4.1. Het gelijkheidsbeginsel ...................................................................................................... 31
2.1.4.2. De persoonlijke immuniteiten ............................................................................................ 31
2.2. Het misdrijf ...................................................................................................................................... 32
2.2.1. Algemene beginselen ............................................................................................................. 32
2.2.1.1. Begrip ................................................................................................................................. 32
2.2.1.2. Legaliteit van de stra\aarstellingen .................................................................................. 33
2.2.1.3. De autonomie van het strafrecht ....................................................................................... 34
2.2.1.4. De bestanddelen van het misdrijf ...................................................................................... 35
2.2.2. Het materieel bestanddeel van het misdrijf ........................................................................... 38
2.2.2.1. Het vereiste van een uiterlijk waarneembare gedraging ................................................... 38
2.2.2.2. De omschrijving van het materieel element ...................................................................... 39
2.2.2.3. De handelings- en onthoudingsmisdrijven......................................................................... 39
2.2.2.4. De handeling door onthouding .......................................................................................... 39
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 1
, 2.2.3. Het moreel bestanddeel van het misdrijf (BELANGRIJK LEERSTUK!) ...................................... 40
2.2.3.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 40
2.2.3.2. De klassieke theorie ........................................................................................................... 42
2.2.3.3. Theorie Robert Legros ........................................................................................................ 45
2.2.4. De we@elijke indeling van de misdrijven (BELANGRIJK) ......................................................... 48
2.2.4.1. Het beginsel van de driedelige indeling ............................................................................. 48
2.2.4.2. Draagwijdte van de regel van arDkel 1 Sw. ......................................................................... 50
2.2.5. Andere classificaDes van de misdrijven .................................................................................. 54
2.2.5.1. ClassificaDe volgens de intrinsieke aard van het misdrijf ................................................... 55
2.2.5.2. ClassificaDe volgens de materiele uitvoeringswijze ........................................................... 59
2.2.5.3. Overige classificaDes van misdrijven .................................................................................. 62
2.2.6. Verzwarende omstandigheden ............................................................................................... 64
2.2.6.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 64
2.2.6.2. Kenmerken van de verzwarende omstandigheden ............................................................ 65
2.2.6.3. Gevallen van verzwarende omstandigheden ..................................................................... 66
2.2.6.4. Verzwarende factoren ........................................................................................................ 68
2.2.7. De stra\are poging (BELANGRIJK).......................................................................................... 69
2.2.7.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 69
2.2.7.2. Bestanddelen van de poging (art. 51 sw.) .......................................................................... 72
2.2.7.3. De ondeugdelijke poging.................................................................................................... 76
2.2.7.4. Bestraffing van de poging ................................................................................................... 77
2.2.8. De rechtvaardigingsgronden ................................................................................................... 80
2.2.8.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 80
2.2.8.2. De verschillende rechtvaardigingsgronden ........................................................................ 84
2.3. De dader .......................................................................................................................................... 90
2.3.1. Zowel NP als RP....................................................................................................................... 91
2.3.1.1. De RP (welke RP zijn strafrechtelijk verantwoordelijk?) ..................................................... 92
2.3.1.2. De misdrijven (Voor welke misdrijven zijn zij strafrechtelijk verantwoordelijk?) ............... 93
2.3.1.3. De natuurlijke persoon (Wat is het lot van de natuurlijke personen die in concreto het
misdrijf hebben gepleegd?) ................................................................................................................. 95
2.3.1.4. De straffen (Welke straffen kunnen aan rechtspersonen worden opgelegd?) ................... 96
2.3.2. De stra\are deelneming ........................................................................................................ 97
2.3.2.1. Algemene begrippen .......................................................................................................... 97
2.3.2.2. Algemene voorwaarden van de stra\are deelneming ...................................................... 98
2.3.2.3. De we@elijke deelnemingsvormen................................................................................... 101
2.3.3. Schuldontheffingsgronden .................................................................................................... 108
2.3.3.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 108
2.3.3.2. Verschillende gronden van schuldontheffing ................................................................... 109
2.3.4. De gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid .................................................................... 114
2.3.4.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 114
2.3.4.2. De verschillende gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid.......................................... 115
2.3.5. De strafuitsluitende verschoningsgronden ........................................................................... 134
2.3.5.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 134
2.3.5.2. De verschillende strafuitsluitende verschoningsgronden ................................................ 136
2.4. De straffen en andere gevolgen van het misdrijf ........................................................................... 140
2.4.1. Algemene beginselen ........................................................................................................... 140
2.4.1.1. Begripsbepaling................................................................................................................ 140
2.4.1.2. FuncDes van straffen ........................................................................................................ 143
2.4.1.3. Kenmerken ....................................................................................................................... 145
2.4.2. De straffen ............................................................................................................................ 147
2.4.2.1. Indeling van de straffen .................................................................................................... 147
2.4.2.2. Bespreking van de straffen voor NP ................................................................................. 150
2.4.2.3. Bespreking straffen voor RP ............................................................................................. 183
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 2
, 2.4.3. Bepaling van de straf ............................................................................................................ 186
2.4.3.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 186
2.4.3.2. Strafverminderende verschoningsgronden ...................................................................... 188
2.4.3.3. Verzachtende omstandigheden (B! H. VOOR EXAMEN) ................................................... 193
2.4.3.4. Herhaling / recidive .......................................................................................................... 204
2.4.3.5. Samenloop ....................................................................................................................... 215
2.4.3.6. CombinaDe van de we@elijke regels inzake de bepaling van de straf .............................. 224
2.4.4. De modaliteiten van de straffen ........................................................................................... 227
2.4.4.1. Algemene begrippen ........................................................................................................ 227
2.4.4.2. OpschorDng van de uitspraak van de veroordeling .......................................................... 227
2.4.4.3. Uitstel van de tenuitvoerlegging van de straffen ............................................................. 231
2.4.4.4. ProbaDe ............................................................................................................................ 235
2.4.5. De uitvoering van straffen..................................................................................................... 238
2.4.5.1. Algemene begrippen en evoluDe ..................................................................................... 238
2.4.5.2. Uitvoering van de vrijheidsberovende straffen ................................................................ 239
2.4.5.3. Uitvoering van de straf onder ET (art 37 quater Sw) ........................................................ 255
2.4.5.4. Uitvoering van de werkstraf (art. 37sepDes) .................................................................... 255
2.4.5.5. Uitvoering van de autonome probaDestraf (art. 37novies, 37decies en 37 undecies Sw)256
2.4.5.6. Uitvoering van de vermogensstraffen .............................................................................. 257
2.4.6. Genade ................................................................................................................................. 258
2.4.6.1. Begrip ............................................................................................................................... 258
2.4.6.2. Draagwijdte van het genaderecht .................................................................................... 259
2.4.6.3. Voorwaarden .................................................................................................................... 260
2.4.6.4. Gevolgen .......................................................................................................................... 260
2.4.7. Verjaring van de straf ............................................................................................................ 261
2.4.7.1. Begrip ............................................................................................................................... 261
2.4.7.2. Verjaringstermijnen .......................................................................................................... 261
2.4.7.3. StuiDng van de verjaring .................................................................................................. 263
2.4.7.4. Schorsing van de verjaring ............................................................................................... 264
2.4.7.5. Gevolgen van de verjaring ................................................................................................ 265
2.4.8. Het verval van de straffen ..................................................................................................... 266
2.4.8.1. Dood van de veroordeelde............................................................................................... 267
2.4.8.2. Herstel in eer en rechten.................................................................................................. 268
2.4.8.3. Uitwissing van veroordelingen ......................................................................................... 271
2.4.8.4. AmnesDe .......................................................................................................................... 273
2.4.9. De burgerrechtelijke gevolgen van het misdrijf .................................................................... 274
2.4.9.1. Teruggave (art. 44 sw.)...................................................................................................... 274
2.4.9.2. Schadevergoeding ............................................................................................................ 275
2.4.9.3. Gerechtskosten ................................................................................................................ 276
2.4.9.4. Onwaardigheid om te erven............................................................................................. 277
2.4.9.5. Regels die gemeen zijn aan de burgerlijke veroordelingen tot teruggave, SV en
gerechtkosten .................................................................................................................................... 277
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 3
, 1. Inleiding tot de studie van het strafrecht
1.1. Begripsbepaling
1.1.1. Bepaling van het strafrecht
Het leven in een gemeenschap is geregeld bij een aantal dwingende regels waarvan het geheel het
geldende recht vormt. Recht is dus afdwingbaar. Een regel is maar afdwingbaar, wanneer de
overtreding ervan gesancDoneerd kan worden.
Er kunnen verschillende sancDesystemen worden toegepast:
○ Burgerlijke sancDes
o Toepassing art. 6.5 BW (art. 1382 oud BW)
○ AdministraDeve sancDes
o Gemeentelijke administraDeve sancDes
○ Disciplinaire sancDes
o VOORBEELD: schrapping of schorsing van advocaten.
○ StrafsancDes
o Wanneer de belangen die de wetgever vooropstelt, niet worden nageleefd. De niet-
naleving wordt dan bestraR door strafsancDes.
o Dit is het ulDmum remedium = laatste redmiddel.
o Dus wanneer alle andere sancDes niet gelden of niet relevant zijn, zal men deze
toepassen.
o VOORBEELD: dit gebeurt bij: milieu, dierenwelzijn, fiscale verplichDngen, etc.
Posi9ef strafrecht = beoogt de handhaving van een aantal waarden in een bepaald land op een gegeven
ogenblik.
ð Wat het strafrecht beschermt, is dus niet staDsch. Het strafrecht past zich aan, aan de
omstandigheden.
In elke gemeenschap bestaan er misdrijven en sancDes. Die misdrijven en sancDes maken het posiDef
strafrecht uit.
(Vanuit juridisch-prakDsch oogpunt) strafrecht = het geheel van wetsbepalingen:
○ Die de straVare gedragingen aangeven en de sancDes bepalen, hetzij straffen, hetzij
beveiligingsmaatregelen, die op de dader toepasselijk zijn
○ Die de algemene principes weergeven die op de bestraffing van die daders van toepassing zijn.
Posi9ef strafrecht = het geldend strafrecht dat vastgelegd is in weYen, decreten, ordonnanDes en
reglementen.
ówijsgerig strafrecht = gericht op het onderzoek van de raDonele en morele funderingen van het recht
van de gemeenschap om te straffen, van de doelstellingen van de straffen en van de eigenschappen die
de straffen moeten beziYen om hun sociale funcDes te vervullen.
Er is een onderscheid tussen de absolute en de relaDeve theorie:
○ Absolute theorie/leer: iemand moet gestraR worden omdat hij iets misdaan heeR.
Door: Vanderick Elien en Vermeren Elien 4
