Bestuurskunde
Les 1: Overheid en maatschappij
1. De overheid in de maatschappij?
Hoe pakken we als maatschappij de energiecrisis aan?
We zijn afhankelijk van energie van andere landen
VS, Rusland, China hebben dit probleem niet
Welke beleidsmaatregelen nemen, hoe kunnen we energie garanderen?
- Meer zonne- en windenergie implementeren
o → Nu door energiebedrijven
o Vergunningen en subsidies door de overheid
- Zonnepanelen
o Consument aanmoedigen, zij spelen belangrijke rol
o Zonnepanelen bestellen op bol.com en gewoon insteken in stopcontact
- Invoeren van belastingen op CO2-uitstoot
o Minder aantrekkelijk om veel energie te verbruiken
o Minder energie nodig
- Terug investeren in nucleaire energie
o Subsidies en regulering voor nodig: overheid
Eender welk beleidsdomein: verschillende gedeelde verantwoordelijkheden
Nora Poriau 1
,Staat
- Kan dwang uitoefenen: kan mensen dwingen om iets te doen
- Publiek
- Formeel
- Non-profit
- Wat is de rol van de staat?
o Is er dwang in het armoedebeleid? Wie wordt gedwongen tot wat?
o Is er voice? Klinkt elke stem even sterk?
Burgermaatschappij
- Zorgen voor elkaar
- Civil society – middenveld (vb VZW: Moeders Voor Moeders; scouts)
- Privaat
- Formeel
- Non-profit
- Wat is de rol van de burgermaatschappij?
o Welke organisaties nemen de zorg voor de mensen in armoede op?
o Wat verwachten deze organisaties van de overheid?
o Waarom engageren mensen zich in de burgermaatschappij?
Markt
- Ruil: je betaalt om iets te krijgen wat je naar waarde schat
- Exit: mogelijkheid om naar een andere bakker te gaan als de ene bakker je niet
bevalt
- Privaat
- Profit
- Wat is de rol van de markt?
o Kunnen armen deelnemen aan de markt?
o Maakt de markt soms ook misbruik van mensen in armoede?
Gemeenschappen
- Leefgemeenschappen: kleinere groepen mensen die elkaar kennen
- Vb gezinnen, vriendenkring, buurt
- Je doet dingen voor elkaar omdat je elkaar graag ziet: zorg voor elkaar
- Privaat
- Informeel
- Wat is de rol van gemeenschappen?
o Kunnen mensen in armoede terugvallen op sociale netwerken in de buurt?
o Welke verantwoordelijkheid hebben gezinnen en buurten?
Energievraagstukken: heel sterk op MARKT en STAAT
Nora Poriau 2
,Voorbeeld: markt binnenbrengen op plaats waar ze niet hoort, in gemeenschappen
→ Uitgenodigd voor trouw, hoeveel schrijf je over? Hoeveel is een trouw waard?
Voorbeeld: staat binnenbrengen op plaats waar ze niet hoort, in burgermaatschappij
→ Jeugdwerkers moeten in het oog houden wie er radicaliseert, zorgen dat ze werk
vinden
2. Wat is een staat?
Definitie Max Weber
“Een gemeenschap die een (succesvolle) claim legt op het legitieme gebruik van fysiek
geweld binnen een territorium”
Cruciale elementen
- Gemeenschap
o Geen leefgemeenschap
o We kennen de mensen niet, toch noemen we het gemeenschap
o Imagined community: ‘wij Vlamingen’
o Hoe zorgen voor verbeelde gemeenschap? Vlag, volkslied, ….
- Legitiem
o Onderscheid macht en gezag
o Gezag is aanvaarde macht
- Fysiek geweld
o Enkel staat kan mensen opsluiten
o Geweldsmonopolie
- Territorium
o Staat moet grondgebied hebben
o Basisfunctie staat = territorium kunnen vasthouden (vb Palestina)
3 alternatieven
- Anarchisme
- Libertair
- Etnische staat
Maatschappij zonder staat: Anarchisme
Definitie:
- Basis van de maatschappij is zelfbestuur door vrijwillige samenwerking tussen
gelijken.
- Autoriteit van en (structureel) geweld door de staat beperkt vrijheid, creëert
ongelijkheid
Nora Poriau 3
, - Twee grote stromingen
- Individualistisch anarchisme: Berlin’s negatieve vrijheid
- Afwezigheid van regels
- Je mag alles doen zolang het niet misgaat, zolang je andere niet
schaadt
- Vb. Libertarianisme
- Socialistisch anarchisme: Berlin’s positieve vrijheid
- Proberen zorgen dat mensen echte keuzes hebben
- Mensen mee laten denken, keuzes maken
- Vb meer belang voor onderwijs: mensen hebben onderwijs nodig
om mee te denken, om echt vrij te zijn
- Vb. Commons beweging
Individueel anarchisme: Libertarianisme
- Kernprincipe: zelfbeschikking
- De staat gebruikt dwang die tegen dit principe ingaat
- Dwang enkel om rechten van anderen te borgen
- Mensen niet beschermen tegen zichzelf
Drugsgebruik: doe maar, uw keuze
Geen verplichte gezondheidsverzekering, eigen verantwoordelijkheid
- Niet dwingen om bij te dragen aan het algemeen belang
Geen belastingen
- Geen beperkingen op waar mensen willen gaan
Geen samenscholingsverboden, geen lockdowns
Ook geen grenzen: zonder grenzen geen staat
- Privaat bezit is heilig
Zelfs eigendomsrechten worden gegarandeerd door de staat
Je kan bijna niet zonder
- Staat gaat tegen heel veel van deze dingen in
- Extremere vorm van liberalisme
Sociaal anarchisme: Commons
- Begin 19de eeuw ontstaan
- Gemeente: organisaties die gemeenschappelijke gronden beheerden
- collectieve hulpbronnen
- een collectief bezitsregime
- instellingen die deze hulpbronnen beheren
Nora Poriau 4
Les 1: Overheid en maatschappij
1. De overheid in de maatschappij?
Hoe pakken we als maatschappij de energiecrisis aan?
We zijn afhankelijk van energie van andere landen
VS, Rusland, China hebben dit probleem niet
Welke beleidsmaatregelen nemen, hoe kunnen we energie garanderen?
- Meer zonne- en windenergie implementeren
o → Nu door energiebedrijven
o Vergunningen en subsidies door de overheid
- Zonnepanelen
o Consument aanmoedigen, zij spelen belangrijke rol
o Zonnepanelen bestellen op bol.com en gewoon insteken in stopcontact
- Invoeren van belastingen op CO2-uitstoot
o Minder aantrekkelijk om veel energie te verbruiken
o Minder energie nodig
- Terug investeren in nucleaire energie
o Subsidies en regulering voor nodig: overheid
Eender welk beleidsdomein: verschillende gedeelde verantwoordelijkheden
Nora Poriau 1
,Staat
- Kan dwang uitoefenen: kan mensen dwingen om iets te doen
- Publiek
- Formeel
- Non-profit
- Wat is de rol van de staat?
o Is er dwang in het armoedebeleid? Wie wordt gedwongen tot wat?
o Is er voice? Klinkt elke stem even sterk?
Burgermaatschappij
- Zorgen voor elkaar
- Civil society – middenveld (vb VZW: Moeders Voor Moeders; scouts)
- Privaat
- Formeel
- Non-profit
- Wat is de rol van de burgermaatschappij?
o Welke organisaties nemen de zorg voor de mensen in armoede op?
o Wat verwachten deze organisaties van de overheid?
o Waarom engageren mensen zich in de burgermaatschappij?
Markt
- Ruil: je betaalt om iets te krijgen wat je naar waarde schat
- Exit: mogelijkheid om naar een andere bakker te gaan als de ene bakker je niet
bevalt
- Privaat
- Profit
- Wat is de rol van de markt?
o Kunnen armen deelnemen aan de markt?
o Maakt de markt soms ook misbruik van mensen in armoede?
Gemeenschappen
- Leefgemeenschappen: kleinere groepen mensen die elkaar kennen
- Vb gezinnen, vriendenkring, buurt
- Je doet dingen voor elkaar omdat je elkaar graag ziet: zorg voor elkaar
- Privaat
- Informeel
- Wat is de rol van gemeenschappen?
o Kunnen mensen in armoede terugvallen op sociale netwerken in de buurt?
o Welke verantwoordelijkheid hebben gezinnen en buurten?
Energievraagstukken: heel sterk op MARKT en STAAT
Nora Poriau 2
,Voorbeeld: markt binnenbrengen op plaats waar ze niet hoort, in gemeenschappen
→ Uitgenodigd voor trouw, hoeveel schrijf je over? Hoeveel is een trouw waard?
Voorbeeld: staat binnenbrengen op plaats waar ze niet hoort, in burgermaatschappij
→ Jeugdwerkers moeten in het oog houden wie er radicaliseert, zorgen dat ze werk
vinden
2. Wat is een staat?
Definitie Max Weber
“Een gemeenschap die een (succesvolle) claim legt op het legitieme gebruik van fysiek
geweld binnen een territorium”
Cruciale elementen
- Gemeenschap
o Geen leefgemeenschap
o We kennen de mensen niet, toch noemen we het gemeenschap
o Imagined community: ‘wij Vlamingen’
o Hoe zorgen voor verbeelde gemeenschap? Vlag, volkslied, ….
- Legitiem
o Onderscheid macht en gezag
o Gezag is aanvaarde macht
- Fysiek geweld
o Enkel staat kan mensen opsluiten
o Geweldsmonopolie
- Territorium
o Staat moet grondgebied hebben
o Basisfunctie staat = territorium kunnen vasthouden (vb Palestina)
3 alternatieven
- Anarchisme
- Libertair
- Etnische staat
Maatschappij zonder staat: Anarchisme
Definitie:
- Basis van de maatschappij is zelfbestuur door vrijwillige samenwerking tussen
gelijken.
- Autoriteit van en (structureel) geweld door de staat beperkt vrijheid, creëert
ongelijkheid
Nora Poriau 3
, - Twee grote stromingen
- Individualistisch anarchisme: Berlin’s negatieve vrijheid
- Afwezigheid van regels
- Je mag alles doen zolang het niet misgaat, zolang je andere niet
schaadt
- Vb. Libertarianisme
- Socialistisch anarchisme: Berlin’s positieve vrijheid
- Proberen zorgen dat mensen echte keuzes hebben
- Mensen mee laten denken, keuzes maken
- Vb meer belang voor onderwijs: mensen hebben onderwijs nodig
om mee te denken, om echt vrij te zijn
- Vb. Commons beweging
Individueel anarchisme: Libertarianisme
- Kernprincipe: zelfbeschikking
- De staat gebruikt dwang die tegen dit principe ingaat
- Dwang enkel om rechten van anderen te borgen
- Mensen niet beschermen tegen zichzelf
Drugsgebruik: doe maar, uw keuze
Geen verplichte gezondheidsverzekering, eigen verantwoordelijkheid
- Niet dwingen om bij te dragen aan het algemeen belang
Geen belastingen
- Geen beperkingen op waar mensen willen gaan
Geen samenscholingsverboden, geen lockdowns
Ook geen grenzen: zonder grenzen geen staat
- Privaat bezit is heilig
Zelfs eigendomsrechten worden gegarandeerd door de staat
Je kan bijna niet zonder
- Staat gaat tegen heel veel van deze dingen in
- Extremere vorm van liberalisme
Sociaal anarchisme: Commons
- Begin 19de eeuw ontstaan
- Gemeente: organisaties die gemeenschappelijke gronden beheerden
- collectieve hulpbronnen
- een collectief bezitsregime
- instellingen die deze hulpbronnen beheren
Nora Poriau 4
