Examenvragen Linguïstiek
(verzameling van werkelijke examenvragen door studenten doorheen de jaren
en wat extra uitleg erbij indien de docent de vraag anders zou formuleren)
1. Definitie van Fonotaxis
De verzameling van regels die in een taal gelden voor de opbouw van lettergrepen.
2. Definitie van Transformatieregels
Een aangeboren taalvermogen, voorgesteld als dieptestructuur, wordt dmv de transformatieregels eigen
aan iedere taal, omgezet in oppervlaktestructuren, de uiteindelijke realisatie van taal.
Uit de cursus:
Transformatie- of verplaatsingsregels zijn regels die de ene woordgroepstructuur omzetten in een andere
woordgroepstructuur. Zo ligt het verschil tussen hoofd- en bijzinnen vast in een transformatieregel. Die
regel beschrijft dat je het werkwoord verplaatst en daaruit de juiste woordvolgorde afleidt. Wanneer er
zulke volgordevariaties zijn, rijst de vraag: wat is de onderliggende volgorde (de dieptestructuur) en wat is
de getransformeerde volgorde (de oppervlaktestructuur)? Het lijkt logisch dat werkwoorden samen één
woordgroep vormen. Die groepering zie je enkel in de bijzin. Daarom stelt men dat de volgorde in de bijzin
de dieptestructuur is en dat bij de hoofdzin het werkwoord naar links wordt verplaatst. De dieptestructuur
is dus de basisstructuur, de oppervlaktestructuur is de gerealiseerde zin. Transformatieregels zijn steeds
beperkt tot een bepaald domein. Zo kan je woordgroepen verplaatsen, maar de verplaatsing blijft wel
binnen een bepaalde zin.
3. Hoeveel vrije en gebonden morfemen zitten in ‘stuifmeelklompjes’
3 vrije en 1 gebonden (4 in totaal)
ter info:
vrij morfeem: zelfstandige eenheid, een ongeleed woord
gebonden morfeem of affix: niet zelfstandige eenheid
4. Welke klank is een stemhebbende, velaire fricatief
de letter g = [ɣ]
5. Wat is een approximant
Semi-vocalen (de letters j en w)
Lateralen (de letter l)
Linguïstiek 1
, 6. Welk fonologisch proces wordt hier toegepast: lesoverzicht -> lezoverzicht
Fricatieve voicing
(de stemloze fricatief /s/ wordt stemhebbend /z/ onder invloed van de daarop volgende klinker /o/)
7. Menselijke taal in conventioneel, wat wil dit zeggen
Er gelden impliciete afspraken voor taal. Je kan niet zelf zomaar wijzigingen maken.
8. Waarin verschilt gebarentaal van menselijke taal
gebarentaal is iconisch
9. Geef de definitie voor presuppositie
Vooronderstelling; informatie die niet expliciet uitgesproken wordt, maar bij de gesprekspartners wel
gekend is. (achtergrondinformatie)
10. Geef de definitie voor feeding
Door het toepassen van een fonologische assimilatie regel, wordt er in dezelfde context nog een tweede
verandering mogelijk, die zonder die eerste verandering niet van toepassing of mogelijk zou geweest zijn.
Uit de samenvatting;
Fonologische regels kunnen gecombineerd voorkomen
- Feeding relatie: indien de toepassing van FR die van een ander faciliteert
1. Tussen final devoicing en progressieve assimilatie -> +stem => -stem, -stem
(Vb. zichsag ipv zigzag, lichsijze ipv ligzijde)
2. Tussen final devoicing en regressieve assimilatie -> -stem => +stem, +stem
(Vb. huizbediende ipv huisbediende, schuivdeur ipv schuifdeur, ervdeel ipv erfdeel)
- Bleeding relatie: indien de toepassing van FR die van een ander inhibeert (bleeding komt nt voor in NL)
11. Beoordeel 3 klanken op: nasaal - sonorant - stem
sonorant: produceren we de klank met een aanzienlijke opening in het spraakkanaal, voldoende om
resonantie te veroorzaken en en de stemplooitrilling te vergemakkelijken zonder fundamenteel verschil in
druk binnen en buiten de mondholte?
{+son} vocalen, semi-vocalen, nasalen, liquida
{-son} occlusieven, fricatieven (obstruenten)
stem: produceren we de klank met een glottale stand die stemplooitrilling mogelijk maakt?
{+stem}vocalen, semi-vocalen, nasalen, liquida + deel van occlusieven en fricatieven
Linguïstiek 2
, {-stem} deel van de occlusieven en fricatieven
nasaal: produceren we de klank met het velum naar beneden
{+nas} /n, m, ɳ, ɲ, ɱ/
{-nas} alle andere klanken
Ter info: plakken van featurematrix
12. Fonetisch schrift:
- Hij gaf zijn kleine zus een poes voor haar verjaardag.
…
- Zijn vader vond het een leuk geschenk.
…
- De kat lag al enkele dagen rustig te slapen in de nieuwe, witte zetel.
[dəkɑtlɑxɑlɛŋkələdaɣərʏstəxtəslapənɪndəniwəwɪtəzetəl].
- Het kleine muisje spurtte door de kamer en repte zich naar het hol in de muur.
[hətklɛinəmœyʃəspʏrtədordəkamərɛnrɛptəzɪxnarhəthɔlɪndəmyːr].
13. Hoeveel morfemen in ‘uiensoep’
-> 3
14. Model van Levelt invullen: concept - lemma - lexeem
-> concept = bedenken en plannen van een uiting -> preverbale boodschap
= conceptualisation
-> lemma = semantische en syntactische informatie van een woord (abstracte woordrepresentaties) ->
grammaticale codering
= Grammar & Lexicon
-> lexeem = fonologische codering; woordvorm
(klanken + klemtoon gesproken of geschreven
woord) -> fonologische codering
-> de fonologische codering gaat naar de
articulatoren en daarop volgt de output: de concrete
spraakrealisatie (onder de horizontale stippellijn, dus
fonetisch proces)
Linguïstiek 3
(verzameling van werkelijke examenvragen door studenten doorheen de jaren
en wat extra uitleg erbij indien de docent de vraag anders zou formuleren)
1. Definitie van Fonotaxis
De verzameling van regels die in een taal gelden voor de opbouw van lettergrepen.
2. Definitie van Transformatieregels
Een aangeboren taalvermogen, voorgesteld als dieptestructuur, wordt dmv de transformatieregels eigen
aan iedere taal, omgezet in oppervlaktestructuren, de uiteindelijke realisatie van taal.
Uit de cursus:
Transformatie- of verplaatsingsregels zijn regels die de ene woordgroepstructuur omzetten in een andere
woordgroepstructuur. Zo ligt het verschil tussen hoofd- en bijzinnen vast in een transformatieregel. Die
regel beschrijft dat je het werkwoord verplaatst en daaruit de juiste woordvolgorde afleidt. Wanneer er
zulke volgordevariaties zijn, rijst de vraag: wat is de onderliggende volgorde (de dieptestructuur) en wat is
de getransformeerde volgorde (de oppervlaktestructuur)? Het lijkt logisch dat werkwoorden samen één
woordgroep vormen. Die groepering zie je enkel in de bijzin. Daarom stelt men dat de volgorde in de bijzin
de dieptestructuur is en dat bij de hoofdzin het werkwoord naar links wordt verplaatst. De dieptestructuur
is dus de basisstructuur, de oppervlaktestructuur is de gerealiseerde zin. Transformatieregels zijn steeds
beperkt tot een bepaald domein. Zo kan je woordgroepen verplaatsen, maar de verplaatsing blijft wel
binnen een bepaalde zin.
3. Hoeveel vrije en gebonden morfemen zitten in ‘stuifmeelklompjes’
3 vrije en 1 gebonden (4 in totaal)
ter info:
vrij morfeem: zelfstandige eenheid, een ongeleed woord
gebonden morfeem of affix: niet zelfstandige eenheid
4. Welke klank is een stemhebbende, velaire fricatief
de letter g = [ɣ]
5. Wat is een approximant
Semi-vocalen (de letters j en w)
Lateralen (de letter l)
Linguïstiek 1
, 6. Welk fonologisch proces wordt hier toegepast: lesoverzicht -> lezoverzicht
Fricatieve voicing
(de stemloze fricatief /s/ wordt stemhebbend /z/ onder invloed van de daarop volgende klinker /o/)
7. Menselijke taal in conventioneel, wat wil dit zeggen
Er gelden impliciete afspraken voor taal. Je kan niet zelf zomaar wijzigingen maken.
8. Waarin verschilt gebarentaal van menselijke taal
gebarentaal is iconisch
9. Geef de definitie voor presuppositie
Vooronderstelling; informatie die niet expliciet uitgesproken wordt, maar bij de gesprekspartners wel
gekend is. (achtergrondinformatie)
10. Geef de definitie voor feeding
Door het toepassen van een fonologische assimilatie regel, wordt er in dezelfde context nog een tweede
verandering mogelijk, die zonder die eerste verandering niet van toepassing of mogelijk zou geweest zijn.
Uit de samenvatting;
Fonologische regels kunnen gecombineerd voorkomen
- Feeding relatie: indien de toepassing van FR die van een ander faciliteert
1. Tussen final devoicing en progressieve assimilatie -> +stem => -stem, -stem
(Vb. zichsag ipv zigzag, lichsijze ipv ligzijde)
2. Tussen final devoicing en regressieve assimilatie -> -stem => +stem, +stem
(Vb. huizbediende ipv huisbediende, schuivdeur ipv schuifdeur, ervdeel ipv erfdeel)
- Bleeding relatie: indien de toepassing van FR die van een ander inhibeert (bleeding komt nt voor in NL)
11. Beoordeel 3 klanken op: nasaal - sonorant - stem
sonorant: produceren we de klank met een aanzienlijke opening in het spraakkanaal, voldoende om
resonantie te veroorzaken en en de stemplooitrilling te vergemakkelijken zonder fundamenteel verschil in
druk binnen en buiten de mondholte?
{+son} vocalen, semi-vocalen, nasalen, liquida
{-son} occlusieven, fricatieven (obstruenten)
stem: produceren we de klank met een glottale stand die stemplooitrilling mogelijk maakt?
{+stem}vocalen, semi-vocalen, nasalen, liquida + deel van occlusieven en fricatieven
Linguïstiek 2
, {-stem} deel van de occlusieven en fricatieven
nasaal: produceren we de klank met het velum naar beneden
{+nas} /n, m, ɳ, ɲ, ɱ/
{-nas} alle andere klanken
Ter info: plakken van featurematrix
12. Fonetisch schrift:
- Hij gaf zijn kleine zus een poes voor haar verjaardag.
…
- Zijn vader vond het een leuk geschenk.
…
- De kat lag al enkele dagen rustig te slapen in de nieuwe, witte zetel.
[dəkɑtlɑxɑlɛŋkələdaɣərʏstəxtəslapənɪndəniwəwɪtəzetəl].
- Het kleine muisje spurtte door de kamer en repte zich naar het hol in de muur.
[hətklɛinəmœyʃəspʏrtədordəkamərɛnrɛptəzɪxnarhəthɔlɪndəmyːr].
13. Hoeveel morfemen in ‘uiensoep’
-> 3
14. Model van Levelt invullen: concept - lemma - lexeem
-> concept = bedenken en plannen van een uiting -> preverbale boodschap
= conceptualisation
-> lemma = semantische en syntactische informatie van een woord (abstracte woordrepresentaties) ->
grammaticale codering
= Grammar & Lexicon
-> lexeem = fonologische codering; woordvorm
(klanken + klemtoon gesproken of geschreven
woord) -> fonologische codering
-> de fonologische codering gaat naar de
articulatoren en daarop volgt de output: de concrete
spraakrealisatie (onder de horizontale stippellijn, dus
fonetisch proces)
Linguïstiek 3
