Les 6
Cellular immunotherapy against cancer and
viruses
1. Basis informatie
Immunotherapie
Elke therapeutische strategie met als doel de activiteit van het immuunsysteem te remmen of
te versterken voor de behandeling van ziekten, valt onder immunotherapie. Immunotherapie
voor kanker en infecties richt zich meestal op het versterken van de immuunrespons. Aan de
andere kant omvat immunotherapie voor auto-immuunziekten doorgaans het remmen van de
autoreactieve immuunrespons. We gaan ons focussen op de eerste groep.
Het immuunsysteem bevat veel cellen, maar enkel de vier omcirkeld, zijn betrokken bij
cellulaire immunotherapie voor kanker en infectieziekten.
Immuunsysteem
Het immuunsysteem kan opgedeeld worden in het innate of aangeboren immuunsysteem en
het adoptieve of verworven immuunsysteem. Het aangeboren immuunsysteem fungeert als
de eerste lijn van verdediging tegen infecties en ziekten. Het omvat verschillende cellen en
mechanismen die snel reageren op indringers. Wanneer er een groter immuunantwoord nodig
is, komen er cytokines en chemokines vrij, die essentieel zijn voor het activeren van de cellen
van het adaptieve immuunsysteem. Belangrijke cellen binnen het aangeboren
immuunsysteem zijn:
• Dendritische cellen (DC): Deze cellen spelen een cruciale rol bij het herkennen van
pathogenen en het activeren van T-cellen.
• Natural Killer (NK) cellen: Ze zijn verantwoordelijk voor het aanvallen van geïnfecteerde
of tumorcellen.
• Macrofagen: Deze cellen helpen bij het opruimen van dode cellen en hebben een rol in
het presenteren van antigenen aan het adaptieve immuunsysteem.
Het adaptieve immuunsysteem bestaat uit T-cellen, die zich specifiek richten op
ziekteverwekkers. Dit systeem ontwikkelt zich langzamer maar biedt een langdurige en
specifieke immuunrespons. T-cellen kunnen verschillende functies vervullen, waaronder het
doden van geïnfecteerde cellen en het helpen bij de activatie van B-cellen, die antilichamen
produceren.
1
, Hallmarks van kanker
In het jaar 2000 werd er een invloedrijke paper gepubliceerd over de "Hallmarks of Cancer,"
geschreven door Douglas Hanahan en Robert Weinberg. Het doel van deze paper was om
een duidelijke definitie te geven van wat een kankercel is en om de eigenschappen te
identificeren die kankercellen onderscheiden van normale cellen. In de paper werden zes
fundamentele eigenschappen van kankercellen gedefinieerd. Doorheen de jaren zijn er nog
verschillende hallmarks toegevoegd. In 2011 werd immune evasion toegevoegd, namelijk het
vermogen van kankercellen om te ontsnappen van het immuunsysteem. In tumor immunologie
of immuun oncologie bestuderen ze deze interactie tussen kankercellen en het
immuunsysteem.
Concept van immuun evasie
A) Eliminatie van Kankercellen door het
Immuunsysteem
Wanneer een cel begint te transformeren naar een
kankercel, is het immuunsysteem in staat om deze
veranderingen te herkennen. Dit herkennend
vermogen stelt het immuunsysteem in staat om de
kankercel te vernietigen. In dit geval heeft het
immuunsysteem de overhand, en de kankercellen
worden effectief geëlimineerd. Dit proces van
detectie en vernietiging is cruciaal voor het
voorkomen van de ontwikkeling van kanker en
zorgt ervoor dat het lichaam in staat blijft om
gezonde cellen te handhaven.
B) Evenwicht tussen Kankercellen en het
Immuunsysteem
In een ander scenario kan de transformerende
kankercel eigenschappen ontwikkelen die haar in staat stellen om te overleven en om te gaan
met de druk van het immuunsysteem. In dit geval wordt de kanker niet vernietigd, maar blijft
ze onder controle. De kankercellen blijven bestaan zonder significant te groeien of te krimpen,
wat leidt tot een evenwicht. Dit evenwicht betekent dat de kankercellen wel aanwezig zijn,
maar dat hun proliferatie wordt beperkt door de interactie met het immuunsysteem.
C) Ontsnapping van Kankercellen door Extra Mutaties
In sommige gevallen kunnen kankercellen extra mutaties
ontwikkelen die hen in staat stellen om te ontsnappen aan
de controle van het immuunsysteem. Deze mutaties
kunnen leiden tot veranderingen in de manier waarop de
kankercellen communiceren met en reageren op
immuuncellen. Hierdoor kan de balans tussen het
immuunsysteem en de kanker doorslaan in het voordeel
van de kankercellen. Als gevolg hiervan blijven de
kankercellen groeien en verspreiden, wat de progressie
van de ziekte versnelt.
D) Immuuncellen die Kanker Ondersteunen
In kankergezwellen zijn er vaak immuuncellen aanwezig
die hun functies uitvoeren op een manier die de
kankercellen in plaats van het lichaam ten goede komt.
Specifieke immuunonderdrukkende cellen, zoals
bepaalde macrofagen en regulerende T-cellen, kunnen
andere immuuncellen onderdrukken. Dit betekent dat in
2
Cellular immunotherapy against cancer and
viruses
1. Basis informatie
Immunotherapie
Elke therapeutische strategie met als doel de activiteit van het immuunsysteem te remmen of
te versterken voor de behandeling van ziekten, valt onder immunotherapie. Immunotherapie
voor kanker en infecties richt zich meestal op het versterken van de immuunrespons. Aan de
andere kant omvat immunotherapie voor auto-immuunziekten doorgaans het remmen van de
autoreactieve immuunrespons. We gaan ons focussen op de eerste groep.
Het immuunsysteem bevat veel cellen, maar enkel de vier omcirkeld, zijn betrokken bij
cellulaire immunotherapie voor kanker en infectieziekten.
Immuunsysteem
Het immuunsysteem kan opgedeeld worden in het innate of aangeboren immuunsysteem en
het adoptieve of verworven immuunsysteem. Het aangeboren immuunsysteem fungeert als
de eerste lijn van verdediging tegen infecties en ziekten. Het omvat verschillende cellen en
mechanismen die snel reageren op indringers. Wanneer er een groter immuunantwoord nodig
is, komen er cytokines en chemokines vrij, die essentieel zijn voor het activeren van de cellen
van het adaptieve immuunsysteem. Belangrijke cellen binnen het aangeboren
immuunsysteem zijn:
• Dendritische cellen (DC): Deze cellen spelen een cruciale rol bij het herkennen van
pathogenen en het activeren van T-cellen.
• Natural Killer (NK) cellen: Ze zijn verantwoordelijk voor het aanvallen van geïnfecteerde
of tumorcellen.
• Macrofagen: Deze cellen helpen bij het opruimen van dode cellen en hebben een rol in
het presenteren van antigenen aan het adaptieve immuunsysteem.
Het adaptieve immuunsysteem bestaat uit T-cellen, die zich specifiek richten op
ziekteverwekkers. Dit systeem ontwikkelt zich langzamer maar biedt een langdurige en
specifieke immuunrespons. T-cellen kunnen verschillende functies vervullen, waaronder het
doden van geïnfecteerde cellen en het helpen bij de activatie van B-cellen, die antilichamen
produceren.
1
, Hallmarks van kanker
In het jaar 2000 werd er een invloedrijke paper gepubliceerd over de "Hallmarks of Cancer,"
geschreven door Douglas Hanahan en Robert Weinberg. Het doel van deze paper was om
een duidelijke definitie te geven van wat een kankercel is en om de eigenschappen te
identificeren die kankercellen onderscheiden van normale cellen. In de paper werden zes
fundamentele eigenschappen van kankercellen gedefinieerd. Doorheen de jaren zijn er nog
verschillende hallmarks toegevoegd. In 2011 werd immune evasion toegevoegd, namelijk het
vermogen van kankercellen om te ontsnappen van het immuunsysteem. In tumor immunologie
of immuun oncologie bestuderen ze deze interactie tussen kankercellen en het
immuunsysteem.
Concept van immuun evasie
A) Eliminatie van Kankercellen door het
Immuunsysteem
Wanneer een cel begint te transformeren naar een
kankercel, is het immuunsysteem in staat om deze
veranderingen te herkennen. Dit herkennend
vermogen stelt het immuunsysteem in staat om de
kankercel te vernietigen. In dit geval heeft het
immuunsysteem de overhand, en de kankercellen
worden effectief geëlimineerd. Dit proces van
detectie en vernietiging is cruciaal voor het
voorkomen van de ontwikkeling van kanker en
zorgt ervoor dat het lichaam in staat blijft om
gezonde cellen te handhaven.
B) Evenwicht tussen Kankercellen en het
Immuunsysteem
In een ander scenario kan de transformerende
kankercel eigenschappen ontwikkelen die haar in staat stellen om te overleven en om te gaan
met de druk van het immuunsysteem. In dit geval wordt de kanker niet vernietigd, maar blijft
ze onder controle. De kankercellen blijven bestaan zonder significant te groeien of te krimpen,
wat leidt tot een evenwicht. Dit evenwicht betekent dat de kankercellen wel aanwezig zijn,
maar dat hun proliferatie wordt beperkt door de interactie met het immuunsysteem.
C) Ontsnapping van Kankercellen door Extra Mutaties
In sommige gevallen kunnen kankercellen extra mutaties
ontwikkelen die hen in staat stellen om te ontsnappen aan
de controle van het immuunsysteem. Deze mutaties
kunnen leiden tot veranderingen in de manier waarop de
kankercellen communiceren met en reageren op
immuuncellen. Hierdoor kan de balans tussen het
immuunsysteem en de kanker doorslaan in het voordeel
van de kankercellen. Als gevolg hiervan blijven de
kankercellen groeien en verspreiden, wat de progressie
van de ziekte versnelt.
D) Immuuncellen die Kanker Ondersteunen
In kankergezwellen zijn er vaak immuuncellen aanwezig
die hun functies uitvoeren op een manier die de
kankercellen in plaats van het lichaam ten goede komt.
Specifieke immuunonderdrukkende cellen, zoals
bepaalde macrofagen en regulerende T-cellen, kunnen
andere immuuncellen onderdrukken. Dit betekent dat in
2
