Psychodiagnostiek 2
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: uitgangspunten Psychodiagnostisch procesmodel ...................................................................... 2
Hoofdstuk 2: Psychodiagnostiek in theorie en praktijk ..................................................................................... 6
Hoofdstuk 3: kwaliteit van de psychodiagnostiek .......................................................................................... 32
Hoofdstuk 4: faire en cultuurbewuste psychodiagnostiek .............................................................................. 74
Hoofdstuk 5: Actuele thema’s in psychodiagnostiek ...................................................................................... 89
Hoofdstuk 6: ethische en deontologische aspecten in de psychodiagnostiek ............................................... 111
,Hoofdstuk 1: uitgangspunten Psychodiagnostisch procesmodel
- Een screeningsdocument wordt door een Psychodiagnosticus voornamelijk ingezet
met de bedoeling om op een snelle en efficiënte manier informatie te krijgen
Uitgangspunten (voor kwaliteit in de praktijk): BRONNEN
- Sterke punten van andere psychodiagnostische modellen
o Wat kunnen we ook gebruiken zodat we goed inzicht krijgen?
o Wat was er goed?
o Hoe komen we tot een bepaald advies? → Besluitvorming
o Hoe kom je tot dat antwoord?
- Relatie psychodiagnostiek en begeleiding/behandeling
o Belangrijk!
o Integratief beeld cliënt → beter en betrouwbaardere informatie over cliënt →
beter advies op maat van de cliënt
- Beleids- en maatschappelijke ontwikkelingen
o Uitvoering is compex hierdoor
o Sterkte is wetenschappelijke onderbouwde manier van kijken op gedrag van
mensen
- Praktijkervaringen van PD-docenten
o Hanteerbaar didactisch model
- Onderzoek naar kwaliteit van psychodiagnostiek in de praktijk
o Weinig systematiek, te veel infoverzameling
2
, ▪ Vroeger weeinig aandacht voor besluitvormingsproces, enkel tests
afnemen en heel weinig systematiek
▪ Nagaan of aanvullend onderzoek nodig is ipv meteen te testen
▪ Niet zomaar testen waardoor teveel info gaan hebben die we dus
waarschijnlijk niet nodig hebben
o Vaak geen bruikbare adviezen
▪ Advies niet op maat van cliënt = advies gaat niet passen bij cliënt
o Focus te sterk enkel op cliënt
▪ Heel probleemgericht
▪ Sterke focus op probleem
▪ Nu omgeving en systeem erbij nemen en verder kijken
o Te weinig samenwerking
▪ Te weinig met cliënt en omgeving
▪ Te weinig samenwerking met jonge kinderen
▪ Ouders betrekken!
Uitgangspunt 1: de psychodiagnosticus handelt en denk als een scientist – practitioner
- Praktijkwetenschapper
- Praktijkwerker zijn op een wetenschappelijk onderbouwde manier
- Empirische cyclus toepassen
- Hypothesetoetsend denken toepassen in elke fase
- Je kiest instrumenten/methodieken die wetenschappelijk onderbouwd zijn
- Evidence based
- Controleerbare besluitvorming
- Onderbouwen
- Verantwoording aan collega's
- Gedragwetenschapper maar ook een samenwerker
o Samenwerken met client en zijn omgeving etc etc
Uitgangspunt 2: de psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal
- Altijd vragen: wat heeft cliënt nodig?
- Rekening houden met eigenheid cliënt
o Waarden normen gevoeligheid…
o Niks veranderen hieraan bij client
- Perspectief van client
- Aftoetsen bij client
3
, Uitgangspunt 3: de psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
- Zoeken naar oplossingen voor de client
- Doelgericht naar interventies toe
- Beslissing kan ook zijn dat er geen interventie moet plaatsvinden
- Advies op maat
Uitgangspunt 4: de psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
- Stappenplan
- Leren stappen toepassen die leiden tot onderbouwde besluitvorming
Uitgangspunt 5: de psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader
- Nemen mee in onze diagnostiek: iemand heeft klachten en problemen dan heeft dit
te maken met een overeenstemming/probleem met individu tegenover omgeving
- Hypothesen moeten ook altijd omgeving me in reken nemen
- Aanbevelingen ook altijd rond die afstemming dat deze zou verbeteren
Uitgangspunt 6: de psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt en andere
betrokkenen
- Authentiek, transparant zijn
- Heldere afspraken maken
- Openstaan voor feedback
- Gelijkwaardigheidspositie
- Niet opstellen als specialist/deskundige maar als psychodiagnosticus
- Client echt betrekken in proces
- Client heeft eerste en laatste woord (of ouders)
Uitgangspunt 7: de psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust
- Kunnen we zomaar elke klassieke proces toepassen op eender welke persoon?
o Bv: belg tov turk
o Kunnen we aan een migrant zomaar een IQ test afleggen in het nederlands?
4
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: uitgangspunten Psychodiagnostisch procesmodel ...................................................................... 2
Hoofdstuk 2: Psychodiagnostiek in theorie en praktijk ..................................................................................... 6
Hoofdstuk 3: kwaliteit van de psychodiagnostiek .......................................................................................... 32
Hoofdstuk 4: faire en cultuurbewuste psychodiagnostiek .............................................................................. 74
Hoofdstuk 5: Actuele thema’s in psychodiagnostiek ...................................................................................... 89
Hoofdstuk 6: ethische en deontologische aspecten in de psychodiagnostiek ............................................... 111
,Hoofdstuk 1: uitgangspunten Psychodiagnostisch procesmodel
- Een screeningsdocument wordt door een Psychodiagnosticus voornamelijk ingezet
met de bedoeling om op een snelle en efficiënte manier informatie te krijgen
Uitgangspunten (voor kwaliteit in de praktijk): BRONNEN
- Sterke punten van andere psychodiagnostische modellen
o Wat kunnen we ook gebruiken zodat we goed inzicht krijgen?
o Wat was er goed?
o Hoe komen we tot een bepaald advies? → Besluitvorming
o Hoe kom je tot dat antwoord?
- Relatie psychodiagnostiek en begeleiding/behandeling
o Belangrijk!
o Integratief beeld cliënt → beter en betrouwbaardere informatie over cliënt →
beter advies op maat van de cliënt
- Beleids- en maatschappelijke ontwikkelingen
o Uitvoering is compex hierdoor
o Sterkte is wetenschappelijke onderbouwde manier van kijken op gedrag van
mensen
- Praktijkervaringen van PD-docenten
o Hanteerbaar didactisch model
- Onderzoek naar kwaliteit van psychodiagnostiek in de praktijk
o Weinig systematiek, te veel infoverzameling
2
, ▪ Vroeger weeinig aandacht voor besluitvormingsproces, enkel tests
afnemen en heel weinig systematiek
▪ Nagaan of aanvullend onderzoek nodig is ipv meteen te testen
▪ Niet zomaar testen waardoor teveel info gaan hebben die we dus
waarschijnlijk niet nodig hebben
o Vaak geen bruikbare adviezen
▪ Advies niet op maat van cliënt = advies gaat niet passen bij cliënt
o Focus te sterk enkel op cliënt
▪ Heel probleemgericht
▪ Sterke focus op probleem
▪ Nu omgeving en systeem erbij nemen en verder kijken
o Te weinig samenwerking
▪ Te weinig met cliënt en omgeving
▪ Te weinig samenwerking met jonge kinderen
▪ Ouders betrekken!
Uitgangspunt 1: de psychodiagnosticus handelt en denk als een scientist – practitioner
- Praktijkwetenschapper
- Praktijkwerker zijn op een wetenschappelijk onderbouwde manier
- Empirische cyclus toepassen
- Hypothesetoetsend denken toepassen in elke fase
- Je kiest instrumenten/methodieken die wetenschappelijk onderbouwd zijn
- Evidence based
- Controleerbare besluitvorming
- Onderbouwen
- Verantwoording aan collega's
- Gedragwetenschapper maar ook een samenwerker
o Samenwerken met client en zijn omgeving etc etc
Uitgangspunt 2: de psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal
- Altijd vragen: wat heeft cliënt nodig?
- Rekening houden met eigenheid cliënt
o Waarden normen gevoeligheid…
o Niks veranderen hieraan bij client
- Perspectief van client
- Aftoetsen bij client
3
, Uitgangspunt 3: de psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
- Zoeken naar oplossingen voor de client
- Doelgericht naar interventies toe
- Beslissing kan ook zijn dat er geen interventie moet plaatsvinden
- Advies op maat
Uitgangspunt 4: de psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
- Stappenplan
- Leren stappen toepassen die leiden tot onderbouwde besluitvorming
Uitgangspunt 5: de psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader
- Nemen mee in onze diagnostiek: iemand heeft klachten en problemen dan heeft dit
te maken met een overeenstemming/probleem met individu tegenover omgeving
- Hypothesen moeten ook altijd omgeving me in reken nemen
- Aanbevelingen ook altijd rond die afstemming dat deze zou verbeteren
Uitgangspunt 6: de psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt en andere
betrokkenen
- Authentiek, transparant zijn
- Heldere afspraken maken
- Openstaan voor feedback
- Gelijkwaardigheidspositie
- Niet opstellen als specialist/deskundige maar als psychodiagnosticus
- Client echt betrekken in proces
- Client heeft eerste en laatste woord (of ouders)
Uitgangspunt 7: de psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust
- Kunnen we zomaar elke klassieke proces toepassen op eender welke persoon?
o Bv: belg tov turk
o Kunnen we aan een migrant zomaar een IQ test afleggen in het nederlands?
4
