BEROEPSETHIEK
1. Inleiding
Ethiek: opvattingen over juistheid en rechtvaardigheid verschillend per periode en per cultuur
• wat is goed / fout
• eigen argumenten staven (voor ied anders)
Techniek economie
( technische innovatie) (ecoplan)
Ethiek
( dierenwelzijn)
2. Kritische kijk op de schedingsthese
Separation Thesis – scheidingsthesis
= economie en techniek enerzijds en ethiek anderzijds zijn 2 autonome, zelfstandige
systemen die elkaar weinig / niet beïnvloeden
• economie: eigenbelang, beurzen, winsten…
• ethiek: belang van anderen, samenwerking, verantwoordelijkheid tegenover maatschappij
Scheiding techniek – ethiek = 2 opvattingen
Instrumentalisme
Techniek: middel om bepaalde doelen te verwezenlijken die mensen voorop hebben gesteld
• neutraal statuut: goed / slecht gebruik van product
• ontwikkelingsfase: niet meegerekend
-> wetenschappers + ingenieurs: buiten maatschappij + geen morele
verantwoordelijkheid
• nieuw instrument: altijd positief
verantwoordelijkheid voor maatschappij
Determinisme:
Techniek: beheerst menselijk leven volledig en vormt omgeving waaraan mens zich kan
onttrekken
• optimistische visie = technology fix
-> techniek krijgt cultuur in haar greep zodat we voor het oplossen van problemen direct
kiezen voor
technologische oplossingen
• technologie: autonoom systeem dat problemen zelf oplost (zelfregulerend systeem)
heeft geen ethiek nodig
2.1Techniek en economie: een tandem
Techniek + economie: geen autonome systemen!!
wel intense wisselwerking tussen beide
2.1.1 Techniek ten dienste van de economie
• Industriële revoluties:
Efficiëntere productie = groeiend kapitaal = investering in nog efficiënter
productieapparaat
• Techniek: kan + moet focussen op actuele uitdaging (duurzaamheid)
, • creativiteit van techniek gat in de markt?
2.1.2 Economie ten dienste van de techniek
• geld nodig om research te doen + product te ontwikkelen dat tekort doet aan gemis /
tekort
• nodige research verrichten
• reclame maken voor product (marketing = grote rol!!!)
2.2Techniek en economie versus ethiek
techniek + economie: hebben object + subject
• object: mens, maatschappij, natuur
• subject: mens en zijn verlangens
2.2.1 Techniek en economie hebben invloed op iets
Techniek + economie: invloed op werkelijkheid
Technische meditatie / technische bemiddeling =
technologie vestigt relatie tussen gebruiker –
omgeving
3 dimensies
2.2.1.1 Drie dimensies
1. Technologie beïnvloedt het bestaan en gedrag
van de mens
Techniek: schept nieuwe mogelijkheden
sluit bestaande mogelijkheden
uit
-> door impact van mens!
2. Technologie beïnvloedt de werkelijkheid zelf
Zonder auto: geen straatverlichting, geen flitspalen, geen tankstations
3. Technologie beïnvloedt de menselijke perceptie en bijgevolg ook de interpretatie van de
werkelijkheid
Vroeger: geen echoscopie geen oorzaak bij geboorte van kindje met het syndroom
van Down
Dit veranderde door de ontdekking van de echoscopie
Het past onze moreel aan
3.1.1.1 Casus: genetische selectie (object!!!)
Fokkerij: selectief fokken
Vooraf gedefinieerd doel: het genetisch verbeteren van een populatie in een bepaalde richting
Gevolg: verschuiving in gemiddelde prestatie van populatie tussen huidige en toekomstige
generaties
Fokken: niet altijd positief!
• verbeterde kenmerken
• verslechterde kenmerken (ongewild)
moeilijk voorspellen + pas achteraf ontdekt
, a) Landbouwhuisdieren – Belgisch Witblauw
Doel: efficiënte voedselproductie
Belgisch Witblauw = nationale trots
• fijne vlees
• hoge slachtrendement ( = lagere ecologische voetafdruk)
Mutatie in myostatinegen = extreme spiergroei
gevolg: fokken op zwarte lijst geplaatst -> extreem gefokte rassen verboden!!
Grenzen aan selectie?
Positieve + negatieve kanten maar dit wordt zo ver doorgedreven dat we temaken krijgen
met welzijnsproblematiek
Voordelen Nadelen
• zwart / wit / witblauw • moeilijke bevalling (= keizersnee / geen
• zuiver ras = beste vlees natuurlijke
• tijdens WO: mager vlees nodig koe)
• kampioen in productie vlees • gewrichtspijn
• duurzaam + plaatselijk • verbod op fokken in Zwitserland
• weinig voeder / ruimte nodig
Achter elke technologische / economische innovatie: +/- menselijke belang
b) Gezelschapsdieren – rashonden
Selectie van honden is te ver gegaan:
• selectief fokken is al lang gaande
• fokken puur op uiterlijk
Meeste extreme looks: trekken meer aandacht
• lange rug
• veel rimpels
• klein (schattig) hoofdje
Gevolg: brengt veel welzijnsproblemen met zich mee!
• moeite met ademen
• gewrichtspijn
• moeite met eten
Reden dat dit te ver is gegaan mensen wennen aan de dieren met die bepaalde extreme
kenmerken
Besluit: deze casussen zijn voorbeelden van hoe techniek en economie een invloed hebben
op een object
3.1.2 De mens achter de machines
Technologieën: ACTIEF
Verklaring: ze geven vorm
• menselijk handelingen
• interpretaties
• beslissingen
Zonder technologie zouden ze er anders uitgezien hebben
1. Inleiding
Ethiek: opvattingen over juistheid en rechtvaardigheid verschillend per periode en per cultuur
• wat is goed / fout
• eigen argumenten staven (voor ied anders)
Techniek economie
( technische innovatie) (ecoplan)
Ethiek
( dierenwelzijn)
2. Kritische kijk op de schedingsthese
Separation Thesis – scheidingsthesis
= economie en techniek enerzijds en ethiek anderzijds zijn 2 autonome, zelfstandige
systemen die elkaar weinig / niet beïnvloeden
• economie: eigenbelang, beurzen, winsten…
• ethiek: belang van anderen, samenwerking, verantwoordelijkheid tegenover maatschappij
Scheiding techniek – ethiek = 2 opvattingen
Instrumentalisme
Techniek: middel om bepaalde doelen te verwezenlijken die mensen voorop hebben gesteld
• neutraal statuut: goed / slecht gebruik van product
• ontwikkelingsfase: niet meegerekend
-> wetenschappers + ingenieurs: buiten maatschappij + geen morele
verantwoordelijkheid
• nieuw instrument: altijd positief
verantwoordelijkheid voor maatschappij
Determinisme:
Techniek: beheerst menselijk leven volledig en vormt omgeving waaraan mens zich kan
onttrekken
• optimistische visie = technology fix
-> techniek krijgt cultuur in haar greep zodat we voor het oplossen van problemen direct
kiezen voor
technologische oplossingen
• technologie: autonoom systeem dat problemen zelf oplost (zelfregulerend systeem)
heeft geen ethiek nodig
2.1Techniek en economie: een tandem
Techniek + economie: geen autonome systemen!!
wel intense wisselwerking tussen beide
2.1.1 Techniek ten dienste van de economie
• Industriële revoluties:
Efficiëntere productie = groeiend kapitaal = investering in nog efficiënter
productieapparaat
• Techniek: kan + moet focussen op actuele uitdaging (duurzaamheid)
, • creativiteit van techniek gat in de markt?
2.1.2 Economie ten dienste van de techniek
• geld nodig om research te doen + product te ontwikkelen dat tekort doet aan gemis /
tekort
• nodige research verrichten
• reclame maken voor product (marketing = grote rol!!!)
2.2Techniek en economie versus ethiek
techniek + economie: hebben object + subject
• object: mens, maatschappij, natuur
• subject: mens en zijn verlangens
2.2.1 Techniek en economie hebben invloed op iets
Techniek + economie: invloed op werkelijkheid
Technische meditatie / technische bemiddeling =
technologie vestigt relatie tussen gebruiker –
omgeving
3 dimensies
2.2.1.1 Drie dimensies
1. Technologie beïnvloedt het bestaan en gedrag
van de mens
Techniek: schept nieuwe mogelijkheden
sluit bestaande mogelijkheden
uit
-> door impact van mens!
2. Technologie beïnvloedt de werkelijkheid zelf
Zonder auto: geen straatverlichting, geen flitspalen, geen tankstations
3. Technologie beïnvloedt de menselijke perceptie en bijgevolg ook de interpretatie van de
werkelijkheid
Vroeger: geen echoscopie geen oorzaak bij geboorte van kindje met het syndroom
van Down
Dit veranderde door de ontdekking van de echoscopie
Het past onze moreel aan
3.1.1.1 Casus: genetische selectie (object!!!)
Fokkerij: selectief fokken
Vooraf gedefinieerd doel: het genetisch verbeteren van een populatie in een bepaalde richting
Gevolg: verschuiving in gemiddelde prestatie van populatie tussen huidige en toekomstige
generaties
Fokken: niet altijd positief!
• verbeterde kenmerken
• verslechterde kenmerken (ongewild)
moeilijk voorspellen + pas achteraf ontdekt
, a) Landbouwhuisdieren – Belgisch Witblauw
Doel: efficiënte voedselproductie
Belgisch Witblauw = nationale trots
• fijne vlees
• hoge slachtrendement ( = lagere ecologische voetafdruk)
Mutatie in myostatinegen = extreme spiergroei
gevolg: fokken op zwarte lijst geplaatst -> extreem gefokte rassen verboden!!
Grenzen aan selectie?
Positieve + negatieve kanten maar dit wordt zo ver doorgedreven dat we temaken krijgen
met welzijnsproblematiek
Voordelen Nadelen
• zwart / wit / witblauw • moeilijke bevalling (= keizersnee / geen
• zuiver ras = beste vlees natuurlijke
• tijdens WO: mager vlees nodig koe)
• kampioen in productie vlees • gewrichtspijn
• duurzaam + plaatselijk • verbod op fokken in Zwitserland
• weinig voeder / ruimte nodig
Achter elke technologische / economische innovatie: +/- menselijke belang
b) Gezelschapsdieren – rashonden
Selectie van honden is te ver gegaan:
• selectief fokken is al lang gaande
• fokken puur op uiterlijk
Meeste extreme looks: trekken meer aandacht
• lange rug
• veel rimpels
• klein (schattig) hoofdje
Gevolg: brengt veel welzijnsproblemen met zich mee!
• moeite met ademen
• gewrichtspijn
• moeite met eten
Reden dat dit te ver is gegaan mensen wennen aan de dieren met die bepaalde extreme
kenmerken
Besluit: deze casussen zijn voorbeelden van hoe techniek en economie een invloed hebben
op een object
3.1.2 De mens achter de machines
Technologieën: ACTIEF
Verklaring: ze geven vorm
• menselijk handelingen
• interpretaties
• beslissingen
Zonder technologie zouden ze er anders uitgezien hebben
