CSRB: Vervolgen
1. Inleiding: logica in de strafrechtsketen
Voornaamste functies strafrehctssysteem = opsporing en vervolgen van criminaliteit
- Groot deel vastgestelde misdrijven wordt niet ‘opgelost’
- Verlichting/Klassieke SR: elk strafbaar feit gaf aanleiding tot vervolging/bestraffing
o Vandaag:
Pragmatisch: praktisch gezien, groot aantal strafbaarstellingen + inbreuken
Fundamenteel: niet steeds wenselijk te volgen
1.1 Strafrechtsketen in de praktijk
- Misdrijf = door wet omschreven gedrag waarop een straf is gesteld
- Niet alle misdrijven die worden gepleegd, worden gerapporteerd (dark number)
- Niet alle misdrijven die gerapporteerd worden, krijgen een vervolg
o 700 000 – 750 000 misdrijven per jaar bezorgd aan OM
o Slechts 5/7% ervan door strafrechter behandeld eerder uitzondering dan regel!
2. Voornaamste actoren
2.1 Minister van Justitie
- Geeft vorm aan strafrechtelijk beleid, inclusief opsoring- en vervolginsbeleid
- In samenspraak met College PG’s
- Vastleggen beleidslijnen (omzendbrieven, COL)
o Bv. welke misdrijven zijn een prioiriteit?
- Top down: richtlijnen bindend voor alle leden OM = rechtstreekse band tussen MvJ en
parketmagistraten (hierarchie)
Prominente rol UM in vervolginsbeleid
- Voor jaren ’90: PdK kon volledig autonoom beslissen of iets prioritair was of niet in zijn of haar
arrondissement
- Sinds jaren ’90: inperking beleidsruimte door MvJ die krijtlijnen beleid bepaalt
o Adviezen parlementaire onderzoekscommissies
o Antwoord op bekommernissen rond rechtszekerheid, gelijkheid en streven naar een meer
doorzichtig vervolginsbeleid
- Binnen die krijtlijnen kan PdK eigen accenten leggen (opportuniteitsbeginsel)
MvJ heeft positief injuctierecht
- In concrete dossiers vervolging eisen, bv. Wanneer parket voor sepot zou kiezen: kan MvJ OM
verzoeken de zaak voor de rechter te brengen
- Enkel over instelling vervolging (wanneer OM seponeert), niet over afhandeling!
- Waarom niet in sommige landen? Omdat volgens hen MvJ zo te vatbaar zou zijn voor corruptie
19 mei 1990:
“Twee jaar nadat hij verhangen werd gevonden, besloten de speurders van Nijvel dat Paul Latinus in 1984
zelfmoord had gepleegd. Niet iedereen was het daar echter mee eens. Dat bleek nog tijdens de zittingen van de
zogenaamde Bendekommissie van de Kamer. Justitieminister Wathelet maakte op basis van dat verslag gebruik
van zijn positief injunktierecht en gaf Van Oudenhove (PG Brussel) het bevel een nieuw onderzoek in te stellen.
Donderdag schreef Le Soir echter dat het parket van Brussel de bevindingen van de Kamerkommissie van nul en
generlei waarde acht en dat het zich verzet tegen het heropenen van de zaak.”
1
, 2.2 OM
- Parket, staande magistratuur (actieve orgaan, rechter is passief)
- Een en ondeelbaar
- Leiding over opsporingsonderzoek
- Verantwoordelijk voor bewijsvoering
- Toepassing van de strafwet: bepalen gevolg (met inachtneming van richtlijnen SR beleid)
- Vordert straf op zitting ten gronde
- Gerechtelijk onderzoek: OM maakt zaak aanhangig bij de onderzoekrechter + op vordering OM
afsluiting gerechtelijk onderzoek door de Raadkamer
Gevolgen
- Sepot
o Technisch sepot: technische redenen (bv. dader onbekend) of beleidssepot: vervolging
mogelijk maar niet opportuun (bv. beperkt misdrijf, ontbreken gerechtelijk verleden)
o Parket kan steeds op die beslissing terugkomen (na verloop van tijd wel verjaring)
o Motivatie is vereist!
- Buitenrechtelijke/alternatieve afhandeling op parketniveau
o = Minnelijke schikking en Bemiddeling in Strafzaken
o Verval van de strafvordering is niet zelfde als sepot
- Zaak voor de rechter brengen = beslissen tot vervolging
o Rechtstreekse dagvaarding of oproeping bij proces-verbaal vonnisrechter
o Vordering onderzoeksrechter (gerechtelijk onderzoek)
Binnen richtlijnen SRB (MvJ + College PG), kan OM eigen accenten leggen
- Opportuniteitsbeginsel geeft OM beleidsvrijheid
- OM heeft recht op vervolging maar is er niet toe verplicht
- Beslissen over opportuniteit vervolging want in bepaalde omstandigheden is het niet wenselijk te
vervolgen
- Grootste filter van de strafrechtsbedeling
in fase vervolging staat keuzes maken centraal
Niet in alle landen zo: bv. DUI en IT, vervolging verplicht, seponeren in principe uitgesloten, strikte legaliteit: in
de regel alle zaken naar de strafrechter (grote rol rechter)
2.2.1 College van Procureurs-generaal
- PG van de 5 Hoven van Beroep in College PG onder het gezag van de MvJ
- Implementatie van de ministeriele richtlijnen inzake het strafrechtelijk beleid
o MvJ bepaalt de beleidslijnen van het strafrechtelijk beleid
o PG staan in voor de implementatie ervan
- Andere taken: verlenen informatie en advies aan MvJ, zorgen voor goede algemene en
gecoordineerde werking van het OM
- Elke PG heeft een portefeuille met eigen bevoegdheden (beleid niet operationeel) onder andere
cybercrime, terrorisme, georganiseerde criminaliteit, stadscriminaliteit, druggerelateerde criminaliteit
2
1. Inleiding: logica in de strafrechtsketen
Voornaamste functies strafrehctssysteem = opsporing en vervolgen van criminaliteit
- Groot deel vastgestelde misdrijven wordt niet ‘opgelost’
- Verlichting/Klassieke SR: elk strafbaar feit gaf aanleiding tot vervolging/bestraffing
o Vandaag:
Pragmatisch: praktisch gezien, groot aantal strafbaarstellingen + inbreuken
Fundamenteel: niet steeds wenselijk te volgen
1.1 Strafrechtsketen in de praktijk
- Misdrijf = door wet omschreven gedrag waarop een straf is gesteld
- Niet alle misdrijven die worden gepleegd, worden gerapporteerd (dark number)
- Niet alle misdrijven die gerapporteerd worden, krijgen een vervolg
o 700 000 – 750 000 misdrijven per jaar bezorgd aan OM
o Slechts 5/7% ervan door strafrechter behandeld eerder uitzondering dan regel!
2. Voornaamste actoren
2.1 Minister van Justitie
- Geeft vorm aan strafrechtelijk beleid, inclusief opsoring- en vervolginsbeleid
- In samenspraak met College PG’s
- Vastleggen beleidslijnen (omzendbrieven, COL)
o Bv. welke misdrijven zijn een prioiriteit?
- Top down: richtlijnen bindend voor alle leden OM = rechtstreekse band tussen MvJ en
parketmagistraten (hierarchie)
Prominente rol UM in vervolginsbeleid
- Voor jaren ’90: PdK kon volledig autonoom beslissen of iets prioritair was of niet in zijn of haar
arrondissement
- Sinds jaren ’90: inperking beleidsruimte door MvJ die krijtlijnen beleid bepaalt
o Adviezen parlementaire onderzoekscommissies
o Antwoord op bekommernissen rond rechtszekerheid, gelijkheid en streven naar een meer
doorzichtig vervolginsbeleid
- Binnen die krijtlijnen kan PdK eigen accenten leggen (opportuniteitsbeginsel)
MvJ heeft positief injuctierecht
- In concrete dossiers vervolging eisen, bv. Wanneer parket voor sepot zou kiezen: kan MvJ OM
verzoeken de zaak voor de rechter te brengen
- Enkel over instelling vervolging (wanneer OM seponeert), niet over afhandeling!
- Waarom niet in sommige landen? Omdat volgens hen MvJ zo te vatbaar zou zijn voor corruptie
19 mei 1990:
“Twee jaar nadat hij verhangen werd gevonden, besloten de speurders van Nijvel dat Paul Latinus in 1984
zelfmoord had gepleegd. Niet iedereen was het daar echter mee eens. Dat bleek nog tijdens de zittingen van de
zogenaamde Bendekommissie van de Kamer. Justitieminister Wathelet maakte op basis van dat verslag gebruik
van zijn positief injunktierecht en gaf Van Oudenhove (PG Brussel) het bevel een nieuw onderzoek in te stellen.
Donderdag schreef Le Soir echter dat het parket van Brussel de bevindingen van de Kamerkommissie van nul en
generlei waarde acht en dat het zich verzet tegen het heropenen van de zaak.”
1
, 2.2 OM
- Parket, staande magistratuur (actieve orgaan, rechter is passief)
- Een en ondeelbaar
- Leiding over opsporingsonderzoek
- Verantwoordelijk voor bewijsvoering
- Toepassing van de strafwet: bepalen gevolg (met inachtneming van richtlijnen SR beleid)
- Vordert straf op zitting ten gronde
- Gerechtelijk onderzoek: OM maakt zaak aanhangig bij de onderzoekrechter + op vordering OM
afsluiting gerechtelijk onderzoek door de Raadkamer
Gevolgen
- Sepot
o Technisch sepot: technische redenen (bv. dader onbekend) of beleidssepot: vervolging
mogelijk maar niet opportuun (bv. beperkt misdrijf, ontbreken gerechtelijk verleden)
o Parket kan steeds op die beslissing terugkomen (na verloop van tijd wel verjaring)
o Motivatie is vereist!
- Buitenrechtelijke/alternatieve afhandeling op parketniveau
o = Minnelijke schikking en Bemiddeling in Strafzaken
o Verval van de strafvordering is niet zelfde als sepot
- Zaak voor de rechter brengen = beslissen tot vervolging
o Rechtstreekse dagvaarding of oproeping bij proces-verbaal vonnisrechter
o Vordering onderzoeksrechter (gerechtelijk onderzoek)
Binnen richtlijnen SRB (MvJ + College PG), kan OM eigen accenten leggen
- Opportuniteitsbeginsel geeft OM beleidsvrijheid
- OM heeft recht op vervolging maar is er niet toe verplicht
- Beslissen over opportuniteit vervolging want in bepaalde omstandigheden is het niet wenselijk te
vervolgen
- Grootste filter van de strafrechtsbedeling
in fase vervolging staat keuzes maken centraal
Niet in alle landen zo: bv. DUI en IT, vervolging verplicht, seponeren in principe uitgesloten, strikte legaliteit: in
de regel alle zaken naar de strafrechter (grote rol rechter)
2.2.1 College van Procureurs-generaal
- PG van de 5 Hoven van Beroep in College PG onder het gezag van de MvJ
- Implementatie van de ministeriele richtlijnen inzake het strafrechtelijk beleid
o MvJ bepaalt de beleidslijnen van het strafrechtelijk beleid
o PG staan in voor de implementatie ervan
- Andere taken: verlenen informatie en advies aan MvJ, zorgen voor goede algemene en
gecoordineerde werking van het OM
- Elke PG heeft een portefeuille met eigen bevoegdheden (beleid niet operationeel) onder andere
cybercrime, terrorisme, georganiseerde criminaliteit, stadscriminaliteit, druggerelateerde criminaliteit
2
