GRONDSLAGEN
WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
HOOFDSTUK 2 – GRONDSLAGEN VAN EPISTEMOLOGISCH DENKEN
Descartes en het rationalisme
Réné Descartes (1596-1650) -> Cartesiaanse filosofie
-> vader moderne filosofie
Op zoek naar de fundamenten van het weten: hoe weet je dat iets
waar is?
Weg naar kennis is via
- Rationalisme
- Zintuigelijke waarneming (~empirie) ondergeschikt
- Invloed op hedendaagse onderzoekshouding
- Waar en onwaar scheiden om juist te handelen
- Op zoek naar de juiste methode & rol van het subject
Voor Descartes waren twee vragen noodzakelijk in wetenschappelijke
studie over de mens:
(1) hoe weet je dat iets waar is?
(2) wat is de grond van je zekerheid?
Hij ging via de ratio op zoek naar een sterk fundament
En stap voor stap opbouwen
Mathesis-universalis idee
Via methodische of epistemologische twijfel zoektocht naar kennis
vanaf een nieuw nulpunt:
- Techniek om zekerheden te ontdekken
- De twijfel is methodisch
- Een middel om tot kennis te komen, geen doel op zich
Radicale twijfel
, Keert zich naar binnen om een fundament te vinden dat niet te
betwijfelen is -> Bekende metafoor: winteravond, zittend bij
haardvuur
Zijn methodische twijfel ‘in actie’:
twijfel? = loslaten
Twijfel geen spel, maar systematische, bijna wiskundige zuivering
van het denken
Los van traditie, van autoriteit, richt zich op de helderheid van zijn
eigen denken
Geboorte van de moderne filosofie
Cogito, ergo sum = “Ik denk dus ik ben”
Laatste stap van Descartes’ methodische twijfel = eerste zekerheid
- Onbetwijfelbaar en evidente uitgangspunt
- Gaat niet over de inhoud, de activiteit van het denken staat
centraal, dénken op zich
Zelfs twijfel of bedrog bewijst bestaan als denkend wezen
Fundament van alle zekere kennis: het denken zelf
WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
HOOFDSTUK 2 – GRONDSLAGEN VAN EPISTEMOLOGISCH DENKEN
Descartes en het rationalisme
Réné Descartes (1596-1650) -> Cartesiaanse filosofie
-> vader moderne filosofie
Op zoek naar de fundamenten van het weten: hoe weet je dat iets
waar is?
Weg naar kennis is via
- Rationalisme
- Zintuigelijke waarneming (~empirie) ondergeschikt
- Invloed op hedendaagse onderzoekshouding
- Waar en onwaar scheiden om juist te handelen
- Op zoek naar de juiste methode & rol van het subject
Voor Descartes waren twee vragen noodzakelijk in wetenschappelijke
studie over de mens:
(1) hoe weet je dat iets waar is?
(2) wat is de grond van je zekerheid?
Hij ging via de ratio op zoek naar een sterk fundament
En stap voor stap opbouwen
Mathesis-universalis idee
Via methodische of epistemologische twijfel zoektocht naar kennis
vanaf een nieuw nulpunt:
- Techniek om zekerheden te ontdekken
- De twijfel is methodisch
- Een middel om tot kennis te komen, geen doel op zich
Radicale twijfel
, Keert zich naar binnen om een fundament te vinden dat niet te
betwijfelen is -> Bekende metafoor: winteravond, zittend bij
haardvuur
Zijn methodische twijfel ‘in actie’:
twijfel? = loslaten
Twijfel geen spel, maar systematische, bijna wiskundige zuivering
van het denken
Los van traditie, van autoriteit, richt zich op de helderheid van zijn
eigen denken
Geboorte van de moderne filosofie
Cogito, ergo sum = “Ik denk dus ik ben”
Laatste stap van Descartes’ methodische twijfel = eerste zekerheid
- Onbetwijfelbaar en evidente uitgangspunt
- Gaat niet over de inhoud, de activiteit van het denken staat
centraal, dénken op zich
Zelfs twijfel of bedrog bewijst bestaan als denkend wezen
Fundament van alle zekere kennis: het denken zelf
