NEUROLOGIE 2
1A FRAMEWORK NEUROREVALIDATIE
Definitie
® Proces dat personen met beperking helpt bij bereiken en behouden v een optimale functie en
gezondheid in interactie met hun omgeving
® Vereist actief partnerschap tssn de P, zijn familie & gezondheids- en sociale zorgverleners
o Hollistische aanpak: persoon als geheel zien. Niet als letsel
o Interactie met familie en andere zorgverleners
Waarom
® Late jaren 1980 grote kennis toename
® Evidentie concepten: Perfetti, Bobath, … à hiervan afgestapt
® Overzichtsartikels & richtlijnen voor specifieke aandoeningen
o Roundtable: organisatie die richtlijnen ontwikkelen over bv stroke
® Componenten in therapiesessies moeten gebaseerd zijn op bewijs ipv de voorkeur vd T
® Geen bewijs, vertrouwen op klinische redeneervaardigheden om behandeltechnieken te
selecteren die passen bij behoeften, wensen & doelen v P en hun verzorgers
® Voldoet aan de eisen v EBP, gedifineerd als integratie vh beste bewijs met klinische
expertise en patiëntenwaarde
Klinisch redeneren
® Behandeling neurologische P
® Informatieverzameling – hypothesevorming – revalidatieplan aanmaken – evalueren en
aanpassen
10 principes
Doelstellingen
® Movement and function à ‘ramp’: recovery, adaptation, maintenance , prevention
1
,1B NEUROPLASTICITEIT
® Vanaf baby tot adolescentie enorm groot
® Daarna ook aanwezig maar veel minder
AI IN DE NEUROREVALIDATIE
® Waarom zal het verandering teweeg brengen: het heeft een pos invloed op de medische praktijk
in verschillende vakgebieden: verschillende ontwikkelingen in methoden, bewustzijn v clinici &
datakwaliteit/kwantiteit komen samen om deze impact ook ih MS-veld te creëren de komende
jaren
® Waarom nt: cruciale innovatie zit in hoe en welke gegevens we kunnen verzamelen en minder in
welk AI model we zullen gebruiken om gegevens te minen
® Zal MS zorg veranderen, binnen 10j is misschien te kort maar we geloven dat als OZ actief blijft, AI
en nuttige partner zal zijn voor MS neurologisten
NEUROPLASTICITEIT
= vervormbaarheid, vermogen van neuronen & zenuwstelsel om qua eigenschappen te veranderen
(structureel (bv necrose), chemisch, fysiologisch)
= biologische basis voor ontwikkeling, leren en herstelvermogen
Neurale netwerken vormen zich tijdens de ontwikkeling & kunnen veranderen
tijdens leerprocessen & bij herstel na een laesie
® Ontwikkeling: ontstaan v primair netwerk
® Leren: secundair netwerk, individualiteit à netwerk gaat verbeteren & sterker w
® Herstel: re-organisatie, re-routing à omleidingen w gevormd om doel toch nog te bereiken
PLASTICITEIT GEZOND BREIN
NATURE AND NURTURE
® Ontwikkeling hersenen
® Leren (genetisch vs omgevingsfactoren > combinatie vd twee)
® Kritische periodes (specifieke periodes waarbij het leren een groter effect kan hebben)
o Je moet tegen bepaalde periode dingen aangeleerd hebben, er voor of er na is moeilijker
o Te maken met verfijning van connecties
ONDERHOUDING EN VERFIJNING V CONNECTIES
® 1014 connecties ih brein
® 15 000 verschillende proteïnen ih zs
® Proteïnen w gecombineerd tot codes
® Target herkenning gebeurt via combinatie v enkele moleculen (vgl cijferslot)
® Gevormde synapsen kunnen w gemodifieerd afh v hun gebruik
2
,NEUROPLASTICITEIT
® Verandering in de connectiviteit vh zs
® Adaptief of maladaptief (verslaving, spacticiteit = verhoogde spierspanning, heel sterke
netwerken die moeilijk te verbreken zijn)
o Adaptief = positief
o Maladaptief = negatief
® Hoe zenuwcellen
o Contact met elkaar maken
o Een verbinding versterken als dat geschikt is
o Een verbinding verbreken als dat geschikt is
o Fysiologische werking controlen v anatomische connecties
CONNECTIVITEIT VH ZS
® Zenuwcellen moeten contact maken met mekaar
® Er moeten nieuwe neurale uitlopers = neurieten w gevormd => w dendrieten of axonen
® Sommige signalen trekken de groeiconus aan, andere verdrijven hem
® Groeiconus moet de targetcel herkennen en een synaps vormen
® Anatomische connectie gemaakt à synaps kan fysiologisch actief w of slapend blijven
® Effectiviteit synaps kan verhoogd w voor langere tijd = long term potentiatie of verlaagd = long
term depressie
® Aantal synapsen tssn cellen & sterkte vd synapsen verandert onder invloed v leerprocessen
KRITISCHE PERIODES
® Periodes waar je gemakkelijker bepaalde zaken gaat aanleren, heeft te maken met verfijning v
bepaalde connecties
® In sommige neurale systemen, vnml sensorische systeem, is periode v ontwikkeling en
verfijning vd connecties beperkt
® Op het einde v kritische periode is de pathway gerijpt en w verdere modificatie erg moeilijk
® Vb gymnastiek vanaf jong leren later veel moeilijker, binoculair zicht, leren v taal, muziek spelen,
visuele detectie v perifere bewegingen bij doven, geluidslocaties bij blinden, topsportskills
EFFECT V SENSORISCHE STIMULATIE OP DE CORTEX
® Iets hard stimuleren zorgt voor grotere representatie id hersenen
3
, EFFECT V FYSIEKE TRAINING
® Doorbloeding stijgt – meer zuurstof id hersenen – betere werking
® ↗ cognitieve functie vooral bij ouderen
® ↘ risico op alzheimer en dementie
® ↗ neuronale survival: actieve structuren zonder schade werken beter
® ↗ resistentie tegen herseninfarct;:
® ↗ hersenvascularisatie
® ↗ neurogenesis: ontstaan van nieuwe neuronen bij leerprocessen
® ↗ leren
PLASTICITEIT BESCHADIGDE BREIN
BIJ VOLWASSENEN NA PERIFERE LESIE
Na tijdelijke blokkage v PERIFERE ZENUWEN bij de mens door anesthesie of ischemie:
® Actiepot in spieren prox vh blok verhogen
® Corticale area v waaruit potentialen kunnen w opgewekt vergroot
® Intensiteit v stimulatie (threshold) die vereist is om respons op te wekken verlaagt
® Blokkage kan herstellen bij perifeer
Na amputatie BL: naburige corticale respresentatie vh aangezicht breidt uit
Blind op jonge leeftijd & braille-schrift leren à toename vd motorische area voor de wijsvinger +
occipitale lob (normaal voor visus) krijgt een somatische functie
Denervatie na een lesie à cellen proberen nieuwe connecties aan te trekken
® Cel zorgt voor eigen connectiviteit, los vd functionaliteit vh totale systeem
® Plasticiteit kan ook MALADAPTIEF zijn = remming voor nieuwe connecties
Inhibitoire mechanismen die de vorming v nieuwe connecties remmen à belemmeren ook
het herstel na de lesie, bij de mens vooral mbt tot de witte stof
BIJ VOLWASSENEN NA LESIE VH CENTRAAL ZENUWSTELSEL
® Intacte neuronen nemen de rol over vd neuronen die verloren zijn gegaan maar wier
perifere targets nog intact zijn
® Op oudere leeftijd is de plasticiteit eerder beperkt, moeilijker herstel
® Actieve participatie door P is een must voor plastische veranderingen, patiënt moet
BEWUST meedoen
EFFECT MOTORISCHE TRAINING NA CVA OP MOTOR CORTEX IN DE RAT
® Motorische revalidatie herstelt bewegingsrepresentaties binnen resterende corticale gebieden,
dit gaat gepaard met toename vh aantal synapsen per neuron binnen resterende corticale
gebieden
4
1A FRAMEWORK NEUROREVALIDATIE
Definitie
® Proces dat personen met beperking helpt bij bereiken en behouden v een optimale functie en
gezondheid in interactie met hun omgeving
® Vereist actief partnerschap tssn de P, zijn familie & gezondheids- en sociale zorgverleners
o Hollistische aanpak: persoon als geheel zien. Niet als letsel
o Interactie met familie en andere zorgverleners
Waarom
® Late jaren 1980 grote kennis toename
® Evidentie concepten: Perfetti, Bobath, … à hiervan afgestapt
® Overzichtsartikels & richtlijnen voor specifieke aandoeningen
o Roundtable: organisatie die richtlijnen ontwikkelen over bv stroke
® Componenten in therapiesessies moeten gebaseerd zijn op bewijs ipv de voorkeur vd T
® Geen bewijs, vertrouwen op klinische redeneervaardigheden om behandeltechnieken te
selecteren die passen bij behoeften, wensen & doelen v P en hun verzorgers
® Voldoet aan de eisen v EBP, gedifineerd als integratie vh beste bewijs met klinische
expertise en patiëntenwaarde
Klinisch redeneren
® Behandeling neurologische P
® Informatieverzameling – hypothesevorming – revalidatieplan aanmaken – evalueren en
aanpassen
10 principes
Doelstellingen
® Movement and function à ‘ramp’: recovery, adaptation, maintenance , prevention
1
,1B NEUROPLASTICITEIT
® Vanaf baby tot adolescentie enorm groot
® Daarna ook aanwezig maar veel minder
AI IN DE NEUROREVALIDATIE
® Waarom zal het verandering teweeg brengen: het heeft een pos invloed op de medische praktijk
in verschillende vakgebieden: verschillende ontwikkelingen in methoden, bewustzijn v clinici &
datakwaliteit/kwantiteit komen samen om deze impact ook ih MS-veld te creëren de komende
jaren
® Waarom nt: cruciale innovatie zit in hoe en welke gegevens we kunnen verzamelen en minder in
welk AI model we zullen gebruiken om gegevens te minen
® Zal MS zorg veranderen, binnen 10j is misschien te kort maar we geloven dat als OZ actief blijft, AI
en nuttige partner zal zijn voor MS neurologisten
NEUROPLASTICITEIT
= vervormbaarheid, vermogen van neuronen & zenuwstelsel om qua eigenschappen te veranderen
(structureel (bv necrose), chemisch, fysiologisch)
= biologische basis voor ontwikkeling, leren en herstelvermogen
Neurale netwerken vormen zich tijdens de ontwikkeling & kunnen veranderen
tijdens leerprocessen & bij herstel na een laesie
® Ontwikkeling: ontstaan v primair netwerk
® Leren: secundair netwerk, individualiteit à netwerk gaat verbeteren & sterker w
® Herstel: re-organisatie, re-routing à omleidingen w gevormd om doel toch nog te bereiken
PLASTICITEIT GEZOND BREIN
NATURE AND NURTURE
® Ontwikkeling hersenen
® Leren (genetisch vs omgevingsfactoren > combinatie vd twee)
® Kritische periodes (specifieke periodes waarbij het leren een groter effect kan hebben)
o Je moet tegen bepaalde periode dingen aangeleerd hebben, er voor of er na is moeilijker
o Te maken met verfijning van connecties
ONDERHOUDING EN VERFIJNING V CONNECTIES
® 1014 connecties ih brein
® 15 000 verschillende proteïnen ih zs
® Proteïnen w gecombineerd tot codes
® Target herkenning gebeurt via combinatie v enkele moleculen (vgl cijferslot)
® Gevormde synapsen kunnen w gemodifieerd afh v hun gebruik
2
,NEUROPLASTICITEIT
® Verandering in de connectiviteit vh zs
® Adaptief of maladaptief (verslaving, spacticiteit = verhoogde spierspanning, heel sterke
netwerken die moeilijk te verbreken zijn)
o Adaptief = positief
o Maladaptief = negatief
® Hoe zenuwcellen
o Contact met elkaar maken
o Een verbinding versterken als dat geschikt is
o Een verbinding verbreken als dat geschikt is
o Fysiologische werking controlen v anatomische connecties
CONNECTIVITEIT VH ZS
® Zenuwcellen moeten contact maken met mekaar
® Er moeten nieuwe neurale uitlopers = neurieten w gevormd => w dendrieten of axonen
® Sommige signalen trekken de groeiconus aan, andere verdrijven hem
® Groeiconus moet de targetcel herkennen en een synaps vormen
® Anatomische connectie gemaakt à synaps kan fysiologisch actief w of slapend blijven
® Effectiviteit synaps kan verhoogd w voor langere tijd = long term potentiatie of verlaagd = long
term depressie
® Aantal synapsen tssn cellen & sterkte vd synapsen verandert onder invloed v leerprocessen
KRITISCHE PERIODES
® Periodes waar je gemakkelijker bepaalde zaken gaat aanleren, heeft te maken met verfijning v
bepaalde connecties
® In sommige neurale systemen, vnml sensorische systeem, is periode v ontwikkeling en
verfijning vd connecties beperkt
® Op het einde v kritische periode is de pathway gerijpt en w verdere modificatie erg moeilijk
® Vb gymnastiek vanaf jong leren later veel moeilijker, binoculair zicht, leren v taal, muziek spelen,
visuele detectie v perifere bewegingen bij doven, geluidslocaties bij blinden, topsportskills
EFFECT V SENSORISCHE STIMULATIE OP DE CORTEX
® Iets hard stimuleren zorgt voor grotere representatie id hersenen
3
, EFFECT V FYSIEKE TRAINING
® Doorbloeding stijgt – meer zuurstof id hersenen – betere werking
® ↗ cognitieve functie vooral bij ouderen
® ↘ risico op alzheimer en dementie
® ↗ neuronale survival: actieve structuren zonder schade werken beter
® ↗ resistentie tegen herseninfarct;:
® ↗ hersenvascularisatie
® ↗ neurogenesis: ontstaan van nieuwe neuronen bij leerprocessen
® ↗ leren
PLASTICITEIT BESCHADIGDE BREIN
BIJ VOLWASSENEN NA PERIFERE LESIE
Na tijdelijke blokkage v PERIFERE ZENUWEN bij de mens door anesthesie of ischemie:
® Actiepot in spieren prox vh blok verhogen
® Corticale area v waaruit potentialen kunnen w opgewekt vergroot
® Intensiteit v stimulatie (threshold) die vereist is om respons op te wekken verlaagt
® Blokkage kan herstellen bij perifeer
Na amputatie BL: naburige corticale respresentatie vh aangezicht breidt uit
Blind op jonge leeftijd & braille-schrift leren à toename vd motorische area voor de wijsvinger +
occipitale lob (normaal voor visus) krijgt een somatische functie
Denervatie na een lesie à cellen proberen nieuwe connecties aan te trekken
® Cel zorgt voor eigen connectiviteit, los vd functionaliteit vh totale systeem
® Plasticiteit kan ook MALADAPTIEF zijn = remming voor nieuwe connecties
Inhibitoire mechanismen die de vorming v nieuwe connecties remmen à belemmeren ook
het herstel na de lesie, bij de mens vooral mbt tot de witte stof
BIJ VOLWASSENEN NA LESIE VH CENTRAAL ZENUWSTELSEL
® Intacte neuronen nemen de rol over vd neuronen die verloren zijn gegaan maar wier
perifere targets nog intact zijn
® Op oudere leeftijd is de plasticiteit eerder beperkt, moeilijker herstel
® Actieve participatie door P is een must voor plastische veranderingen, patiënt moet
BEWUST meedoen
EFFECT MOTORISCHE TRAINING NA CVA OP MOTOR CORTEX IN DE RAT
® Motorische revalidatie herstelt bewegingsrepresentaties binnen resterende corticale gebieden,
dit gaat gepaard met toename vh aantal synapsen per neuron binnen resterende corticale
gebieden
4
