LONGZIEKTEN
Examen ⇒ patiënten casus
H1: SEMEIOLOGIE VH RESPIRATOIR SYSTEEM EN LONGFUNCTIE ONDERZOEK
1. ANAMNESE
HOEST
• Droog
• Productief (met sputum)
Aspect:
® Helder
® Purulent
® Bloed = hemoptysis
Bronchorrhea (excessief sputum)
® bij bronchiectasien, long abces, broncho-alveolar cell carcinoma, Cystic Fibrosis,..
Hoest reflex
Complicaties
• Cardiovasculair
o Arteriële hypotensie, bewustzijnsverlies
o Ruptuur van subconjunctivale, nasale en anale aders
o Disloddering/storing van intravasculaire katheters
o Bradyaritmieën, tachyaritmieën
• Musculoskeletaal-cutaan
o Van asymptomatische verhogingen van serum CK tot ruptuur van
o rectus abdominusspieren
o Ribfracturen
o Petechiën en purpura
o Verstoring van chirurgische wonden
1
, • Neurologisch Genitaal
o Hoofdpijn, duizeligheid, hoest syncope Cerebraal luchtembolie
o Rinorroe liquor
o Acute cervicale radiculopathie Slecht werkende ventriculoatriale shunts
o Aanvallen
o Beroerte door dissectie van wervelslagader
• Genitaal
o Urinaire incontinentie
o Inversie van blaas door urethra
• Gastro-intestinaal
o Gastro-oesofageale refluxgebeurtenissen
o Hydrothorax bij peritoneale dialyse
o Storing van gastrostomieknop
o Splenicabreuk
o Inwendige hernia
• Ademhaling
o Pulmonaal interstitieel emfyseem, met mogelijk risico op
o pneumatosis intestinalis, pneumomediastinum,
o pneumoperitoneum, pneumoretroperitoneum,
o pneumothorax, onderhuids emfyseem
o Laryngeaal trauma, heesheid
o Tracheobronchiaal trauma (bv. bronchitis, bronchiale scheuring)
o Verergering van astma
o Intercostale longherniatie
• Overige
o Veranderingen in levensstijl, sociale handicap, angst voor ernstige ziekte, vermoeidheid,
slapeloosheid
o Afname van levenskwaliteit
Acute hoest: etiologie
• Duurt minder dan 3 weken
• Ten gevolge van een respiratoire infectie of een inflammatoir proces in de bovenste of onderste
luchtwegen
• Kan ook de eerste manifestatie zijn van een chronische hoest ikv een chronische respiratoire
ziekte (COPD, astma,..)
Chronische hoest: oorzaken
• Roken
• Pollutie
• Ziekten met abnormale Rx thorax
o COPD
o Bronchiolitis
o Bronchiectasien: dilatatie van de luchtwegen
o Cystic fibrosis (= mucoviscidose)
o Luchtweg compressie door tumor,…
o Tracheobronchomalacia (collaps van de luchtwegen)
o Interstitiele long ziekten: longfibrose
o Hartfalen
o Tuberculose
2
, o Longabces
o Longkanker
§ < 2 % van de gevallen van chronische hoest
§ nieuw ontwikkelde hoest of verandering in het hoest patroon in een (ex) roker
§ denk eraan bij hemopteu (bloed ophoesten) zonder tekens van infectie
• Ziekten met normale rx thorax
o Astma
o Gastro-oesofagale reflux
o Upper airway cough syndrome (hoest door post nasale drip en sinusitis)
o Medicatie: ACE-inhibitors,..
• Psychosomatische hoest
• Onverklaarde/idiopatische hoest
HEMOPTEU (of hemoptysis)
= ophoesten van bloed uit de luchtwegen of longen
® Altijd alarmerend! zelfs bij een patient onder bloedverdunners
® Steeds verder nazicht doen (ct thorax, bronchoscopie,..)
® DD: hematemesis (bloeding uit de gastro-intestinal tract) of bloeding uit KNO regio
Oorzaken
• Pneumonie (belangrijkste)
• Long kanker
• Aspergilloma
• Bronchiectasien
• Tuberculose
• Long abces
• Longembolie
• Hartfalen
• Stollingsziekten
Behandeling
Bij een hemodynamisch stabiele patient:
• CT scan thorax
• Bloedonderzoek: stolling,..
• Bronchoscopie: om bloeding te lokaliseren en lokale behandeling
• Embolisatie van de bronchiaal arterie
Bij massieve bloeding bij hemodynamisch onstabiele patient:
• Plaats de patient op de kant van de bloeding om de goede long te beschermen, zuurstof, Exacyl
(medicatie om de bloeding mucosaal te stoppen)
• Intubatie als nodig om de luchtweg te beschermen
• Embolisatie van de bronchiaal arterie
3
, DYSPNEU
= kortademigheid, kan door ernstige dingen zijn maar ook door helemaal niks
• Hoe wordt het beschreven door de patient?
• Nachtelijk? (Astma), orthopneu? (= kortzdemigheid bij platliggen ⇒ hartfalen)
• In combinatie met wheezing (= expiratoir piepen ⇒ astma)
• In combinatie met stridor (= inspiratoir piepen ⇒ vreemd voorwerp/tumor in de
bovenste luchtweg)
• Ernst van de dyspnoe: gebaseerd op schalen
Oorzaken zijn zeer divers
• Respiratoire ziekten
o Obstructieve longziekten (astma, COPD)
o Restrictieve longziekten: neuromusculair, pleurale ziekten (pleuravocht)
o Vasculaire ziekten (longembolie)
• Cardiale ziekten (hartfalen)
• Anemie, hyperthyroidie, sepsis
• Deconditionering
• Psychogene: hyperventilatie
THORACALE PIJN
• Veel verschillende oorzaken
• Niet-respiratoire oorzaken:
o Cardiaal (coronaire ziekte): doffe pijn
o Gastro-esophagale reflux (met zuur): brandende pijn
o (neuro)musculair pijn: ribben, intercostale spieren: scherpe pijn
• Respiratoire oorzaken:
o Ziekten van de parietale pleura: pleuritis, pneumonie, pneumothorax,
o longembolie => scherpe pijn zoals messteek
2. FYSIEK ONDERZOEK
Inspectie van de thorax
• Respiratoir ritme: tachypneu (RR >20/min)
• Respiratoire bewegingen: (a)symmetrie (pneumothorax) gebruik accessoire spieren (bij
respiratoire distress)
• Malformatie van de thorax: cystic fibrosis, neuromusculaire ziekten
Algemene inspectie van de patient
• Respiratoire distress
• Cyanose (blauwe verkleuring rond de mond)
• Stuwing (oedemen bij hart falen)
• Clubbing van de vingers
4
Examen ⇒ patiënten casus
H1: SEMEIOLOGIE VH RESPIRATOIR SYSTEEM EN LONGFUNCTIE ONDERZOEK
1. ANAMNESE
HOEST
• Droog
• Productief (met sputum)
Aspect:
® Helder
® Purulent
® Bloed = hemoptysis
Bronchorrhea (excessief sputum)
® bij bronchiectasien, long abces, broncho-alveolar cell carcinoma, Cystic Fibrosis,..
Hoest reflex
Complicaties
• Cardiovasculair
o Arteriële hypotensie, bewustzijnsverlies
o Ruptuur van subconjunctivale, nasale en anale aders
o Disloddering/storing van intravasculaire katheters
o Bradyaritmieën, tachyaritmieën
• Musculoskeletaal-cutaan
o Van asymptomatische verhogingen van serum CK tot ruptuur van
o rectus abdominusspieren
o Ribfracturen
o Petechiën en purpura
o Verstoring van chirurgische wonden
1
, • Neurologisch Genitaal
o Hoofdpijn, duizeligheid, hoest syncope Cerebraal luchtembolie
o Rinorroe liquor
o Acute cervicale radiculopathie Slecht werkende ventriculoatriale shunts
o Aanvallen
o Beroerte door dissectie van wervelslagader
• Genitaal
o Urinaire incontinentie
o Inversie van blaas door urethra
• Gastro-intestinaal
o Gastro-oesofageale refluxgebeurtenissen
o Hydrothorax bij peritoneale dialyse
o Storing van gastrostomieknop
o Splenicabreuk
o Inwendige hernia
• Ademhaling
o Pulmonaal interstitieel emfyseem, met mogelijk risico op
o pneumatosis intestinalis, pneumomediastinum,
o pneumoperitoneum, pneumoretroperitoneum,
o pneumothorax, onderhuids emfyseem
o Laryngeaal trauma, heesheid
o Tracheobronchiaal trauma (bv. bronchitis, bronchiale scheuring)
o Verergering van astma
o Intercostale longherniatie
• Overige
o Veranderingen in levensstijl, sociale handicap, angst voor ernstige ziekte, vermoeidheid,
slapeloosheid
o Afname van levenskwaliteit
Acute hoest: etiologie
• Duurt minder dan 3 weken
• Ten gevolge van een respiratoire infectie of een inflammatoir proces in de bovenste of onderste
luchtwegen
• Kan ook de eerste manifestatie zijn van een chronische hoest ikv een chronische respiratoire
ziekte (COPD, astma,..)
Chronische hoest: oorzaken
• Roken
• Pollutie
• Ziekten met abnormale Rx thorax
o COPD
o Bronchiolitis
o Bronchiectasien: dilatatie van de luchtwegen
o Cystic fibrosis (= mucoviscidose)
o Luchtweg compressie door tumor,…
o Tracheobronchomalacia (collaps van de luchtwegen)
o Interstitiele long ziekten: longfibrose
o Hartfalen
o Tuberculose
2
, o Longabces
o Longkanker
§ < 2 % van de gevallen van chronische hoest
§ nieuw ontwikkelde hoest of verandering in het hoest patroon in een (ex) roker
§ denk eraan bij hemopteu (bloed ophoesten) zonder tekens van infectie
• Ziekten met normale rx thorax
o Astma
o Gastro-oesofagale reflux
o Upper airway cough syndrome (hoest door post nasale drip en sinusitis)
o Medicatie: ACE-inhibitors,..
• Psychosomatische hoest
• Onverklaarde/idiopatische hoest
HEMOPTEU (of hemoptysis)
= ophoesten van bloed uit de luchtwegen of longen
® Altijd alarmerend! zelfs bij een patient onder bloedverdunners
® Steeds verder nazicht doen (ct thorax, bronchoscopie,..)
® DD: hematemesis (bloeding uit de gastro-intestinal tract) of bloeding uit KNO regio
Oorzaken
• Pneumonie (belangrijkste)
• Long kanker
• Aspergilloma
• Bronchiectasien
• Tuberculose
• Long abces
• Longembolie
• Hartfalen
• Stollingsziekten
Behandeling
Bij een hemodynamisch stabiele patient:
• CT scan thorax
• Bloedonderzoek: stolling,..
• Bronchoscopie: om bloeding te lokaliseren en lokale behandeling
• Embolisatie van de bronchiaal arterie
Bij massieve bloeding bij hemodynamisch onstabiele patient:
• Plaats de patient op de kant van de bloeding om de goede long te beschermen, zuurstof, Exacyl
(medicatie om de bloeding mucosaal te stoppen)
• Intubatie als nodig om de luchtweg te beschermen
• Embolisatie van de bronchiaal arterie
3
, DYSPNEU
= kortademigheid, kan door ernstige dingen zijn maar ook door helemaal niks
• Hoe wordt het beschreven door de patient?
• Nachtelijk? (Astma), orthopneu? (= kortzdemigheid bij platliggen ⇒ hartfalen)
• In combinatie met wheezing (= expiratoir piepen ⇒ astma)
• In combinatie met stridor (= inspiratoir piepen ⇒ vreemd voorwerp/tumor in de
bovenste luchtweg)
• Ernst van de dyspnoe: gebaseerd op schalen
Oorzaken zijn zeer divers
• Respiratoire ziekten
o Obstructieve longziekten (astma, COPD)
o Restrictieve longziekten: neuromusculair, pleurale ziekten (pleuravocht)
o Vasculaire ziekten (longembolie)
• Cardiale ziekten (hartfalen)
• Anemie, hyperthyroidie, sepsis
• Deconditionering
• Psychogene: hyperventilatie
THORACALE PIJN
• Veel verschillende oorzaken
• Niet-respiratoire oorzaken:
o Cardiaal (coronaire ziekte): doffe pijn
o Gastro-esophagale reflux (met zuur): brandende pijn
o (neuro)musculair pijn: ribben, intercostale spieren: scherpe pijn
• Respiratoire oorzaken:
o Ziekten van de parietale pleura: pleuritis, pneumonie, pneumothorax,
o longembolie => scherpe pijn zoals messteek
2. FYSIEK ONDERZOEK
Inspectie van de thorax
• Respiratoir ritme: tachypneu (RR >20/min)
• Respiratoire bewegingen: (a)symmetrie (pneumothorax) gebruik accessoire spieren (bij
respiratoire distress)
• Malformatie van de thorax: cystic fibrosis, neuromusculaire ziekten
Algemene inspectie van de patient
• Respiratoire distress
• Cyanose (blauwe verkleuring rond de mond)
• Stuwing (oedemen bij hart falen)
• Clubbing van de vingers
4
