Toegepast arbeidspsychologie
Structuur toegepaste arbeidspsychologie
Welke aspecten hebben een positieve of negatieve invloed op het welbevinden van mensen en dus
op hun prestaties.
1) Geschiedenis (evolutie zien van het welzijn van de medewerkers)
2) Arbeidswaardeleer
Wat is arbeid
Soorten opbrengsten; materieel, psychisch en sociaal
Job demand – control model
Denkwijze over arbeid
Model Michigan: perceptie - stressbeleving
3) Van theorie naar praktijk
Motivatie, werk+individu
Stretchen
Jobcrafting
Samenwerking in organisatie – belangrijk rond motivatie
4) Assessments
Waarom assessments zinvol
Kijken naar de behoefte van het bedrijf
Zinvol werk is belangrijk
Talenten kunnen inzetten
5) Betrokkenheid
Hoe draag ik bij,…
6)
1
, Toegepast arbeidspsychologie
Hoofdstuk 1) Definitie en geschiedenis
1. Wat is toegepaste arbeidspsychologie?
a) de wetenschappelijke studie van menselijk gedrag in organisaties.
M.a.w. de studie van de werkende mens in een organisatie. Hierbij spelen het gedrag, de motivaties,
gedachtes en emoties van mensen een rol.
DOELSTELLINGEN:
• Het individuele gedrag en dat van groepen in organisaties beter begrijpen.
• Het optimaliseren van de wederzijdse betrokkenheid van mens en organisatie.
b) Wat is een organisatie?
Een organisatie bestaat uit:
• 2 of meer mensen die
• op een bewuste manier samengebracht worden om bepaalde doelstellingen te realiseren +
• met het oog op deze realisatie wordt een specifieke structuur ontwikkeld
Nee
Nee
Ja een organisatie
De taakverdeling en de coördinatie van taken vormen een belangrijk onderwerp voor de
organisatiepsychologie.
➢ Op welke manier zullen de medewerkers samenwerken?
➢ Hoe worden de medewerkers verdeeld in werkgroepen?
➢ Welke autonomie krijgen deze werkgroepen?
➢ Welke gezagsrelaties bestaan er tussen de leden van de organisatie?
➢ Zijn de structuren in de organisatie zeer rigide of bestaan er flexibele structuren? ORGANOGRAM!
2
, Toegepast arbeidspsychologie
c) Situering t.o.v. andere disciplines in psychologie
Het optimaliseren van de wederzijdse betrokkenheid van mens en organisatie kan je via
verschillende manieren doen, waardoor er verschillende disciplines bestaan, o.a.:
• Ergonomie
• Personeelspsychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologie
• Economische psychologie
ERGONOMIE
= het aanpassen van de omgeving aan de mens. Dit kan een product,
ruimte of werkplek zijn
ERGONOMIE
Richt zich op het niveau van taken, zoals handelingen, bewegingen,
mentale of fysiologische processen
vs. toegepaste arbeidspsychologie
Focus op INTERACTIE tussen individu, groepen en organisatie
Aandacht voor motivaties, gedachtes en emoties van mensen
PERSONEELSPSYCHOLOGIE
= onderzoek naar hoe men de juiste persoon op de juiste plaats krijgt in een organisatie.
Het kan daarbij gaan om werving en selectie van nieuw personeel, maar ook om het trainen en
ontwikkelen van al aanwezig personeel.
3
, Toegepast arbeidspsychologie
PERSONEELSPSYCHOLOGIE
Richt zich op de juiste persoon op de juiste plaats krijgen in een organisatie.
vs. toegepaste arbeidspsychologie
Biedt een breder perspectief op de psychologische aspecten van werk in het algemeen, inclusief de
individuele ervaringen en percepties van werknemers, bv. arbeidstevredenheid, motivatie,
arbeidsstress, work-life balance,...
En kijkt ook naar de psychologische aspecten van organisatorisch gedrag, leiderschap en
teamdynamiek omvatten.
ECONOMISCHE PSYCHOLOGIE
= onderzoek naar het begrijpen van het gedrag van individuen en groepen met betrekking tot
economische besluitvorming en economische processen.
ECONOMISCHE PSYCHOLOGIE
Richt zich op de impact van psychologie op economische besluitvorming en processen.
vs. toegepaste arbeidspsychologie
Focus ligt op de impact op de organisatie: het optimaliseren van de wederzijdse betrokkenheid van
werknemer en werkgever
2. Historiek van de toegepaste arbeidspsychologie
a) Het prille begin
Waarschijnlijk bestaat het al zolang als er mensen bestaan…
➢ Oermensen gingen in groep jagen, met als duidelijk doel eten vinden en
mogelijks was er een duidelijke taakverdeling: iemand die het dier moest lokken, iemand die het
moest vasthouden, iemand die het gereedschap hanteerde,…
➢ Voor de bouw van de piramiden in Egypte was ongetwijfeld veel
organisatietalent nodig: een massa mensen met een duidelijk doel en duidelijke taakinstructies.
B) De industriële revolutie: 18de – 19dec) Scientific management
Ambachtelijke en kleinschalige werkplaatsen groeiden uit tot grote fabrieken en vormden samen een
grootschalige industrie. Door die groei daalde de prijs van de producten enorm waardoor steeds
meer mensen zich deze konden veroorloven. Het betrof een relatief snelle uitvinding, ontwikkeling en
toepassing van nieuwe technieken.
Het dagelijks leven veranderde ingrijpend waar de industriële revolutie kwam:
• Leegloop van het platteland → verstedelijking
• Naast mannen werden ook vrouwen en kinderen ingezet
• Het werk kon vuil, ongezond en gevaarlijk zijn → daling levensverwachting
4
Structuur toegepaste arbeidspsychologie
Welke aspecten hebben een positieve of negatieve invloed op het welbevinden van mensen en dus
op hun prestaties.
1) Geschiedenis (evolutie zien van het welzijn van de medewerkers)
2) Arbeidswaardeleer
Wat is arbeid
Soorten opbrengsten; materieel, psychisch en sociaal
Job demand – control model
Denkwijze over arbeid
Model Michigan: perceptie - stressbeleving
3) Van theorie naar praktijk
Motivatie, werk+individu
Stretchen
Jobcrafting
Samenwerking in organisatie – belangrijk rond motivatie
4) Assessments
Waarom assessments zinvol
Kijken naar de behoefte van het bedrijf
Zinvol werk is belangrijk
Talenten kunnen inzetten
5) Betrokkenheid
Hoe draag ik bij,…
6)
1
, Toegepast arbeidspsychologie
Hoofdstuk 1) Definitie en geschiedenis
1. Wat is toegepaste arbeidspsychologie?
a) de wetenschappelijke studie van menselijk gedrag in organisaties.
M.a.w. de studie van de werkende mens in een organisatie. Hierbij spelen het gedrag, de motivaties,
gedachtes en emoties van mensen een rol.
DOELSTELLINGEN:
• Het individuele gedrag en dat van groepen in organisaties beter begrijpen.
• Het optimaliseren van de wederzijdse betrokkenheid van mens en organisatie.
b) Wat is een organisatie?
Een organisatie bestaat uit:
• 2 of meer mensen die
• op een bewuste manier samengebracht worden om bepaalde doelstellingen te realiseren +
• met het oog op deze realisatie wordt een specifieke structuur ontwikkeld
Nee
Nee
Ja een organisatie
De taakverdeling en de coördinatie van taken vormen een belangrijk onderwerp voor de
organisatiepsychologie.
➢ Op welke manier zullen de medewerkers samenwerken?
➢ Hoe worden de medewerkers verdeeld in werkgroepen?
➢ Welke autonomie krijgen deze werkgroepen?
➢ Welke gezagsrelaties bestaan er tussen de leden van de organisatie?
➢ Zijn de structuren in de organisatie zeer rigide of bestaan er flexibele structuren? ORGANOGRAM!
2
, Toegepast arbeidspsychologie
c) Situering t.o.v. andere disciplines in psychologie
Het optimaliseren van de wederzijdse betrokkenheid van mens en organisatie kan je via
verschillende manieren doen, waardoor er verschillende disciplines bestaan, o.a.:
• Ergonomie
• Personeelspsychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologie
• Economische psychologie
ERGONOMIE
= het aanpassen van de omgeving aan de mens. Dit kan een product,
ruimte of werkplek zijn
ERGONOMIE
Richt zich op het niveau van taken, zoals handelingen, bewegingen,
mentale of fysiologische processen
vs. toegepaste arbeidspsychologie
Focus op INTERACTIE tussen individu, groepen en organisatie
Aandacht voor motivaties, gedachtes en emoties van mensen
PERSONEELSPSYCHOLOGIE
= onderzoek naar hoe men de juiste persoon op de juiste plaats krijgt in een organisatie.
Het kan daarbij gaan om werving en selectie van nieuw personeel, maar ook om het trainen en
ontwikkelen van al aanwezig personeel.
3
, Toegepast arbeidspsychologie
PERSONEELSPSYCHOLOGIE
Richt zich op de juiste persoon op de juiste plaats krijgen in een organisatie.
vs. toegepaste arbeidspsychologie
Biedt een breder perspectief op de psychologische aspecten van werk in het algemeen, inclusief de
individuele ervaringen en percepties van werknemers, bv. arbeidstevredenheid, motivatie,
arbeidsstress, work-life balance,...
En kijkt ook naar de psychologische aspecten van organisatorisch gedrag, leiderschap en
teamdynamiek omvatten.
ECONOMISCHE PSYCHOLOGIE
= onderzoek naar het begrijpen van het gedrag van individuen en groepen met betrekking tot
economische besluitvorming en economische processen.
ECONOMISCHE PSYCHOLOGIE
Richt zich op de impact van psychologie op economische besluitvorming en processen.
vs. toegepaste arbeidspsychologie
Focus ligt op de impact op de organisatie: het optimaliseren van de wederzijdse betrokkenheid van
werknemer en werkgever
2. Historiek van de toegepaste arbeidspsychologie
a) Het prille begin
Waarschijnlijk bestaat het al zolang als er mensen bestaan…
➢ Oermensen gingen in groep jagen, met als duidelijk doel eten vinden en
mogelijks was er een duidelijke taakverdeling: iemand die het dier moest lokken, iemand die het
moest vasthouden, iemand die het gereedschap hanteerde,…
➢ Voor de bouw van de piramiden in Egypte was ongetwijfeld veel
organisatietalent nodig: een massa mensen met een duidelijk doel en duidelijke taakinstructies.
B) De industriële revolutie: 18de – 19dec) Scientific management
Ambachtelijke en kleinschalige werkplaatsen groeiden uit tot grote fabrieken en vormden samen een
grootschalige industrie. Door die groei daalde de prijs van de producten enorm waardoor steeds
meer mensen zich deze konden veroorloven. Het betrof een relatief snelle uitvinding, ontwikkeling en
toepassing van nieuwe technieken.
Het dagelijks leven veranderde ingrijpend waar de industriële revolutie kwam:
• Leegloop van het platteland → verstedelijking
• Naast mannen werden ook vrouwen en kinderen ingezet
• Het werk kon vuil, ongezond en gevaarlijk zijn → daling levensverwachting
4
