Samenvatting Ouderenzorg (M1TI4T) | Sarah Nijhof
Ouderenzorg M1TI4T
Samenvatting hoorcolleges
HC 0 – Inleidend college
Zilveren golf à veel jeugd trekt weg richting de randstand, waardoor vergrijzing in de overige
gebieden optreedt
à Gebieden worden minder leefbaar door afname voorzieningen
Wat is leeftijd:
- Biologische leeftijd
o Kalenderleeftijd. Hoe ouder je wordt hoe meer verouderingskenmerken je in een
cel ziet
- Psychologisch
o Hoe zit je mentaal in elkaar. Ga je bij de pakken neerzitten op oudere leeftijd of
blijf je ook op latere leeftijd nog vlot. “hoe staat de persoon in het leven”
- Sociaal
o Heeft te maken met relaties en eenzaamheid, hoe een ouder persoon zich in de
maatschappij gedraagt
Mannen hebben een kortere levensverwachting dan vrouwen.
àAls je al ouder wordt neemt je levensverwachting toe; grotere kans dat je nóg ouder wordt
De geriatrische trias
Leeftijdsbegrip bestaat uit 3 aspecten waardoor deze 3 aspecten bijdragen aan de mate van
kwetsbaarheid van de patiënt:
Hier wordt ook de behandelplanning op afgestemd
Kwetsbaarheid is in balans
Gedachtegang vroeger was dat kwetsbaarheid een statisch begrip was. Zodra je kwetsbaar was,
was je dat je gehele leven.
à Maar het is eigenlijk een evenwicht dat je ook kunt beïnvloeden. Het gaat ook om hoe je in het
leven staat.
Je kwetsbaarheid wordt verminderd door vermindering van somatiek, psyche, cognitie. Maar
door een positieve levenshouding kun je dit
evenwicht weer omhoog tillen; kwetsbaarheid
is dus ook sterk afhankelijk van de manier
waarop je in het leven staat.
, Samenvatting Ouderenzorg (M1TI4T) | Sarah Nijhof
De groep 75-plussers is onder te verdelen in de volgende drie groepen:
1. Robuust (60%)
a. Vitaal en relatief gezond
2. Kwetsbaar (20%)
a. Patiënten met comorbiditeiten, polyfarmacie, verminderde regie over eigen leven
en hebben veelzijdige hulp- en zorgbehoeften
3. Complexe gezondheid (20%)
a. Een zeer complexe situatie waarbij inzet van specialistische expertise nodig is
voor intensieve verzorging
Er bestaat een vragenlijst met 5 vragen voor ouderen waarbij kwetsbaarheid wordt vermoed
à Nadeel van de lijst is dat het alleen maar in gaat op de medische kwetsbaarheid. Er is
tegenwoordig ook de GFI lijst ingevoerd. Hier zijn de sociale en psychologische component in
verwerkt en is de kwetsbaarheid beter te meten.
à Kan voor de patiënt confronterend zijn als het
gevraagd wordt en je kunt uitleggen waarom je de
lijst gebruikt.
Alternatieve indeling ouderen
- Aantal chronische ziekten
- Medicatiegebruik (hoeveelheid)
- Cognitie
- Vitaliteit
- Psychosociaal functioneren
De toekomstige ouderen (‘baby boomers’)
- Sterk verbeterde mondzorg
- Veelal nog dentaat
- Bewust van het belang van een gezond gebit
- Mondiger
- Veeleisender
- Veel in gebit geïnvesteerd
- Willen graag behoud van zoveel mogelijk van het gebit
ADL= algemene dagelijkse levensverrichtingen (wassen, aankleden, boodschappen,
schoonmaken, etc)
Wanneer je een oudere patiënt ziet dien je te reflecteren en te discussiëren over de volgende
onderwerpen:
- Welke kwetsbaarheids-factoren?
- En welke factoren hebben invloed op de mondzorg?
- Was er sprake van een goede mondzorg? Waarom wel/niet, wat had er beter gekund?
- Wat doe je als je het vermoeden hebt dat een patiënt zichzelf verwaarloosd?
- Wat doe je als een patiënt wilsonbekwaam is?
, Samenvatting Ouderenzorg (M1TI4T) | Sarah Nijhof
Kenmerken kwetsbare ouderen:
- Verminderde reservefunctie organen en homeostase
- Snelle achteruitgang en traag herstel
- Atypische presentatie van ziekten
- Gewijzigde farmacokinetiek en -dynamiek
- Verminderde zelfredzaamheid
Doodsoorzaken
Parkinson beïnvloedt niet de levensverwachting, maar zorgt voor toename van kans op andere
ziektes. Zoals door verslikken longontsteking krijgen.
Ziekten die grote invloed hebben op de mondgezondheid
- Ziekte van Parkinson
o Gelaatsmimiek steeds moeilijker/wegvalt, zelfreinigende werking wegvalt,
waardoor veel plaque achterblijft, moeite met slikken, veel schimmels/ragaden,
laten zich niet snel tanden poetsen. Weinig zorgmedewerkers die tanden
poetsen.
- Dementiesyndroom
- CVA
Leeftijd en mondgezondheid
- Veroudering van de orale weefsels heeft slechts een relatief klein ekect op de
mondgezondheid
- Veranderingen die horen bij toenemende kwetsbaarheid hebben een veel grotere invloed
Grote variatie in mondgezondheid bij ouderen.
, Samenvatting Ouderenzorg (M1TI4T) | Sarah Nijhof
HC 1 – Welbevinden en kwetsbaarheid
Modellen van gezondheid en ziekte
- Biomedisch model (17e eeuw)
o Ziekte is een gevolg van biologische processen die aangepakt moeten worden
door een arts
- WHO definitie van gezondheid (1948):
o Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere
lichamelijke gebreken.
- Biopsychosociaal model (1977)
o Psychologische en sociale aspecten zijn van
grote invloed op het ontstaan, het verloop en
de beleving van ziekte.
Positieve gezondheid
Gezondheid is het vermogen om je aan te passen
(dynamisch) en je eigen regie te voeren.
à Veerkracht in het licht van fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven
Positieve benaderingen
à Positief psychologisch behandelen
à Positive behavior support (onderwijs)
à Positief opvoeden
Handelen/interveniëren vanuit iemands sterke punten/mogelijkheden en die versterken
à Een probleem oplossen is niet voldoende; wanneer is iemand gelukkig/tevreden?
Kwaliteit van leven
Betekenis van het begrip ‘kwaliteit van leven’
à Verschillende benaderingen door de jaren heen:
1. Sociale indicatoren benadering
a. Sociaal-maatschappelijke situatie
b. Veel hebben van iets: hoge kwaliteit van leven
Ouderenzorg M1TI4T
Samenvatting hoorcolleges
HC 0 – Inleidend college
Zilveren golf à veel jeugd trekt weg richting de randstand, waardoor vergrijzing in de overige
gebieden optreedt
à Gebieden worden minder leefbaar door afname voorzieningen
Wat is leeftijd:
- Biologische leeftijd
o Kalenderleeftijd. Hoe ouder je wordt hoe meer verouderingskenmerken je in een
cel ziet
- Psychologisch
o Hoe zit je mentaal in elkaar. Ga je bij de pakken neerzitten op oudere leeftijd of
blijf je ook op latere leeftijd nog vlot. “hoe staat de persoon in het leven”
- Sociaal
o Heeft te maken met relaties en eenzaamheid, hoe een ouder persoon zich in de
maatschappij gedraagt
Mannen hebben een kortere levensverwachting dan vrouwen.
àAls je al ouder wordt neemt je levensverwachting toe; grotere kans dat je nóg ouder wordt
De geriatrische trias
Leeftijdsbegrip bestaat uit 3 aspecten waardoor deze 3 aspecten bijdragen aan de mate van
kwetsbaarheid van de patiënt:
Hier wordt ook de behandelplanning op afgestemd
Kwetsbaarheid is in balans
Gedachtegang vroeger was dat kwetsbaarheid een statisch begrip was. Zodra je kwetsbaar was,
was je dat je gehele leven.
à Maar het is eigenlijk een evenwicht dat je ook kunt beïnvloeden. Het gaat ook om hoe je in het
leven staat.
Je kwetsbaarheid wordt verminderd door vermindering van somatiek, psyche, cognitie. Maar
door een positieve levenshouding kun je dit
evenwicht weer omhoog tillen; kwetsbaarheid
is dus ook sterk afhankelijk van de manier
waarop je in het leven staat.
, Samenvatting Ouderenzorg (M1TI4T) | Sarah Nijhof
De groep 75-plussers is onder te verdelen in de volgende drie groepen:
1. Robuust (60%)
a. Vitaal en relatief gezond
2. Kwetsbaar (20%)
a. Patiënten met comorbiditeiten, polyfarmacie, verminderde regie over eigen leven
en hebben veelzijdige hulp- en zorgbehoeften
3. Complexe gezondheid (20%)
a. Een zeer complexe situatie waarbij inzet van specialistische expertise nodig is
voor intensieve verzorging
Er bestaat een vragenlijst met 5 vragen voor ouderen waarbij kwetsbaarheid wordt vermoed
à Nadeel van de lijst is dat het alleen maar in gaat op de medische kwetsbaarheid. Er is
tegenwoordig ook de GFI lijst ingevoerd. Hier zijn de sociale en psychologische component in
verwerkt en is de kwetsbaarheid beter te meten.
à Kan voor de patiënt confronterend zijn als het
gevraagd wordt en je kunt uitleggen waarom je de
lijst gebruikt.
Alternatieve indeling ouderen
- Aantal chronische ziekten
- Medicatiegebruik (hoeveelheid)
- Cognitie
- Vitaliteit
- Psychosociaal functioneren
De toekomstige ouderen (‘baby boomers’)
- Sterk verbeterde mondzorg
- Veelal nog dentaat
- Bewust van het belang van een gezond gebit
- Mondiger
- Veeleisender
- Veel in gebit geïnvesteerd
- Willen graag behoud van zoveel mogelijk van het gebit
ADL= algemene dagelijkse levensverrichtingen (wassen, aankleden, boodschappen,
schoonmaken, etc)
Wanneer je een oudere patiënt ziet dien je te reflecteren en te discussiëren over de volgende
onderwerpen:
- Welke kwetsbaarheids-factoren?
- En welke factoren hebben invloed op de mondzorg?
- Was er sprake van een goede mondzorg? Waarom wel/niet, wat had er beter gekund?
- Wat doe je als je het vermoeden hebt dat een patiënt zichzelf verwaarloosd?
- Wat doe je als een patiënt wilsonbekwaam is?
, Samenvatting Ouderenzorg (M1TI4T) | Sarah Nijhof
Kenmerken kwetsbare ouderen:
- Verminderde reservefunctie organen en homeostase
- Snelle achteruitgang en traag herstel
- Atypische presentatie van ziekten
- Gewijzigde farmacokinetiek en -dynamiek
- Verminderde zelfredzaamheid
Doodsoorzaken
Parkinson beïnvloedt niet de levensverwachting, maar zorgt voor toename van kans op andere
ziektes. Zoals door verslikken longontsteking krijgen.
Ziekten die grote invloed hebben op de mondgezondheid
- Ziekte van Parkinson
o Gelaatsmimiek steeds moeilijker/wegvalt, zelfreinigende werking wegvalt,
waardoor veel plaque achterblijft, moeite met slikken, veel schimmels/ragaden,
laten zich niet snel tanden poetsen. Weinig zorgmedewerkers die tanden
poetsen.
- Dementiesyndroom
- CVA
Leeftijd en mondgezondheid
- Veroudering van de orale weefsels heeft slechts een relatief klein ekect op de
mondgezondheid
- Veranderingen die horen bij toenemende kwetsbaarheid hebben een veel grotere invloed
Grote variatie in mondgezondheid bij ouderen.
, Samenvatting Ouderenzorg (M1TI4T) | Sarah Nijhof
HC 1 – Welbevinden en kwetsbaarheid
Modellen van gezondheid en ziekte
- Biomedisch model (17e eeuw)
o Ziekte is een gevolg van biologische processen die aangepakt moeten worden
door een arts
- WHO definitie van gezondheid (1948):
o Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere
lichamelijke gebreken.
- Biopsychosociaal model (1977)
o Psychologische en sociale aspecten zijn van
grote invloed op het ontstaan, het verloop en
de beleving van ziekte.
Positieve gezondheid
Gezondheid is het vermogen om je aan te passen
(dynamisch) en je eigen regie te voeren.
à Veerkracht in het licht van fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven
Positieve benaderingen
à Positief psychologisch behandelen
à Positive behavior support (onderwijs)
à Positief opvoeden
Handelen/interveniëren vanuit iemands sterke punten/mogelijkheden en die versterken
à Een probleem oplossen is niet voldoende; wanneer is iemand gelukkig/tevreden?
Kwaliteit van leven
Betekenis van het begrip ‘kwaliteit van leven’
à Verschillende benaderingen door de jaren heen:
1. Sociale indicatoren benadering
a. Sociaal-maatschappelijke situatie
b. Veel hebben van iets: hoge kwaliteit van leven
