ZORGEN MET HANDEN EN VOETEN
De invloed van een taalbarrière tussen patiënt en verpleegkundige
Maaike Jansen
Cursus: Datum: 1 juni 2020
GVE-4.AIB-17
Studiegroepscode:
Aantal woorden:GVE-AIB-51-19
3990
Docent: Maarten van Vliet & Gilbert Koelewijn
,Samenvatting
Aanleiding
Nederland kent een toenemend aantal inwoners met een migratieachtergrond. De gemiddelde gezondheid van deze
populatie en hun kinderen is minder goed dan die van autochtone Nederlanders. Maar toegang tot de
gezondheidszorg is verminderd, dit komt onder andere door een taalbarrière. Een taalbarrière tussen
verpleegkundigen en patiënten heeft veel gevolgen maar kan lastig te identificeren zijn omdat verpleegkundigen hier
niet voor zijn opgeleid. Zo is informatieoverdracht bemoeilijkt en ervaren patiënten vaak een mindere kwaliteit van
zorg.
Het doel van dit onderzoek is om er achter te komen hoe een taalbarrière tussen verpleegkundigen en patiënten
verpleegkundige zorg beïnvloed op de dagbehandeling in een kinderziekenhuis.
Methode
Dit onderzoek is een beschrijvend kwalitatief onderzoek. Data is verzameld door middel van het afnemen van
interviews bij verpleegkundigen die werkzaam zijn op de dagbehandeling in een kinderziekenhuis.
Resultaten
Volgens de deelnemers wordt verpleegkundige zorg zo beïnvloed door een taalbarrière:
Het kost meer tijd en moeite
Verpleegkundigen moeten het taalbegrip van patiënten inschatten
Interventies uitvoeren om de taalbarrière te compenseren
Verpleegkundigen weten niet of patiënten hen begrijpen
Verpleegkundigen Maken zich zorgen om de kwaliteit en veiligheid van zorg
Verpleegkundigen ervaren een verschil in kwaliteit van zorg ten opzichte van andere patiënten
Conclusie
Een taalbarrière is van grote invloed op de verpleegkundige zorg op de dagbehandeling van een kinderziekenhuis
ondanks vele interventies die verpleegkundigen toepassen om deze invloed te minimaliseren. Ook is het onduidelijk
welke van deze interventies betrouwbaar zijn en daadwerkelijk bijdragen aan de kwaliteit van zorg.
Aanbeveling
De belangrijkste aanbevelingen uit dit onderzoek zijn:
Zorgverleners zijn niet geschikt om het taalbegrip van patiënten in te schatten, daarom moet iemand die hier
bekwaam in is dit gaan doen
Meer tijd inplannen voor patiënten met taalbarrière en bij twijfel een tolk inschakelen
Meer onderzoek doen naar effectieve hulpmiddelen bij patiënten met een taalbarrière
1
,Inhoud
Samenvatting............................................................................................................................................................1
Aanleiding................................................................................................................................................................1
Methode.................................................................................................................................................................. 1
Resultaten...............................................................................................................................................................1
Conclusie................................................................................................................................................................. 1
Aanbeveling.............................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 Inleiding................................................................................................................................................5
H1.1 Aanleiding en context.........................................................................................................................................5
Nederlanders met migratieachtergrond..................................................................................................................5
Gezondheid bij migratieachtergrond.......................................................................................................................5
Toegankelijkheid gezondheidszorg..........................................................................................................................5
Taalbarrière.............................................................................................................................................................5
Kwaliteit van zorg....................................................................................................................................................5
Veiligheid.................................................................................................................................................................5
Kameleon.................................................................................................................................................................6
Richtlijn UMCU........................................................................................................................................................6
H1.2 Probleemstelling.................................................................................................................................................6
H1.3 Relevantie van het onderzoek voor beroep en praktijk......................................................................................6
H1.4 Doel- en vraagstelling..........................................................................................................................................6
Doelstelling..............................................................................................................................................................6
H1.5 Definiëring van begrippen...................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Methode...............................................................................................................................................7
H2.1 Onderzoeksopzet en populatie...........................................................................................................................7
Onderzoeksopzet.....................................................................................................................................................7
Populatie.................................................................................................................................................................7
H2.2 Dataverzameling.................................................................................................................................................7
Werving respondenten............................................................................................................................................7
Topiclijst.................................................................................................................................................................. 7
Onderbouwing Topiclijst..........................................................................................................................................8
Omstandigheden.....................................................................................................................................................8
H2.3 Data-analyse.......................................................................................................................................................8
H2.4 Ethische aspecten...............................................................................................................................................8
Informed consent....................................................................................................................................................8
Privacy..................................................................................................................................................................... 8
Toetsing MES/METC................................................................................................................................................8
Belangenverstrengeling...........................................................................................................................................8
2
, Hoofdstuk 3 Resultaten.............................................................................................................................................9
H3.1 Karakteristieken deelnemers..............................................................................................................................9
H3.2 Resultaten.........................................................................................................................................................10
Tijd en moeite........................................................................................................................................................10
Inschatten taalbegrip.............................................................................................................................................10
Onduidelijkheid.....................................................................................................................................................11
Compenseren taalbarrière.....................................................................................................................................11
............................................................................................................................................................................... 11
Kwaliteit en veiligheid...........................................................................................................................................12
Verschil met Nederlandstalige patiënten..............................................................................................................12
Hoofdstuk 4 Discussen en conclusie........................................................................................................................13
H4.1 Betekenis resultaten.........................................................................................................................................13
Tijd en moeite........................................................................................................................................................13
Inschatten taalbegrip.............................................................................................................................................13
Onduidelijkheid.....................................................................................................................................................13
Compenseren taalbarrière.....................................................................................................................................13
Kwaliteit en veiligheid...........................................................................................................................................13
Verschil met Nederlandstalige patiënten..............................................................................................................13
H4.2 Kritische beschouwing.......................................................................................................................................14
Sterktes..................................................................................................................................................................14
Zwaktes................................................................................................................................................................. 14
H4.3 Implicaties voor het verpleegkundig vak...........................................................................................................14
H4.4 Conclusie...........................................................................................................................................................14
Hoofdstuk 5 Het Advies...........................................................................................................................................15
H5.1 Advies voor de praktijk......................................................................................................................................15
Microniveau...........................................................................................................................................................15
Mesoniveau...........................................................................................................................................................15
Literatuurlijst...........................................................................................................................................................16
Bijlagen....................................................................................................................................................................19
Bijlage 1 Reflectieverslag...........................................................................................................................................19
Samenwerking met betrokkenen..........................................................................................................................19
Gemaakte keuzes..................................................................................................................................................19
Leerrendement......................................................................................................................................................19
Bijlage 2 Literatuurstrategie......................................................................................................................................20
Bijlage 3 Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data......................................................................................24
Bijlage 4 Aanwezigheidsbewijzen themaweken........................................................................................................25
Bijlage 5 Beoordeling literatuur.................................................................................................................................26
Bijlage 6 Feedback opdrachtgever.............................................................................................................................27
3
De invloed van een taalbarrière tussen patiënt en verpleegkundige
Maaike Jansen
Cursus: Datum: 1 juni 2020
GVE-4.AIB-17
Studiegroepscode:
Aantal woorden:GVE-AIB-51-19
3990
Docent: Maarten van Vliet & Gilbert Koelewijn
,Samenvatting
Aanleiding
Nederland kent een toenemend aantal inwoners met een migratieachtergrond. De gemiddelde gezondheid van deze
populatie en hun kinderen is minder goed dan die van autochtone Nederlanders. Maar toegang tot de
gezondheidszorg is verminderd, dit komt onder andere door een taalbarrière. Een taalbarrière tussen
verpleegkundigen en patiënten heeft veel gevolgen maar kan lastig te identificeren zijn omdat verpleegkundigen hier
niet voor zijn opgeleid. Zo is informatieoverdracht bemoeilijkt en ervaren patiënten vaak een mindere kwaliteit van
zorg.
Het doel van dit onderzoek is om er achter te komen hoe een taalbarrière tussen verpleegkundigen en patiënten
verpleegkundige zorg beïnvloed op de dagbehandeling in een kinderziekenhuis.
Methode
Dit onderzoek is een beschrijvend kwalitatief onderzoek. Data is verzameld door middel van het afnemen van
interviews bij verpleegkundigen die werkzaam zijn op de dagbehandeling in een kinderziekenhuis.
Resultaten
Volgens de deelnemers wordt verpleegkundige zorg zo beïnvloed door een taalbarrière:
Het kost meer tijd en moeite
Verpleegkundigen moeten het taalbegrip van patiënten inschatten
Interventies uitvoeren om de taalbarrière te compenseren
Verpleegkundigen weten niet of patiënten hen begrijpen
Verpleegkundigen Maken zich zorgen om de kwaliteit en veiligheid van zorg
Verpleegkundigen ervaren een verschil in kwaliteit van zorg ten opzichte van andere patiënten
Conclusie
Een taalbarrière is van grote invloed op de verpleegkundige zorg op de dagbehandeling van een kinderziekenhuis
ondanks vele interventies die verpleegkundigen toepassen om deze invloed te minimaliseren. Ook is het onduidelijk
welke van deze interventies betrouwbaar zijn en daadwerkelijk bijdragen aan de kwaliteit van zorg.
Aanbeveling
De belangrijkste aanbevelingen uit dit onderzoek zijn:
Zorgverleners zijn niet geschikt om het taalbegrip van patiënten in te schatten, daarom moet iemand die hier
bekwaam in is dit gaan doen
Meer tijd inplannen voor patiënten met taalbarrière en bij twijfel een tolk inschakelen
Meer onderzoek doen naar effectieve hulpmiddelen bij patiënten met een taalbarrière
1
,Inhoud
Samenvatting............................................................................................................................................................1
Aanleiding................................................................................................................................................................1
Methode.................................................................................................................................................................. 1
Resultaten...............................................................................................................................................................1
Conclusie................................................................................................................................................................. 1
Aanbeveling.............................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 Inleiding................................................................................................................................................5
H1.1 Aanleiding en context.........................................................................................................................................5
Nederlanders met migratieachtergrond..................................................................................................................5
Gezondheid bij migratieachtergrond.......................................................................................................................5
Toegankelijkheid gezondheidszorg..........................................................................................................................5
Taalbarrière.............................................................................................................................................................5
Kwaliteit van zorg....................................................................................................................................................5
Veiligheid.................................................................................................................................................................5
Kameleon.................................................................................................................................................................6
Richtlijn UMCU........................................................................................................................................................6
H1.2 Probleemstelling.................................................................................................................................................6
H1.3 Relevantie van het onderzoek voor beroep en praktijk......................................................................................6
H1.4 Doel- en vraagstelling..........................................................................................................................................6
Doelstelling..............................................................................................................................................................6
H1.5 Definiëring van begrippen...................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Methode...............................................................................................................................................7
H2.1 Onderzoeksopzet en populatie...........................................................................................................................7
Onderzoeksopzet.....................................................................................................................................................7
Populatie.................................................................................................................................................................7
H2.2 Dataverzameling.................................................................................................................................................7
Werving respondenten............................................................................................................................................7
Topiclijst.................................................................................................................................................................. 7
Onderbouwing Topiclijst..........................................................................................................................................8
Omstandigheden.....................................................................................................................................................8
H2.3 Data-analyse.......................................................................................................................................................8
H2.4 Ethische aspecten...............................................................................................................................................8
Informed consent....................................................................................................................................................8
Privacy..................................................................................................................................................................... 8
Toetsing MES/METC................................................................................................................................................8
Belangenverstrengeling...........................................................................................................................................8
2
, Hoofdstuk 3 Resultaten.............................................................................................................................................9
H3.1 Karakteristieken deelnemers..............................................................................................................................9
H3.2 Resultaten.........................................................................................................................................................10
Tijd en moeite........................................................................................................................................................10
Inschatten taalbegrip.............................................................................................................................................10
Onduidelijkheid.....................................................................................................................................................11
Compenseren taalbarrière.....................................................................................................................................11
............................................................................................................................................................................... 11
Kwaliteit en veiligheid...........................................................................................................................................12
Verschil met Nederlandstalige patiënten..............................................................................................................12
Hoofdstuk 4 Discussen en conclusie........................................................................................................................13
H4.1 Betekenis resultaten.........................................................................................................................................13
Tijd en moeite........................................................................................................................................................13
Inschatten taalbegrip.............................................................................................................................................13
Onduidelijkheid.....................................................................................................................................................13
Compenseren taalbarrière.....................................................................................................................................13
Kwaliteit en veiligheid...........................................................................................................................................13
Verschil met Nederlandstalige patiënten..............................................................................................................13
H4.2 Kritische beschouwing.......................................................................................................................................14
Sterktes..................................................................................................................................................................14
Zwaktes................................................................................................................................................................. 14
H4.3 Implicaties voor het verpleegkundig vak...........................................................................................................14
H4.4 Conclusie...........................................................................................................................................................14
Hoofdstuk 5 Het Advies...........................................................................................................................................15
H5.1 Advies voor de praktijk......................................................................................................................................15
Microniveau...........................................................................................................................................................15
Mesoniveau...........................................................................................................................................................15
Literatuurlijst...........................................................................................................................................................16
Bijlagen....................................................................................................................................................................19
Bijlage 1 Reflectieverslag...........................................................................................................................................19
Samenwerking met betrokkenen..........................................................................................................................19
Gemaakte keuzes..................................................................................................................................................19
Leerrendement......................................................................................................................................................19
Bijlage 2 Literatuurstrategie......................................................................................................................................20
Bijlage 3 Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data......................................................................................24
Bijlage 4 Aanwezigheidsbewijzen themaweken........................................................................................................25
Bijlage 5 Beoordeling literatuur.................................................................................................................................26
Bijlage 6 Feedback opdrachtgever.............................................................................................................................27
3
