Taalonderwijs en taal
Taalonderwijs
Belang van taalonderwijs
- Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan
o School is de plek waar je leert lezen en schrijven
o Lees- en spellingsmethode
- Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van
taalvaardigheid eigen maken
o Standaardnederlands is niet de moedertaal voor veel kinderen
▪ Komen met achterstand de school binnen
o Taalzwakkere kinderen
o Aandacht voor elementaire communicatie en vergroten van
woordenschat
- Op school leer je een ander soort taalgebruik van in het dagelijks leven
o Officiëlere taal op school
o Bepaalde woorden en begrippen die je in het dagelijks leven
- Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs
o Brief schrijven
o Samenvatten
o Verslagleggen
- Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je
daar apart aandacht aan besteden
o Bevorderen door veel in aanraking te zijn met boeken
o Jeugdliteratuur nodig
Taalonderwijs op de basisschool
- Opgesplitst in drie groepen
o Mondeling taalonderwijs
▪ Leren informatie te verwerven uit gesproken en deze
gestructureerd weer te geven
▪ Leren naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en
vragen van informatie
▪ Informatie beoordelen in discussies en gesprekken
o Schriftelijk taalonderwijs
▪ Informatie achterhalen in informatieve en instructieve teksten
▪ Naar inhoud en vorm schrijven met verschillende functies
▪ Informatie en meningen ordenen bij het lezen van teksten en
bronnen
▪ Informatie en meningen vergelijken en beoordelen in
verschillende teksten
▪ Informatie en meningen ordenen bij het schrijven van teksten
▪ Plezier krijgen in lezen en schrijven
o Taalbeschouwing
▪ Strategieën herkennen, verwoorden, gebruiken en beoordelen
▪ Taalkundige principes en regels
, ▪ Verwerven van een adequate woordenschat en strategieën
voor het begrijpen van onbekende woorden
- Domeinen
o Mondelinge taalvaardigheid
▪ Spreken en luisteren centraal
▪ Spreek- en luisterstrategieën hanteren
o Woordenschat
▪ Aanleren van de betekenis van nieuwe woorden, uitdrukkingen,
zegswijzen en spreekwoorden
o Beginnende geletterdheid
▪ Ontluikende geletterdheid
• Voorschoolse periode
▪ Beginnende geletterdheid
• Groepen 1 tot en met 3
▪ Gevorderde geletterdheid
• Na groep 3
▪ Aanvankelijk lezen
• Beginselen van het leren lezen (VLL)
o Voortgezet technisch lezen
▪ Het kunnen ontcijferen van letters en het hardop lezen van
woorden
▪ Leesstrategieën
o Begrijpend lezen
▪ Begrijpen van de tekst
▪ Achterhalen wat de bedoeling is
o Stellen
▪ Schrijven van teksten
▪ Regels en kenmerken van belangrijkste tekstsoorten
o Jeugdliteratuur
▪ Zowel informatieve boeken als fictie
▪ Aanraking met verschillende genres
o Taalbeschouwing
▪ Reflecteren op de taalvorm
▪ Traditionele grammatica
o Spelling
▪ Belangrijkste spellingsregels toepassen
▪ Interpunctie
Het taalsysteem
Functies van taal
- Communicatieve of sociale taalfunctie
o Spreker wil een boodschap doorgeven aan de ontvanger(s)
o Zelfhandhaving
▪ Jezelf beschermen en verdedigen
o Zelfsturing
▪ Handelen ordenen en plannen aankondigen
o Sturing van anderen
▪ Gedrag van anderen beïnvloeden
Taalonderwijs
Belang van taalonderwijs
- Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan
o School is de plek waar je leert lezen en schrijven
o Lees- en spellingsmethode
- Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van
taalvaardigheid eigen maken
o Standaardnederlands is niet de moedertaal voor veel kinderen
▪ Komen met achterstand de school binnen
o Taalzwakkere kinderen
o Aandacht voor elementaire communicatie en vergroten van
woordenschat
- Op school leer je een ander soort taalgebruik van in het dagelijks leven
o Officiëlere taal op school
o Bepaalde woorden en begrippen die je in het dagelijks leven
- Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs
o Brief schrijven
o Samenvatten
o Verslagleggen
- Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je
daar apart aandacht aan besteden
o Bevorderen door veel in aanraking te zijn met boeken
o Jeugdliteratuur nodig
Taalonderwijs op de basisschool
- Opgesplitst in drie groepen
o Mondeling taalonderwijs
▪ Leren informatie te verwerven uit gesproken en deze
gestructureerd weer te geven
▪ Leren naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en
vragen van informatie
▪ Informatie beoordelen in discussies en gesprekken
o Schriftelijk taalonderwijs
▪ Informatie achterhalen in informatieve en instructieve teksten
▪ Naar inhoud en vorm schrijven met verschillende functies
▪ Informatie en meningen ordenen bij het lezen van teksten en
bronnen
▪ Informatie en meningen vergelijken en beoordelen in
verschillende teksten
▪ Informatie en meningen ordenen bij het schrijven van teksten
▪ Plezier krijgen in lezen en schrijven
o Taalbeschouwing
▪ Strategieën herkennen, verwoorden, gebruiken en beoordelen
▪ Taalkundige principes en regels
, ▪ Verwerven van een adequate woordenschat en strategieën
voor het begrijpen van onbekende woorden
- Domeinen
o Mondelinge taalvaardigheid
▪ Spreken en luisteren centraal
▪ Spreek- en luisterstrategieën hanteren
o Woordenschat
▪ Aanleren van de betekenis van nieuwe woorden, uitdrukkingen,
zegswijzen en spreekwoorden
o Beginnende geletterdheid
▪ Ontluikende geletterdheid
• Voorschoolse periode
▪ Beginnende geletterdheid
• Groepen 1 tot en met 3
▪ Gevorderde geletterdheid
• Na groep 3
▪ Aanvankelijk lezen
• Beginselen van het leren lezen (VLL)
o Voortgezet technisch lezen
▪ Het kunnen ontcijferen van letters en het hardop lezen van
woorden
▪ Leesstrategieën
o Begrijpend lezen
▪ Begrijpen van de tekst
▪ Achterhalen wat de bedoeling is
o Stellen
▪ Schrijven van teksten
▪ Regels en kenmerken van belangrijkste tekstsoorten
o Jeugdliteratuur
▪ Zowel informatieve boeken als fictie
▪ Aanraking met verschillende genres
o Taalbeschouwing
▪ Reflecteren op de taalvorm
▪ Traditionele grammatica
o Spelling
▪ Belangrijkste spellingsregels toepassen
▪ Interpunctie
Het taalsysteem
Functies van taal
- Communicatieve of sociale taalfunctie
o Spreker wil een boodschap doorgeven aan de ontvanger(s)
o Zelfhandhaving
▪ Jezelf beschermen en verdedigen
o Zelfsturing
▪ Handelen ordenen en plannen aankondigen
o Sturing van anderen
▪ Gedrag van anderen beïnvloeden
