Psychodiagnostisch werken 1
HOORCOLLEGE 1: INTRODUCTIE PSYCHODIAGNOSTIEK EN HET
PSYCHODIAGNOSTOISCH PROCES
1. WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK?
Psychodiagnostiek = op een gesystematiseerde en theoretisch onderbouwde
manier gedrag beschrijven, classificeren, verklaren en voorspellen.
Op een objectieve manier diagnoses stellen binnen het terrein van de
psychologie!
Diagnose = op basis van verschijnselen de oorzaak vinden van een gevolg!
In de psychodiagnostiek zullen we niet in hokjes denken.
Het is geen zelfstandige discipline binnen de psychologie. Ze maakt gebruik van
de theorievorming en de methodologie van diverse subdisciplines van de
psychologie.
Naast testen zijn aanvullende gesprekken en gedragsobservaties belangrijk
om te weten te komen hoe de resultaten tot stand zijn gekomen om een
verkeerde interpretatie te vermijden.
In het psychodiagnostisch handelen wordt vaak gebruik gemaakt van nauwkeurig
uitgewerkte en wetenschappelijk onderbouwde testen, vragenlijsten en
gestructureerde interviews.
A. BESCHRIJVEN
• Gedrag
• De relevante sociale omgeving
• Ontwikkeling van die gedragingen / eigenschappen in de loop van de tijd.
Vb. Deze persoon is hoogbegaafd, deze persoon kan erg aandachtig werken, deze
persoon is opvallend extravert, deze persoon is erg gesloten,…
Nog geen psychopathologie enkel BESCHRIJVEN!
B. CLASSIFICEREN OF ORDENEN
• Ordenen van gedrag door vertaling naar psychologische eigenschappen en
psychische stoornissen.
1
,Twee soorten classificatiesystemen:
Categoriaal classificatiesysteem: psychische stoornissen worden ingedeeld
in specifieke, afzonderlijke categorieën op basis van vastgestelde criteria.
Voor elke stoornis worden er duidelijke lijsten met symptomen gegeven
Vb. DSM-5
Dimensionaal classificatiesysteem: De aanwezigheid van psychische
eigenschappen en psychische stoornissen op een continuüm plaatsen en de
ernst aanduidden (gradatie maken). Vetrekken vanuit het globaal functioneren
op mentaal en fysiek vlak. = plaats voor nuance!
Vb. ICF-model, KOP-Model (klachten, omstandigheden, persoon)
C. VERKLAREN
• Zoeken naar mogelijke oorzaken van de problemen.
• Kijken naar de verschillen met anderen.
• Mogelijke hypotheses toetsen.
D. VOORSPELLEN
Door de kennis van de psychologische kenmerken van een persoon kunnen
we toekomstig gedrag voorspellen
Vb. Is deze leerling in staat om met succes deze studierichting te volgen? Is deze
sollicitant de geschikte persoon om deze vacature in te vullen?
Een beeld vormen van de persoon in kwestie!
Bijdrage voor het stellen van diagnoses (bv. ADHD, ASS, dyslexie, …)
Profielanalyse maken (sterkte-zwakteprofiel)
Bepalen van oriëntatie/behandelingskeuze.
2
,HET PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES
Als psychologisch consulenten zullen we dit model gebruiken!
1.1 De belangrijkste stappen
1. Vertrek vanuit de hulpvraag
2. Een probleemstelling afbakenen
3. Psychodiagnostische methoden kiezen
4. Psychodiagnostische methoden afnemen
5. Resultaten verwerken
6. Een beeld vormen
7. Advies vormen
STAP 1: Vertrek vanuit de hulpvraag
Intake en vooronderzoek
Cliënt beslist met wat hij aan de slag wil gaan. Via psychodiagnostische
methoden de hulpvraag verkennen en verduidelijken. Vertalen aan de cliënt!
Vb. Jan: Hoe kan ik de opleiding met succes afronden? Welke ondersteuning /
handvaten heeft hij nodig?
3
, STAP 2: Een probleemstelling afbakenen
Intake en vooronderzoek
We weten niet alles meteen, de cliënt beter leren kennen!
Hulpvraag concretiseren door middel van hypotheses = wat willen we
vaststellen / meten?
Vb. Is Jan faalangstig?
STAP 3: Psychodiagnostische
methoden kiezen
Aanvullend onderzoek
Hypotheses geven richting!
Antwoord bieden op de
hypotheses.
Psychodiagnostische methode
kiezen (zie afbeelding voor de
verschillende mogelijkheden).
STAP 4: Psychodiagnostische methoden afnemen
Aanvullend onderzoek
Steeds in functie van de hypothese en hulpvraag testen.
Meer dan informatie verzamelen alleen!
Observeren om de resultaten in perspectief te brengen! Client op gemak!
Testen altijd standaardiseren!
STAP 5: Resultaten verwerken
Aanvullend onderzoek
Verwerken van testresultaten, observaties, enzovoort
4
HOORCOLLEGE 1: INTRODUCTIE PSYCHODIAGNOSTIEK EN HET
PSYCHODIAGNOSTOISCH PROCES
1. WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK?
Psychodiagnostiek = op een gesystematiseerde en theoretisch onderbouwde
manier gedrag beschrijven, classificeren, verklaren en voorspellen.
Op een objectieve manier diagnoses stellen binnen het terrein van de
psychologie!
Diagnose = op basis van verschijnselen de oorzaak vinden van een gevolg!
In de psychodiagnostiek zullen we niet in hokjes denken.
Het is geen zelfstandige discipline binnen de psychologie. Ze maakt gebruik van
de theorievorming en de methodologie van diverse subdisciplines van de
psychologie.
Naast testen zijn aanvullende gesprekken en gedragsobservaties belangrijk
om te weten te komen hoe de resultaten tot stand zijn gekomen om een
verkeerde interpretatie te vermijden.
In het psychodiagnostisch handelen wordt vaak gebruik gemaakt van nauwkeurig
uitgewerkte en wetenschappelijk onderbouwde testen, vragenlijsten en
gestructureerde interviews.
A. BESCHRIJVEN
• Gedrag
• De relevante sociale omgeving
• Ontwikkeling van die gedragingen / eigenschappen in de loop van de tijd.
Vb. Deze persoon is hoogbegaafd, deze persoon kan erg aandachtig werken, deze
persoon is opvallend extravert, deze persoon is erg gesloten,…
Nog geen psychopathologie enkel BESCHRIJVEN!
B. CLASSIFICEREN OF ORDENEN
• Ordenen van gedrag door vertaling naar psychologische eigenschappen en
psychische stoornissen.
1
,Twee soorten classificatiesystemen:
Categoriaal classificatiesysteem: psychische stoornissen worden ingedeeld
in specifieke, afzonderlijke categorieën op basis van vastgestelde criteria.
Voor elke stoornis worden er duidelijke lijsten met symptomen gegeven
Vb. DSM-5
Dimensionaal classificatiesysteem: De aanwezigheid van psychische
eigenschappen en psychische stoornissen op een continuüm plaatsen en de
ernst aanduidden (gradatie maken). Vetrekken vanuit het globaal functioneren
op mentaal en fysiek vlak. = plaats voor nuance!
Vb. ICF-model, KOP-Model (klachten, omstandigheden, persoon)
C. VERKLAREN
• Zoeken naar mogelijke oorzaken van de problemen.
• Kijken naar de verschillen met anderen.
• Mogelijke hypotheses toetsen.
D. VOORSPELLEN
Door de kennis van de psychologische kenmerken van een persoon kunnen
we toekomstig gedrag voorspellen
Vb. Is deze leerling in staat om met succes deze studierichting te volgen? Is deze
sollicitant de geschikte persoon om deze vacature in te vullen?
Een beeld vormen van de persoon in kwestie!
Bijdrage voor het stellen van diagnoses (bv. ADHD, ASS, dyslexie, …)
Profielanalyse maken (sterkte-zwakteprofiel)
Bepalen van oriëntatie/behandelingskeuze.
2
,HET PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES
Als psychologisch consulenten zullen we dit model gebruiken!
1.1 De belangrijkste stappen
1. Vertrek vanuit de hulpvraag
2. Een probleemstelling afbakenen
3. Psychodiagnostische methoden kiezen
4. Psychodiagnostische methoden afnemen
5. Resultaten verwerken
6. Een beeld vormen
7. Advies vormen
STAP 1: Vertrek vanuit de hulpvraag
Intake en vooronderzoek
Cliënt beslist met wat hij aan de slag wil gaan. Via psychodiagnostische
methoden de hulpvraag verkennen en verduidelijken. Vertalen aan de cliënt!
Vb. Jan: Hoe kan ik de opleiding met succes afronden? Welke ondersteuning /
handvaten heeft hij nodig?
3
, STAP 2: Een probleemstelling afbakenen
Intake en vooronderzoek
We weten niet alles meteen, de cliënt beter leren kennen!
Hulpvraag concretiseren door middel van hypotheses = wat willen we
vaststellen / meten?
Vb. Is Jan faalangstig?
STAP 3: Psychodiagnostische
methoden kiezen
Aanvullend onderzoek
Hypotheses geven richting!
Antwoord bieden op de
hypotheses.
Psychodiagnostische methode
kiezen (zie afbeelding voor de
verschillende mogelijkheden).
STAP 4: Psychodiagnostische methoden afnemen
Aanvullend onderzoek
Steeds in functie van de hypothese en hulpvraag testen.
Meer dan informatie verzamelen alleen!
Observeren om de resultaten in perspectief te brengen! Client op gemak!
Testen altijd standaardiseren!
STAP 5: Resultaten verwerken
Aanvullend onderzoek
Verwerken van testresultaten, observaties, enzovoort
4
