Samenvatting D. Archard- Children, Rights and Childhood (3e editie).
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1, John Locke’s kinderen (John Locke’s children)..............................................................2
Hoofdstuk 2, Het concept van de kindertijd (The concept of childhood)...........................................6
Hoofdstuk 3, De moderne opvatting van de kindertijd (The modern conception of childhood)......12
Hoofdstuk 4, Het morele recht van kinderen (Children’s morel rights)............................................15
Hoofdstuk 5, Bevrijding of verzorging? (Liberation or caretaking?)..................................................17
Hoofdstuk 6, Willekeur of incompetentie (Arbitrariness and incompetence)..................................23
Hoofdstuk 7, De gevolgen van kinderrechten (The Wrongs of children’s rights)..............................27
Hoofdstuk 8, Het VN-verdrag inzake de rechten van het kind (The United Nations Convention on
the Rights of the Child).....................................................................................................................31
Hoofdstuk 10, Kinderrechten om te stemmen en seksuele keuze (Children’s rights to vote and
sexual choice)...................................................................................................................................35
Hoofdstuk 11, Kinderen baren en opvoeden (Bearing and rearing).................................................38
Hoofdstuk 12, Familie en Staat (Family and state)...........................................................................44
Hoofdstuk 13, Ouderlijke rechten op privacy en autonomie (Parental rights to privacy and
autonomy)........................................................................................................................................48
Let op: Hoofdstuk 8 wordt niet getoetst tijdens het tentamen op 11 januari 2021.
1
,Hoofdstuk 1, John Locke’s kinderen (John Locke’s children)
In dit hoofdstuk worden de filosofische opvattingen van Locke over kinderen geschetst in
tegenstelling tot volwassenen, over het eigen vermogen van volwassenen om kinderen te
controleren en te begeleiden, en over hoe kinderen volwassen worden. Locke gebruikt de
kenmerkende methoden van epistemologie, filosofie van de geest en taal, politieke filosofie en
onderwijsfilosofie om zijn onderwerp te begrijpen. Locke wordt beschouwd als de vader van het
Engelse liberalisme. Hij schreef over kinderen vanuit verschillende perspectieven. Zijn verslag van de
kindertijd moet worden afgeleid uit verspreide opmerkingen en is niet in 1 werk uitgebracht.
Kinderen werden gezien als toekomstige burgers, ontvanger van een ideale opvoeding, lege bladen
beschreven door ervaring en jonge, onvolmaakte redeneerders. In ‘An Essay Concerning Human
Understanding’ (1689) leverde Locke de 1 e volledige en overtuigende verdediging van een empirische
theorie van geest en kennis. Hierin stelde hij dat alle menselijke kennis voortkomt uit ervaring. Hij
ontkende dat kennis aangeboren was. Als kennis wordt verkregen uit ervaring, wordt deze
geleidelijk verworven.
Locke zag kinderen als niet volledig rationaal. Het onderwijs had dan ook als belangrijkste doel om
kinderen de redelijkheid of het logisch denken te laten bereiken. Het onderwijs diende een
deugdzaam persoon voort te brengen, en de essentie van deugd was de onderwerping van iemands
karakter en wensen/voorkeuren aan rationele zelfbeheersing. Het bereiken van redelijkheid en het
verwerven van kennis is kenmerkend voor de ontwikkeling van kind naar volwassene. Wanneer dit
niet aanwezig zou zijn (gezond verstand of redelijkheid) waren kinderen ongeschikt voor volwassen
burgerschap en was het gerechtvaardigd dat zij afhankelijk van hun ouders waren.
Locke had 3 beschouwingen geschreven:
1. An Essay Concerning Human Understanding: Locke verdedigt de empiristische theorie op het
gebied van geest en kennis. Dit wil zeggen dat alle kennis door ervaring komt. Locke ontkent
dat kennis is aangeboren, want kennis wordt volgens hem langzaam aan verworven.
Het kind gebruikt eerst alleen zintuigen en heeft daardoor geen tijd voor
introspectie. Het kind verwerft steeds meer ideeën en hierdoor ontstaat introspectie.
Het vermogen tot introspectie is aangeboren, net als het vermogen van redeneren.
Beide worden later pas zichtbaar, want het kind is eerst te overweldigd door alle
indrukken van buitenaf.
2. Two Treatises of Government: Locke heeft hierin kritiek op de visie van Robert Filmer die stelt
dat politieke macht patriarchaal is (de macht van een autoriteit is hetzelfde als de macht van
een vader over zijn kinderen). Dit stamde volgens Filmer af van de macht die Adam van God
had gekregen. Wel zegt Locke dat ouders macht zouden moeten hebben over hun kinderen,
omdat kinderen nog niet de rechten van volwassen burgers bezit.
3. Some Thoughts Concerning Education: Locke zegt dat behoeften en interesses van kinderen
erkend moeten worden en dat het kind uitleg moet krijgen over gewenst gedrag. Het moet
niet geslagen worden of gedwongen worden tot het naleven van de regels. Het hoofddoel
van onderwijs is: Het kind deugdelijk maken. De essentie van deugdelijkheid is rationele
zelfcontrole over karakter en gedrag.
Het behandelen van kinderen als rationele wezens moet relatief ten opzichte van de
capaciteiten van een kind gebeuren. Deze capaciteiten nemen toe bij het ouder
worden.
Samengevat is Locke’s visie op kinderen:
Kinderen zijn nog niet volledig rationeel. Ook de afwezigheid van gezond verstand of
redelijkheid maakt kinderen ongeschikt voor volwassen burgerschap en rechtvaardigt de
afhankelijkheid van hun ouders.
2
, Het onderwijs heeft als doel: Het bereiken van redelijkheid of het logisch kunnen nadenken.
Het bereiken van redelijkheid en het verwerven van kennis is kenmerkend voor de
ontwikkeling van kind tot volwassene.
Deze visie leidt tot problemen, want is redelijkheid, als dit niet hetzelfde is als kennis, een
aangeboren capaciteit? Als dit niet zo is, wordt het dan verworven tijdens de ontwikkeling of moet
het worden aangeleerd? En wat als kinderen geen redelijkheid hebben, hoe kan het onderwijs daar
dan een beroep op doen om deze kinderen te helpen? Deze vragen leiden tot 2 probleemgebieden:
Het verwerven van redelijkheid (tot rede komen) en de ouderlijke macht.
1.1. Tot rede komen (Coming to reason)
Locke’s theorie voorspelt dat kinderen tekortkomen aan volwassenbezittingen. Kinderen zijn
‘reizigers die net zijn aangekomen in een vreemd land, waar ze nog niets weten’. Het maakt hun
vreemden door hun gebrek aan kennis en moreel besef. Berenedering is nodig om hun volwaardige
leden van ons ‘land’ te laten worden. Locke legt de nadruk op het verwerven van vermogens en
bevoegdheden i.p.v. op het verwerven van discrete kennis of vaststaande principes. Dit gebeurt
simpelweg door veel te oefenen en het in de praktijk te brengen. Ervaring vult een mens en is zowel
een direct zintuiglijk bewustzijn van de wereld als een reflecterend bewustzijn van de eigen werking
van de geest. Menselijke kennis omvat ideeën die rechtstreeks door ervaring worden geleverd en
wat verder kan worden geleerd door over deze ideeën te redeneren.
Een kind is wat betreft kennis en rationaliteit volgens Locke niet gelijk aan een volwassene, omdat
kennis en rationaliteit bijkomend zijn. Locke zegt niet dat een nieuwgeborene compleet leeg is als
hij/zij ter wereld komt, hij geeft aan dat er prenatale ervaringen zijn en dat een kind enige
aangeboren aanleg heeft (bijv. pijn voelen). Maar hij ontkent dat een kind kennis heeft wat
bijvoorbeeld 2+2 is of dat er een God bestaat. Locke maakt onderscheid tussen natuurlijke
bewegingen en aangeboren kennisprincipes.
De volwassene verschilt niet significant van het kind in cognitieve basisvaardigheden. Een kind heeft
gewoon meer tijd nodig om na te denken en meer materiaal ook om over na te denken. Het
vermogen om te redeneren groeit naarmate men ouder wordt. Redeneren is dus aangeboren en
dient ontwikkeld te worden (Het gebruik van ratio ontwikkelt door zowel natuurlijke rijping als
onderwijs, dus zowel door ‘nature’ als door ‘nurture’). Dit komt in overeenstemming met de
veronderstelling van empirisme dat alle kennis voortkomt uit ervaring (onderwijs) die volledig is
gevormd door de opvoeding. Karakter daarentegen is aangeboren en kan niet later ‘aangepast’
worden. Een kind kan opgevoed worden, ongeacht zijn oorspronkelijke aard, op de weg van deugd,
door geleerd te worden zijn aangeboren aanleg te onderwerpen aan de dictaten van de rede. De
opvoeding in deugd is zowel mogelijk als noodzakelijk. Deugd (een goede eigenschap) is ‘natuurlijk’
omdat het binnen de macht van de mens ligt, maar het is niet onafhankelijk van opvoeding en
socialisatie. Het moet worden onderwezen, want het onderwijs is nodig om kinderen tot volwassenen
te maken die volgens de wetten van de natuur leven. Men moet proberen een kind tot morele
volwassenheid te brengen door met, en niet tegen, haar natuur in te werken.
Locke was tegen het slaan van kinderen, omdat het kind dan niet echt leert redeneren. Straffen zou
kinderen alleen maar versterken in hun natuurlijke dwang om plezier te zoeken en pijn te vermijden
en het kind kan verboden gedrag met iets onplezierigs gaan associëren.
1.2. Ouderlijke macht (Parental power)
Volgens een eenvoudig model van ouderlijke macht hebben ouders absoluut gezag over hun kind, die
geen rechten heeft (volgens T. Hobbes). Vroeger was de vader het gezinshoofd (=paterfamilias) die
de absolute macht had over leven en dood van zijn zoon (= principe van het Romeinse recht, patria
3
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1, John Locke’s kinderen (John Locke’s children)..............................................................2
Hoofdstuk 2, Het concept van de kindertijd (The concept of childhood)...........................................6
Hoofdstuk 3, De moderne opvatting van de kindertijd (The modern conception of childhood)......12
Hoofdstuk 4, Het morele recht van kinderen (Children’s morel rights)............................................15
Hoofdstuk 5, Bevrijding of verzorging? (Liberation or caretaking?)..................................................17
Hoofdstuk 6, Willekeur of incompetentie (Arbitrariness and incompetence)..................................23
Hoofdstuk 7, De gevolgen van kinderrechten (The Wrongs of children’s rights)..............................27
Hoofdstuk 8, Het VN-verdrag inzake de rechten van het kind (The United Nations Convention on
the Rights of the Child).....................................................................................................................31
Hoofdstuk 10, Kinderrechten om te stemmen en seksuele keuze (Children’s rights to vote and
sexual choice)...................................................................................................................................35
Hoofdstuk 11, Kinderen baren en opvoeden (Bearing and rearing).................................................38
Hoofdstuk 12, Familie en Staat (Family and state)...........................................................................44
Hoofdstuk 13, Ouderlijke rechten op privacy en autonomie (Parental rights to privacy and
autonomy)........................................................................................................................................48
Let op: Hoofdstuk 8 wordt niet getoetst tijdens het tentamen op 11 januari 2021.
1
,Hoofdstuk 1, John Locke’s kinderen (John Locke’s children)
In dit hoofdstuk worden de filosofische opvattingen van Locke over kinderen geschetst in
tegenstelling tot volwassenen, over het eigen vermogen van volwassenen om kinderen te
controleren en te begeleiden, en over hoe kinderen volwassen worden. Locke gebruikt de
kenmerkende methoden van epistemologie, filosofie van de geest en taal, politieke filosofie en
onderwijsfilosofie om zijn onderwerp te begrijpen. Locke wordt beschouwd als de vader van het
Engelse liberalisme. Hij schreef over kinderen vanuit verschillende perspectieven. Zijn verslag van de
kindertijd moet worden afgeleid uit verspreide opmerkingen en is niet in 1 werk uitgebracht.
Kinderen werden gezien als toekomstige burgers, ontvanger van een ideale opvoeding, lege bladen
beschreven door ervaring en jonge, onvolmaakte redeneerders. In ‘An Essay Concerning Human
Understanding’ (1689) leverde Locke de 1 e volledige en overtuigende verdediging van een empirische
theorie van geest en kennis. Hierin stelde hij dat alle menselijke kennis voortkomt uit ervaring. Hij
ontkende dat kennis aangeboren was. Als kennis wordt verkregen uit ervaring, wordt deze
geleidelijk verworven.
Locke zag kinderen als niet volledig rationaal. Het onderwijs had dan ook als belangrijkste doel om
kinderen de redelijkheid of het logisch denken te laten bereiken. Het onderwijs diende een
deugdzaam persoon voort te brengen, en de essentie van deugd was de onderwerping van iemands
karakter en wensen/voorkeuren aan rationele zelfbeheersing. Het bereiken van redelijkheid en het
verwerven van kennis is kenmerkend voor de ontwikkeling van kind naar volwassene. Wanneer dit
niet aanwezig zou zijn (gezond verstand of redelijkheid) waren kinderen ongeschikt voor volwassen
burgerschap en was het gerechtvaardigd dat zij afhankelijk van hun ouders waren.
Locke had 3 beschouwingen geschreven:
1. An Essay Concerning Human Understanding: Locke verdedigt de empiristische theorie op het
gebied van geest en kennis. Dit wil zeggen dat alle kennis door ervaring komt. Locke ontkent
dat kennis is aangeboren, want kennis wordt volgens hem langzaam aan verworven.
Het kind gebruikt eerst alleen zintuigen en heeft daardoor geen tijd voor
introspectie. Het kind verwerft steeds meer ideeën en hierdoor ontstaat introspectie.
Het vermogen tot introspectie is aangeboren, net als het vermogen van redeneren.
Beide worden later pas zichtbaar, want het kind is eerst te overweldigd door alle
indrukken van buitenaf.
2. Two Treatises of Government: Locke heeft hierin kritiek op de visie van Robert Filmer die stelt
dat politieke macht patriarchaal is (de macht van een autoriteit is hetzelfde als de macht van
een vader over zijn kinderen). Dit stamde volgens Filmer af van de macht die Adam van God
had gekregen. Wel zegt Locke dat ouders macht zouden moeten hebben over hun kinderen,
omdat kinderen nog niet de rechten van volwassen burgers bezit.
3. Some Thoughts Concerning Education: Locke zegt dat behoeften en interesses van kinderen
erkend moeten worden en dat het kind uitleg moet krijgen over gewenst gedrag. Het moet
niet geslagen worden of gedwongen worden tot het naleven van de regels. Het hoofddoel
van onderwijs is: Het kind deugdelijk maken. De essentie van deugdelijkheid is rationele
zelfcontrole over karakter en gedrag.
Het behandelen van kinderen als rationele wezens moet relatief ten opzichte van de
capaciteiten van een kind gebeuren. Deze capaciteiten nemen toe bij het ouder
worden.
Samengevat is Locke’s visie op kinderen:
Kinderen zijn nog niet volledig rationeel. Ook de afwezigheid van gezond verstand of
redelijkheid maakt kinderen ongeschikt voor volwassen burgerschap en rechtvaardigt de
afhankelijkheid van hun ouders.
2
, Het onderwijs heeft als doel: Het bereiken van redelijkheid of het logisch kunnen nadenken.
Het bereiken van redelijkheid en het verwerven van kennis is kenmerkend voor de
ontwikkeling van kind tot volwassene.
Deze visie leidt tot problemen, want is redelijkheid, als dit niet hetzelfde is als kennis, een
aangeboren capaciteit? Als dit niet zo is, wordt het dan verworven tijdens de ontwikkeling of moet
het worden aangeleerd? En wat als kinderen geen redelijkheid hebben, hoe kan het onderwijs daar
dan een beroep op doen om deze kinderen te helpen? Deze vragen leiden tot 2 probleemgebieden:
Het verwerven van redelijkheid (tot rede komen) en de ouderlijke macht.
1.1. Tot rede komen (Coming to reason)
Locke’s theorie voorspelt dat kinderen tekortkomen aan volwassenbezittingen. Kinderen zijn
‘reizigers die net zijn aangekomen in een vreemd land, waar ze nog niets weten’. Het maakt hun
vreemden door hun gebrek aan kennis en moreel besef. Berenedering is nodig om hun volwaardige
leden van ons ‘land’ te laten worden. Locke legt de nadruk op het verwerven van vermogens en
bevoegdheden i.p.v. op het verwerven van discrete kennis of vaststaande principes. Dit gebeurt
simpelweg door veel te oefenen en het in de praktijk te brengen. Ervaring vult een mens en is zowel
een direct zintuiglijk bewustzijn van de wereld als een reflecterend bewustzijn van de eigen werking
van de geest. Menselijke kennis omvat ideeën die rechtstreeks door ervaring worden geleverd en
wat verder kan worden geleerd door over deze ideeën te redeneren.
Een kind is wat betreft kennis en rationaliteit volgens Locke niet gelijk aan een volwassene, omdat
kennis en rationaliteit bijkomend zijn. Locke zegt niet dat een nieuwgeborene compleet leeg is als
hij/zij ter wereld komt, hij geeft aan dat er prenatale ervaringen zijn en dat een kind enige
aangeboren aanleg heeft (bijv. pijn voelen). Maar hij ontkent dat een kind kennis heeft wat
bijvoorbeeld 2+2 is of dat er een God bestaat. Locke maakt onderscheid tussen natuurlijke
bewegingen en aangeboren kennisprincipes.
De volwassene verschilt niet significant van het kind in cognitieve basisvaardigheden. Een kind heeft
gewoon meer tijd nodig om na te denken en meer materiaal ook om over na te denken. Het
vermogen om te redeneren groeit naarmate men ouder wordt. Redeneren is dus aangeboren en
dient ontwikkeld te worden (Het gebruik van ratio ontwikkelt door zowel natuurlijke rijping als
onderwijs, dus zowel door ‘nature’ als door ‘nurture’). Dit komt in overeenstemming met de
veronderstelling van empirisme dat alle kennis voortkomt uit ervaring (onderwijs) die volledig is
gevormd door de opvoeding. Karakter daarentegen is aangeboren en kan niet later ‘aangepast’
worden. Een kind kan opgevoed worden, ongeacht zijn oorspronkelijke aard, op de weg van deugd,
door geleerd te worden zijn aangeboren aanleg te onderwerpen aan de dictaten van de rede. De
opvoeding in deugd is zowel mogelijk als noodzakelijk. Deugd (een goede eigenschap) is ‘natuurlijk’
omdat het binnen de macht van de mens ligt, maar het is niet onafhankelijk van opvoeding en
socialisatie. Het moet worden onderwezen, want het onderwijs is nodig om kinderen tot volwassenen
te maken die volgens de wetten van de natuur leven. Men moet proberen een kind tot morele
volwassenheid te brengen door met, en niet tegen, haar natuur in te werken.
Locke was tegen het slaan van kinderen, omdat het kind dan niet echt leert redeneren. Straffen zou
kinderen alleen maar versterken in hun natuurlijke dwang om plezier te zoeken en pijn te vermijden
en het kind kan verboden gedrag met iets onplezierigs gaan associëren.
1.2. Ouderlijke macht (Parental power)
Volgens een eenvoudig model van ouderlijke macht hebben ouders absoluut gezag over hun kind, die
geen rechten heeft (volgens T. Hobbes). Vroeger was de vader het gezinshoofd (=paterfamilias) die
de absolute macht had over leven en dood van zijn zoon (= principe van het Romeinse recht, patria
3
