Jurisprudentie
Week 1: introductie
HR Haviltex
Wanneer je een overeenkomst moet uitleggen, doe je dat aan de hand van het criterium uit
dit arrest. Het komt niet aan op een zuiver taalkundige uitleg van de overeenkomt, maar op
de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan het beding mochten toekennen en op
hetgeen zij redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten (artikel 3:35 BW). Daarbij kan
mede van belang zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en welke
rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht.
Redelijkerwijs: de relatie tussen partijen wordt beheerst door de redelijkheid en
billijkheid en er zit een element van objectivering in. Het moet niet een
buitengewone redenering zijn waar slechts één persoon waarde aan hecht. Dit
betekent: uitleg aan de hand van zowel objectieve als subjectieve elementen.
HR Inbev/Van de Valk
Levert de onjuiste bestemming van een huurpand een tekortkoming in de nakoming van de
verhuurder op? Als er een omstandigheid is waardoor de huurder in zijn huurgenot wordt
belemmerd, levert dat een tekortkoming in de nakoming van de verhuurder op (artikel 7:204
BW). Dit artikel is echter van regelend recht; partijen kunnen van deze bepaling afwijken.
HR Interhof/Bart Smit
De rechter kan slechts bij uitzondering overgaan tot matiging van een boete, artikel 6:94 lid
1 BW.
Hof A’dam Brusse/Jahani
Boetebedingen in consumentenovereenkomsten. Het arrest is ontleed aan de Europese
richtlijn. Rechter moet ambtshalve toetsen of een boetebeding oneerlijk is. Een rechter die
vaststelt dat een boetebeding oneerlijk is, mag de verbeurde boete niet matigen, maar
behoort dat beding geheel buiten toepassing te laten.
Stappenplan:
1. Is er sprake van een consumentenovereenkomst?
2. Is over het boetebeding onderhandeld? Zo ja, dan valt het niet onder de richtlijn.
3. Verstoort het beding het contractuele evenwicht aanzienlijk ten nadele van de
consument? Voorbeeld: ongelimiteerde boete.
Week 2: nakoming en opschorting
HR JED Textiles/Koper
Een aanbod ex artikel 6:86 BW ziet zowel op reeds geleden schade als op de toekomstige
schade. Bij een ontoereikend aanbod treedt verzuim in. Indien er wél een toereikend aanbod
is, dan mag de koper ontbinden (artikel 6:64 en 6:266 BW).
HR CBC/Licores
Bij subrogatie ex artikel 6:150 BW is het niet voldoende dat de overeenkomst tussen de
derde en de schuldenaar inhoudt dat de schuldenaar wenst dat de vordering wordt voldaan
en dat de derde zich daartoe bereid verklaart. Tevens is vereist dat die overeenkomst ertoe
strekt dat de vordering bij wege van subrogatie overgaat op de derde. Verder eist het artikel
, dat de schuldeiser op het tijdstip van de voldoening van diens vordering wetenschap had van
de overeenkomst tussen de derde en de schuldenaar. Aan die eis is pas voldaan wanneer de
wetenschap van de schuldeiser ziet op een overeenkomst tussen de derde en de
schuldenaar die ertoe strekt dat de derde wordt gesubrogeerd in de rechten van de
schuldeiser jegens de schuldenaar.
Tussen Licores en CBC kon van een contractuele subrogatie geen sprake zijn, nu zij geen tot
subrogatie strekkende overeenkomst hadden gesloten.
Ratio eis van wetenschap bij schuldeiser: hij kan rekening houden met de overgang
van de vordering. Hij heeft hierdoor verplichtingen die voortvloeien uit artikel 6:143
BW.
HR IFN/Nova
Een schuldenaar wordt van een op hem rustende verbintenis bevrijd doordat hij zijn schuld
betaalt aan ene tot inning bevoegde persoon. Heeft de schuldeiser zijn vordering openbaar
verpand, dan is de pandhouder inningsbevoegd en bevrijdt een betaling aan de schuldeiser
de schuldenaar niet.
De afwezigheid van een vordering verhindert niet dat iemand als gevolmachtigde betalingen
kan ontvangen, je moet dan dus een vordering krachtens onverschuldigde betaling indienen
(artikel 6:203 lid 2 BW).
HR Ammerlaan/Enthoven
Onderwerp: opschorting
Het feit dat de omvang van een vordering voorshands nog niet vaststaat, brengt niet mee
dat die vordering nog niet opeisbaar is. Ook indien de omvang van een vordering tot
schadevergoeding pas in een later stadium komt vast te staan, is die vordering opeisbaar
vanaf het moment dat de schade is geleden en aan de voorwaarden voor aansprakelijkheid
is voldaan.
Stap 1: de schuldenaar die zich op opschorting beroept, zal de door hem gestelde
tegenvordering en de omvang daarvan voldoende moeten onderbouwen.
Stap 2: de rechter dient vervolgens te onderzoeken of de gestelde tegenvordering bestaat en
of de omvang daarvan opschorting rechtvaardigt.
Stap 3: indien er nog een afzonderlijke procedure moet volgen voordat de omvang van de
tegenvordering vaststaat, zal de rechter mogen volstaan met een voorshands oordeel over
de omvang van de tegenvordering. Blijkt de tegenvordering achteraf een geringere omvang
te hebben dan de rechter eerder op grond van zijn oordeel aannemelijk heeft geacht, dan
heeft er – achteraf gezien – onterecht een opschorting plaatsgevonden, waardoor het
verzuim van de schuldenaar terstond is ingetreden.
HR Tyco/Delata
Omdat sprake was van een gegronde vreest dat Delata niet langer aan haar verplichtingen
kon voldoen, was Tyco op grond van artikel 6:263 lid 1 BW bevoegd om de betaling van de
factuur op te schorten. Daaraan stond niet in de wet dat zij zelf inmiddels in verzuim was
geraakt met de betaling van de factuur. Opschorting is immers een verweermiddel en het
staat de schuldenaar in beginsel vrij om zich daar ook op te beroepen wanneer hij zelf in
verzuim verkeert.
Tyco had tevens ontbinding gevorderd, maar ontbinding heeft toch geen terugwerkende
kracht? HR: ontbinding heeft geen terugwerkende kracht, maar dat betekent niet dat een
Week 1: introductie
HR Haviltex
Wanneer je een overeenkomst moet uitleggen, doe je dat aan de hand van het criterium uit
dit arrest. Het komt niet aan op een zuiver taalkundige uitleg van de overeenkomt, maar op
de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan het beding mochten toekennen en op
hetgeen zij redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten (artikel 3:35 BW). Daarbij kan
mede van belang zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en welke
rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht.
Redelijkerwijs: de relatie tussen partijen wordt beheerst door de redelijkheid en
billijkheid en er zit een element van objectivering in. Het moet niet een
buitengewone redenering zijn waar slechts één persoon waarde aan hecht. Dit
betekent: uitleg aan de hand van zowel objectieve als subjectieve elementen.
HR Inbev/Van de Valk
Levert de onjuiste bestemming van een huurpand een tekortkoming in de nakoming van de
verhuurder op? Als er een omstandigheid is waardoor de huurder in zijn huurgenot wordt
belemmerd, levert dat een tekortkoming in de nakoming van de verhuurder op (artikel 7:204
BW). Dit artikel is echter van regelend recht; partijen kunnen van deze bepaling afwijken.
HR Interhof/Bart Smit
De rechter kan slechts bij uitzondering overgaan tot matiging van een boete, artikel 6:94 lid
1 BW.
Hof A’dam Brusse/Jahani
Boetebedingen in consumentenovereenkomsten. Het arrest is ontleed aan de Europese
richtlijn. Rechter moet ambtshalve toetsen of een boetebeding oneerlijk is. Een rechter die
vaststelt dat een boetebeding oneerlijk is, mag de verbeurde boete niet matigen, maar
behoort dat beding geheel buiten toepassing te laten.
Stappenplan:
1. Is er sprake van een consumentenovereenkomst?
2. Is over het boetebeding onderhandeld? Zo ja, dan valt het niet onder de richtlijn.
3. Verstoort het beding het contractuele evenwicht aanzienlijk ten nadele van de
consument? Voorbeeld: ongelimiteerde boete.
Week 2: nakoming en opschorting
HR JED Textiles/Koper
Een aanbod ex artikel 6:86 BW ziet zowel op reeds geleden schade als op de toekomstige
schade. Bij een ontoereikend aanbod treedt verzuim in. Indien er wél een toereikend aanbod
is, dan mag de koper ontbinden (artikel 6:64 en 6:266 BW).
HR CBC/Licores
Bij subrogatie ex artikel 6:150 BW is het niet voldoende dat de overeenkomst tussen de
derde en de schuldenaar inhoudt dat de schuldenaar wenst dat de vordering wordt voldaan
en dat de derde zich daartoe bereid verklaart. Tevens is vereist dat die overeenkomst ertoe
strekt dat de vordering bij wege van subrogatie overgaat op de derde. Verder eist het artikel
, dat de schuldeiser op het tijdstip van de voldoening van diens vordering wetenschap had van
de overeenkomst tussen de derde en de schuldenaar. Aan die eis is pas voldaan wanneer de
wetenschap van de schuldeiser ziet op een overeenkomst tussen de derde en de
schuldenaar die ertoe strekt dat de derde wordt gesubrogeerd in de rechten van de
schuldeiser jegens de schuldenaar.
Tussen Licores en CBC kon van een contractuele subrogatie geen sprake zijn, nu zij geen tot
subrogatie strekkende overeenkomst hadden gesloten.
Ratio eis van wetenschap bij schuldeiser: hij kan rekening houden met de overgang
van de vordering. Hij heeft hierdoor verplichtingen die voortvloeien uit artikel 6:143
BW.
HR IFN/Nova
Een schuldenaar wordt van een op hem rustende verbintenis bevrijd doordat hij zijn schuld
betaalt aan ene tot inning bevoegde persoon. Heeft de schuldeiser zijn vordering openbaar
verpand, dan is de pandhouder inningsbevoegd en bevrijdt een betaling aan de schuldeiser
de schuldenaar niet.
De afwezigheid van een vordering verhindert niet dat iemand als gevolmachtigde betalingen
kan ontvangen, je moet dan dus een vordering krachtens onverschuldigde betaling indienen
(artikel 6:203 lid 2 BW).
HR Ammerlaan/Enthoven
Onderwerp: opschorting
Het feit dat de omvang van een vordering voorshands nog niet vaststaat, brengt niet mee
dat die vordering nog niet opeisbaar is. Ook indien de omvang van een vordering tot
schadevergoeding pas in een later stadium komt vast te staan, is die vordering opeisbaar
vanaf het moment dat de schade is geleden en aan de voorwaarden voor aansprakelijkheid
is voldaan.
Stap 1: de schuldenaar die zich op opschorting beroept, zal de door hem gestelde
tegenvordering en de omvang daarvan voldoende moeten onderbouwen.
Stap 2: de rechter dient vervolgens te onderzoeken of de gestelde tegenvordering bestaat en
of de omvang daarvan opschorting rechtvaardigt.
Stap 3: indien er nog een afzonderlijke procedure moet volgen voordat de omvang van de
tegenvordering vaststaat, zal de rechter mogen volstaan met een voorshands oordeel over
de omvang van de tegenvordering. Blijkt de tegenvordering achteraf een geringere omvang
te hebben dan de rechter eerder op grond van zijn oordeel aannemelijk heeft geacht, dan
heeft er – achteraf gezien – onterecht een opschorting plaatsgevonden, waardoor het
verzuim van de schuldenaar terstond is ingetreden.
HR Tyco/Delata
Omdat sprake was van een gegronde vreest dat Delata niet langer aan haar verplichtingen
kon voldoen, was Tyco op grond van artikel 6:263 lid 1 BW bevoegd om de betaling van de
factuur op te schorten. Daaraan stond niet in de wet dat zij zelf inmiddels in verzuim was
geraakt met de betaling van de factuur. Opschorting is immers een verweermiddel en het
staat de schuldenaar in beginsel vrij om zich daar ook op te beroepen wanneer hij zelf in
verzuim verkeert.
Tyco had tevens ontbinding gevorderd, maar ontbinding heeft toch geen terugwerkende
kracht? HR: ontbinding heeft geen terugwerkende kracht, maar dat betekent niet dat een
