Hoofdstuk 16: Sociaal leren:
§16.1: Wat is sociaal leren?:
Een kind leert meer van wat hij zijn ouders ziet doen, dan dat ze hem vertellen. Dus als het
kind zijn ouders ziet roken, ziet het niet alleen het roken, maar ook gezelligheid, genieten en
ontspanning. Dus door te kijken naar zijn ouders leert het kind dat roken iets oplevert wat
heel belangrijk is, namelijk ontspannen. Het klinkt misschien gek om te zeggen, maar dit is
een leerproces. Dit leerproces speelt een rol in het kind zijn sociaal leren. Leren is niet
alleen het gevolg van naar school gaan en uitleg krijgen van de juf of meester, maar ook
wat je ziet dat anderen doen. Deze mensen zijn het rolmodel voor het kind. Daarom noemen
we sociaal leren ook wel modelleren. Kort samengevat betekent sociaal leren dat je leert
door observatie en imitatie.
Verschillende neuropsychologen vermoeden dat de spiegelneuronen in je lichaam een rol
spelen bij deze manier van leren. Deze neuronen bevinden zich in de frontaalkwab en
worden actiever naarmate je iets waarneemt wat een ander persoon doet. De neuronen
worden actief op dezelfde plek als de neuronen van de persoon die de handeling uitvoert.
Sociaal leren gebeurt al vanaf we baby zijn. Als de ouders hun tong uitsteken, zal de
baby dit hoogstwaarschijnlijk na gaan doen.
Dankzij psycholoog Albert Bandura hebben we nu veel meer inzicht gekregen in het sociaal
leren. Hij werd wereldberoemd met het Bobo doll experiment. Hij onderzocht wat de
invloed was van het observeren van agressief gedrag op kinderen van 3 tot 6 jaar. Hij liet
voor dit onderzoek kinderen spelen in een kamer met allerlei interessant speelgoed.
Vervolgens kwam er een volwassene de kamer binnen en deze ging ook met het speelgoed
spelen. Eerst speelde deze persoon met blokken, maar al snel pakte deze persoon een
opgeblazen pop. Hij legde de pop neer en ging er op zitten. Daarna begon hij ook de neus
van de pop te slaan, pakte een hamer en begon op het hoofd van de pop te slaan en gooit
de pop in de lucht en het tot slot nog de kamer rond. In de tussentijd schold hij de pop uit
voor van alles. Na enkele minuten komt de onderzoeker de kamer binnen en neemt een kind
mee naar een andere speelkamer. Ook hier was allerlei soorten speelgoed te vinden,
waaronder ook zo’n zelfde pop als in de vorige kamer. Veel kinderen deden het agressieve
gedrag van de volwassenen na. Een aantal andere kinderen gingen zich agressief
gedragen, wat niet was voorgedaan. Blijkbaar hadden deze kinderen geleerd dat agressief
gedrag geaccepteerd was en gingen zich ook zo gedragen. Kinderen die de agressie niet
hadden gezien, gedroegen zich heel anders dan de kinderen die het wel hadden gezien.
Daarnaast maakte Bandura ook onderscheid tussen kinderen die werden
geconfronteerd met een model van het andere geslacht. Wat bleek; het leereffect was
sterker als het model hetzelfde geslacht had als het kind.
Door vervolgonderzoek van Bandura zelf en andere psychologen, zijn we erachter gekomen
dat er nog eens twee factoren zijn die het leereffect van sociaal leren versterken. De eerste
is de mate waarin de persoon wiens gedrag je observeert een rolmodel voor je is. Is deze
persoon iemand die je bewondert, dan zal je diens gedrag sneller overnemen. De tweede
factor is het feit of het geobserveerde gedrag beloond wordt. Als degene naar wie je kijkt
beloond wordt om zijn gedrag, ben je sneller geneigd om dit gedrag te imiteren. Dit noemen
we ook wel operante conditionering.
§16.1: Wat is sociaal leren?:
Een kind leert meer van wat hij zijn ouders ziet doen, dan dat ze hem vertellen. Dus als het
kind zijn ouders ziet roken, ziet het niet alleen het roken, maar ook gezelligheid, genieten en
ontspanning. Dus door te kijken naar zijn ouders leert het kind dat roken iets oplevert wat
heel belangrijk is, namelijk ontspannen. Het klinkt misschien gek om te zeggen, maar dit is
een leerproces. Dit leerproces speelt een rol in het kind zijn sociaal leren. Leren is niet
alleen het gevolg van naar school gaan en uitleg krijgen van de juf of meester, maar ook
wat je ziet dat anderen doen. Deze mensen zijn het rolmodel voor het kind. Daarom noemen
we sociaal leren ook wel modelleren. Kort samengevat betekent sociaal leren dat je leert
door observatie en imitatie.
Verschillende neuropsychologen vermoeden dat de spiegelneuronen in je lichaam een rol
spelen bij deze manier van leren. Deze neuronen bevinden zich in de frontaalkwab en
worden actiever naarmate je iets waarneemt wat een ander persoon doet. De neuronen
worden actief op dezelfde plek als de neuronen van de persoon die de handeling uitvoert.
Sociaal leren gebeurt al vanaf we baby zijn. Als de ouders hun tong uitsteken, zal de
baby dit hoogstwaarschijnlijk na gaan doen.
Dankzij psycholoog Albert Bandura hebben we nu veel meer inzicht gekregen in het sociaal
leren. Hij werd wereldberoemd met het Bobo doll experiment. Hij onderzocht wat de
invloed was van het observeren van agressief gedrag op kinderen van 3 tot 6 jaar. Hij liet
voor dit onderzoek kinderen spelen in een kamer met allerlei interessant speelgoed.
Vervolgens kwam er een volwassene de kamer binnen en deze ging ook met het speelgoed
spelen. Eerst speelde deze persoon met blokken, maar al snel pakte deze persoon een
opgeblazen pop. Hij legde de pop neer en ging er op zitten. Daarna begon hij ook de neus
van de pop te slaan, pakte een hamer en begon op het hoofd van de pop te slaan en gooit
de pop in de lucht en het tot slot nog de kamer rond. In de tussentijd schold hij de pop uit
voor van alles. Na enkele minuten komt de onderzoeker de kamer binnen en neemt een kind
mee naar een andere speelkamer. Ook hier was allerlei soorten speelgoed te vinden,
waaronder ook zo’n zelfde pop als in de vorige kamer. Veel kinderen deden het agressieve
gedrag van de volwassenen na. Een aantal andere kinderen gingen zich agressief
gedragen, wat niet was voorgedaan. Blijkbaar hadden deze kinderen geleerd dat agressief
gedrag geaccepteerd was en gingen zich ook zo gedragen. Kinderen die de agressie niet
hadden gezien, gedroegen zich heel anders dan de kinderen die het wel hadden gezien.
Daarnaast maakte Bandura ook onderscheid tussen kinderen die werden
geconfronteerd met een model van het andere geslacht. Wat bleek; het leereffect was
sterker als het model hetzelfde geslacht had als het kind.
Door vervolgonderzoek van Bandura zelf en andere psychologen, zijn we erachter gekomen
dat er nog eens twee factoren zijn die het leereffect van sociaal leren versterken. De eerste
is de mate waarin de persoon wiens gedrag je observeert een rolmodel voor je is. Is deze
persoon iemand die je bewondert, dan zal je diens gedrag sneller overnemen. De tweede
factor is het feit of het geobserveerde gedrag beloond wordt. Als degene naar wie je kijkt
beloond wordt om zijn gedrag, ben je sneller geneigd om dit gedrag te imiteren. Dit noemen
we ook wel operante conditionering.
