Basiskennis Bijbelonderwijs – Blok 1
DE BIJBEL VOOR IEDEREEN – HOOFDSTUK 1 T/M 4
Hoofdstuk 1 – Waarom de Bijbel?
Waarom lezen we de Bijbel eigenlijk? We kunnen om ons heen allerlei
kenmerkende dingen van God zien en ook zien we Hem aan het werk in de
geschiedenis. Er gebeurt immers niets buiten God om, maar wel gebeuren er
dingen die niet de bedoeling van God waren.
Volgens de Bijbel concentreert het Oude Testament zich op het volk Israël en het
Nieuwe Testament zich op Zijn Zoon, Jezus Christus. Hij is de meest persoonlijke
openbaring van God (Joh. 10:30; 14:9; Heb. 1:1-3). Buiten de Bijbel om weten we
bijna niks van Jezus. Christenen geloven in een Persoon, en om die goed te leren
kennen gebruiken we de Bijbel. Ook nu werkt de Heilige Geest nog, maar ook
hierbij moeten we oppassen wat van de Heilige Geest komt en wat niet.
De betrouwbaarheid van elke geestelijke manifestatie kan afgemeten worden
aan Hem. Wordt Jezus als Heer erkend? En ligt wat er gezegd wordt in het
verlengde van zijn woorden en werken?
Alleen door de Bijbel leren we, dankzij het werk van de Heilige Geest, op een
betrouwbare manier God kennen.
Hoofdstuk 2 – Ontstaan en indeling
Veelkleurige eenheid
De Bijbel is geschreven over een periode van 1500 jaar, door minstens veertig
heel verschillende personen. Een rijke verscheidenheid aan omstandigheden,
wetten, zeden en gewoonten. Het maakt niet uit of we Genesis of Mattheüs
lezen, we moeten rekening houden met de verschillende culturen en
achtergronden. We moeten echter niet klakkeloos gebruiken uit de Bijbel
overnemen, maar door middel van dezelfde normen en waarden te vormen naar
onze tijd. Dit betekent niet dat je geen uitspraken kunt doen over bijvoorbeeld
Bijbelse opvattingen met betrekking tot het huwelijk.
Het meest verbazingwekkende aan de Bijbel, is dat het ondanks de lange periode
van ontstaan en de diversiteit van schrijvers, er zo’n eenheid van boodschap is.
Van begin tot het eind gaat het over dezelfde, nooit veranderende, trouwe God.
Op de hoofdlijnen is er een grote eenstemmigheid, het is één getuigenis van
dezelfde God. Dat stelt gerust, omdat het woord hierdoor trouw is en we er dus
op aan kunnen.
Tweeluik
Het woord ‘testament’ wordt opgevat als ‘een eenzijdig verbond’. De verbonden
zijn een eenzijdig initiatief van God, God roept mensen en verlost hen, maar
neemt hen ook in dienst. Er is spraken van meer verbonden, maar binnen het
Oude Testament staat het verbond met het volk Israël centraal en in het Nieuwe
Testament gaat het om het door Jezus genoemde ‘nieuwe verbond in Mijn bloed’.
Het oude verbond werd ingewijd met dierenbloed, het nieuwe verbond
bekrachtigd met het bloed van Jezus.
Tussen de twee testamenten gaapt een kloof van vier eeuwen, de
intertestamentaire periode. In die tijd zijn de apocriefe boeken van het Oude
Testament geschreven. Na de voltooiing zijn er ook nog pseudepigrafen
opgedoken, zoals het Evangelie van Thomas of het Evangelie van Judas.
,Ook is in deze tijd de Septuagint ontstaan, de Griekse vertaling van het Oude
Testament (oorspronkelijk in het Hebreeuws en deels in het Aramees). Veel joden
spraken Aramees doordat ze dat leerde tijdens ballingschap in Babel.
Dat sommige schrijvers van het Nieuwe Testament het Oude in het Grieks lazen,
is te zien aan de verschillen tussen een citaat uit het Oude Testament en de
geciteerde tekst.
De indeling van het Oude Testament
Alle 39 boeken van het Oude Testament op rij:
- Thora: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium
- Historische Boeken: Jozua, Richteren, Ruth, 1 en 2 Samuel, 1 en 2
Koningen, 1 en 2 Kronieken, Ezra, Nehemia, Esther
- Dichterlijke boeken: Job, Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied
- Grote profeten: Jesaja, Jeremia, Klaagliederen, Ezechiel, Daniel
- Kleine profeten: Hosea, Joel, Amos, Obadja, Jona, Micha, Nahum, Habakuk,
Sefanja, Haggai, Zacharia, Maleachi
In de Tenach staan dezelfde boeken, maar anders gegroepeerd. Tenach staat
voor: Thora (de wet), de Nevie’iem (profeten) en Ketoeviem (geschriften).
De vijf rollen, Megillot, worden in de synagoge bij de joodse feesten gelezen:
- Hooglied (Pesach)
- Ruth (Sjavoeot, het Wekenfeest, Pinksteren)
- Klaagliederen (herdenking van de verwoesting van de tempel)
- Prediker (Soekot, het Loofhuttenfeest)
- Esther (Poerim, het Lotenfeest).
De indeling van het Nieuwe Testament
Alle 27 boeken van het Nieuwe Testament op rij:
- Evangeliën + Handelingen: Mattheüs, Markus, Lukas, Johannes en
Handelingen
- Brieven van Paulus + Hebreeën: Romeinen, 1 en 2 Korintiërs, Galaten,
Efeze, Filippenzen, Kolossenzen, 1 en 2 Thessalonicenzen, 1 en 2
Timotheüs, Titus, Filemon en Hebreeën
- Algemene brieven + Openbaringen: Jakobus, 1 en 2 Petrus, 1, 2 en 3
Johannes, Judas en Openbaring
Waarom juist deze boeken?
Het Oude Testament is door de christelijke kerk volledig overgenomen van het
jodendom, de Here Jezus en de apostelen gingen daarin voor. Zij erkende ‘de wet
en de profeten’ en baseerden zich daarop.
De boeken van het Nieuwe Testament zijn ongeveer in de tweede helft van de
eerste eeuw geschreven en later verzameld.
Op de grote concilies onder leiding van Augustinus, werd de canon van de Bijbel
voor de kerk definitief. Het liefst wilde men elk boek herleiden tot een apostel. Ze
hebben er dus uiteindelijk voor gekozen dat het boek Hebreeën geschreven is
door Paulus.
Door de prediking van het evangelie is de christelijke kerk ontstaan, niet
andersom. Het geloof bracht de aanvaarding van de geschriften van het Oude
Testament en de schriftelijke neerslag van de verkondiging van de apostelen met
zich mee.
, Hoofdstuk 3 – Het karakter van de Bijbel
Woord van God in mensenwoorden
De Bijbel is niet een boek waarvan we zelf stukken mogen uitkiezen waar we het
eens mee zijn en de rest laten zitten. Het boek is niet te baseren op onze
mening. Het boek is immers een Heilig Schrift (Rom. 1:2; 2 Tim. 3:5). De Here
Jezus stelde zich gelijk aan God en sprak met gezag.
Wel is het boek door verschillende mensen geschreven, met verschillende
achtergronden en taalgebruik. Zo bedoelen schrijvers hetzelfde, maar
beschrijven ze het anders. Johannes: ‘het Woord is vlees geworden’. Paulus:
‘geboren uit een vrouw en onderworpen aan de wet’.
Het is dus het gezaghebbende Woord van God, maar het is niet geschreven in
een bijzondere taal vanuit de hemel. Het is dus de bedoeling dat we het allemaal
op onze eigen manier lezen.
Literair lezen
In de Bijbel staan vergelijkingen en letterlijke verhalen. Wat is dan letterlijk en
wat niet? Het verhaal van Jezus is geschreven vanuit getuigenissen en waarheid.
De gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus betekenen niet dat er in het
hiernamaals communicatie mogelijk is tussen de verlorenen en de behouden.
Vraag jezelf dus af: met wat voor tekst heb ik te maken? Hoe is dit bedoeld?
In gewone taal
De Bijbel is geschreven in een alledaagse taal. Het Bijbelse spraakgebruik is niet
wetenschappelijk nauwkeurig. Zo zei de Here Jezus dat de Zoon des mensen ‘drie
dagen en drie nachten’ in het hart van de aarde zou zijn, terwijl Hij vrijdag
middag gestorven is en zondagochtend is opgestaan. Het getal drie verwijst naar
het ingrijpen van God, daarvan de drie en niet twee of vier nachten. We moeten
dus naar de bedoeling lezen van de tekst en niet maatstaven aanleggen die wij
niet kunnen hanteren.
Wel eeuwig, niet tijdloos
De Bijbel is niet aan tijd gebonden. Gods plan berust op zijn voornemen van
eeuwigheid. Bij Noach sloot God een verbond met alle mensen, later richtte Hij
zich in het bijzonder op Abraham en het nageslacht. Onder de wet van Mozes
moesten allemaal dieroffers gebracht worden, in het Nieuwe Testament hoeft dat
niet meer door het offer van Jezus. De voortdurende ontwikkeling vergt
oplettendheid van onze kant. We kunnen niet alles zomaar toepassen op ons
eigen leven, we moeten rekening houden met het stadium van de openbaring.
De overgang van het oude naar het nieuwe verbond is de grootste verandering
in de Bijbel. de kruisdood en de opstanding van de Here Jezus in het bijzonder.
Zo gaf Jezus in Zijn tijd op aarde een nieuwe kijk op de wet van Mozes en
verklaarde Hij dat eten een mens niet onrein kan maken.
Drie zaken die door de dood en opstanding van Jezus voor veel verandering
hebben gezorgd:
1. Jezus heeft de wet vervuld, daardoor zijn allerlei regels nog wel van
betekenis voor ons, maar niet meer toepasbaar. Ze hoeven niet meer in
praktijk gebracht te worden. Jezus heeft werkelijke verzoening tot stand
gebracht.
2. Israël hoeft niet langer afgezonderd te leven van andere volken. Israël was
apart gezet met het oog op komst van de Messias, volgens Paulus was
DE BIJBEL VOOR IEDEREEN – HOOFDSTUK 1 T/M 4
Hoofdstuk 1 – Waarom de Bijbel?
Waarom lezen we de Bijbel eigenlijk? We kunnen om ons heen allerlei
kenmerkende dingen van God zien en ook zien we Hem aan het werk in de
geschiedenis. Er gebeurt immers niets buiten God om, maar wel gebeuren er
dingen die niet de bedoeling van God waren.
Volgens de Bijbel concentreert het Oude Testament zich op het volk Israël en het
Nieuwe Testament zich op Zijn Zoon, Jezus Christus. Hij is de meest persoonlijke
openbaring van God (Joh. 10:30; 14:9; Heb. 1:1-3). Buiten de Bijbel om weten we
bijna niks van Jezus. Christenen geloven in een Persoon, en om die goed te leren
kennen gebruiken we de Bijbel. Ook nu werkt de Heilige Geest nog, maar ook
hierbij moeten we oppassen wat van de Heilige Geest komt en wat niet.
De betrouwbaarheid van elke geestelijke manifestatie kan afgemeten worden
aan Hem. Wordt Jezus als Heer erkend? En ligt wat er gezegd wordt in het
verlengde van zijn woorden en werken?
Alleen door de Bijbel leren we, dankzij het werk van de Heilige Geest, op een
betrouwbare manier God kennen.
Hoofdstuk 2 – Ontstaan en indeling
Veelkleurige eenheid
De Bijbel is geschreven over een periode van 1500 jaar, door minstens veertig
heel verschillende personen. Een rijke verscheidenheid aan omstandigheden,
wetten, zeden en gewoonten. Het maakt niet uit of we Genesis of Mattheüs
lezen, we moeten rekening houden met de verschillende culturen en
achtergronden. We moeten echter niet klakkeloos gebruiken uit de Bijbel
overnemen, maar door middel van dezelfde normen en waarden te vormen naar
onze tijd. Dit betekent niet dat je geen uitspraken kunt doen over bijvoorbeeld
Bijbelse opvattingen met betrekking tot het huwelijk.
Het meest verbazingwekkende aan de Bijbel, is dat het ondanks de lange periode
van ontstaan en de diversiteit van schrijvers, er zo’n eenheid van boodschap is.
Van begin tot het eind gaat het over dezelfde, nooit veranderende, trouwe God.
Op de hoofdlijnen is er een grote eenstemmigheid, het is één getuigenis van
dezelfde God. Dat stelt gerust, omdat het woord hierdoor trouw is en we er dus
op aan kunnen.
Tweeluik
Het woord ‘testament’ wordt opgevat als ‘een eenzijdig verbond’. De verbonden
zijn een eenzijdig initiatief van God, God roept mensen en verlost hen, maar
neemt hen ook in dienst. Er is spraken van meer verbonden, maar binnen het
Oude Testament staat het verbond met het volk Israël centraal en in het Nieuwe
Testament gaat het om het door Jezus genoemde ‘nieuwe verbond in Mijn bloed’.
Het oude verbond werd ingewijd met dierenbloed, het nieuwe verbond
bekrachtigd met het bloed van Jezus.
Tussen de twee testamenten gaapt een kloof van vier eeuwen, de
intertestamentaire periode. In die tijd zijn de apocriefe boeken van het Oude
Testament geschreven. Na de voltooiing zijn er ook nog pseudepigrafen
opgedoken, zoals het Evangelie van Thomas of het Evangelie van Judas.
,Ook is in deze tijd de Septuagint ontstaan, de Griekse vertaling van het Oude
Testament (oorspronkelijk in het Hebreeuws en deels in het Aramees). Veel joden
spraken Aramees doordat ze dat leerde tijdens ballingschap in Babel.
Dat sommige schrijvers van het Nieuwe Testament het Oude in het Grieks lazen,
is te zien aan de verschillen tussen een citaat uit het Oude Testament en de
geciteerde tekst.
De indeling van het Oude Testament
Alle 39 boeken van het Oude Testament op rij:
- Thora: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium
- Historische Boeken: Jozua, Richteren, Ruth, 1 en 2 Samuel, 1 en 2
Koningen, 1 en 2 Kronieken, Ezra, Nehemia, Esther
- Dichterlijke boeken: Job, Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied
- Grote profeten: Jesaja, Jeremia, Klaagliederen, Ezechiel, Daniel
- Kleine profeten: Hosea, Joel, Amos, Obadja, Jona, Micha, Nahum, Habakuk,
Sefanja, Haggai, Zacharia, Maleachi
In de Tenach staan dezelfde boeken, maar anders gegroepeerd. Tenach staat
voor: Thora (de wet), de Nevie’iem (profeten) en Ketoeviem (geschriften).
De vijf rollen, Megillot, worden in de synagoge bij de joodse feesten gelezen:
- Hooglied (Pesach)
- Ruth (Sjavoeot, het Wekenfeest, Pinksteren)
- Klaagliederen (herdenking van de verwoesting van de tempel)
- Prediker (Soekot, het Loofhuttenfeest)
- Esther (Poerim, het Lotenfeest).
De indeling van het Nieuwe Testament
Alle 27 boeken van het Nieuwe Testament op rij:
- Evangeliën + Handelingen: Mattheüs, Markus, Lukas, Johannes en
Handelingen
- Brieven van Paulus + Hebreeën: Romeinen, 1 en 2 Korintiërs, Galaten,
Efeze, Filippenzen, Kolossenzen, 1 en 2 Thessalonicenzen, 1 en 2
Timotheüs, Titus, Filemon en Hebreeën
- Algemene brieven + Openbaringen: Jakobus, 1 en 2 Petrus, 1, 2 en 3
Johannes, Judas en Openbaring
Waarom juist deze boeken?
Het Oude Testament is door de christelijke kerk volledig overgenomen van het
jodendom, de Here Jezus en de apostelen gingen daarin voor. Zij erkende ‘de wet
en de profeten’ en baseerden zich daarop.
De boeken van het Nieuwe Testament zijn ongeveer in de tweede helft van de
eerste eeuw geschreven en later verzameld.
Op de grote concilies onder leiding van Augustinus, werd de canon van de Bijbel
voor de kerk definitief. Het liefst wilde men elk boek herleiden tot een apostel. Ze
hebben er dus uiteindelijk voor gekozen dat het boek Hebreeën geschreven is
door Paulus.
Door de prediking van het evangelie is de christelijke kerk ontstaan, niet
andersom. Het geloof bracht de aanvaarding van de geschriften van het Oude
Testament en de schriftelijke neerslag van de verkondiging van de apostelen met
zich mee.
, Hoofdstuk 3 – Het karakter van de Bijbel
Woord van God in mensenwoorden
De Bijbel is niet een boek waarvan we zelf stukken mogen uitkiezen waar we het
eens mee zijn en de rest laten zitten. Het boek is niet te baseren op onze
mening. Het boek is immers een Heilig Schrift (Rom. 1:2; 2 Tim. 3:5). De Here
Jezus stelde zich gelijk aan God en sprak met gezag.
Wel is het boek door verschillende mensen geschreven, met verschillende
achtergronden en taalgebruik. Zo bedoelen schrijvers hetzelfde, maar
beschrijven ze het anders. Johannes: ‘het Woord is vlees geworden’. Paulus:
‘geboren uit een vrouw en onderworpen aan de wet’.
Het is dus het gezaghebbende Woord van God, maar het is niet geschreven in
een bijzondere taal vanuit de hemel. Het is dus de bedoeling dat we het allemaal
op onze eigen manier lezen.
Literair lezen
In de Bijbel staan vergelijkingen en letterlijke verhalen. Wat is dan letterlijk en
wat niet? Het verhaal van Jezus is geschreven vanuit getuigenissen en waarheid.
De gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus betekenen niet dat er in het
hiernamaals communicatie mogelijk is tussen de verlorenen en de behouden.
Vraag jezelf dus af: met wat voor tekst heb ik te maken? Hoe is dit bedoeld?
In gewone taal
De Bijbel is geschreven in een alledaagse taal. Het Bijbelse spraakgebruik is niet
wetenschappelijk nauwkeurig. Zo zei de Here Jezus dat de Zoon des mensen ‘drie
dagen en drie nachten’ in het hart van de aarde zou zijn, terwijl Hij vrijdag
middag gestorven is en zondagochtend is opgestaan. Het getal drie verwijst naar
het ingrijpen van God, daarvan de drie en niet twee of vier nachten. We moeten
dus naar de bedoeling lezen van de tekst en niet maatstaven aanleggen die wij
niet kunnen hanteren.
Wel eeuwig, niet tijdloos
De Bijbel is niet aan tijd gebonden. Gods plan berust op zijn voornemen van
eeuwigheid. Bij Noach sloot God een verbond met alle mensen, later richtte Hij
zich in het bijzonder op Abraham en het nageslacht. Onder de wet van Mozes
moesten allemaal dieroffers gebracht worden, in het Nieuwe Testament hoeft dat
niet meer door het offer van Jezus. De voortdurende ontwikkeling vergt
oplettendheid van onze kant. We kunnen niet alles zomaar toepassen op ons
eigen leven, we moeten rekening houden met het stadium van de openbaring.
De overgang van het oude naar het nieuwe verbond is de grootste verandering
in de Bijbel. de kruisdood en de opstanding van de Here Jezus in het bijzonder.
Zo gaf Jezus in Zijn tijd op aarde een nieuwe kijk op de wet van Mozes en
verklaarde Hij dat eten een mens niet onrein kan maken.
Drie zaken die door de dood en opstanding van Jezus voor veel verandering
hebben gezorgd:
1. Jezus heeft de wet vervuld, daardoor zijn allerlei regels nog wel van
betekenis voor ons, maar niet meer toepasbaar. Ze hoeven niet meer in
praktijk gebracht te worden. Jezus heeft werkelijke verzoening tot stand
gebracht.
2. Israël hoeft niet langer afgezonderd te leven van andere volken. Israël was
apart gezet met het oog op komst van de Messias, volgens Paulus was
