INLEIDING
• A-Vragen
▪ Wie of wat zijn en wat is de betekenis van:
o 11 september 2001
Op 11 september 2001 voerde Al-Qaeda onder leiding van Osama bin Laden terroristische
aanslagen uit in de VS, waarbij vier gekaapte vliegtuigen werden ingezet: twee vlogen in de torens
van het World Trade Center, één in het Pentagon, en de vierde stortte neer in Pennsylvania, met
bijna 3.000 doden. Deze aanslagen leidden tot de "War on Terror", een wereldwijde campagne van
de VS tegen terrorisme, met militaire acties in Afghanistan en Irak, versterkte
veiligheidsmaatregelen en de bestrijding van terroristische netwerken.
o Abortuswet
Een wet die bepaalt onder welke voorwaarden een vrouw haar zwangerschap mag beëindigen. In
België werd abortus wettelijk geregeld in 1990 en is toegestaan tot twaalf weken na de bevruchting
of bij zware gevallen. Koning Boudewijn weigerde de wet te ondertekenen en werd daardoor voor
36 uur van zijn functie geschorst.
o Albert I
Hij was de 3de koning van België van 1909 tot 1934. Hij werd vooral bekend omdat hij het land
leidde tijdens de Eerste Wereldoorlog waarin hij het land verdedigde tegen de Duitse invasie. Hij
zorgde voor zijn volk in moeilijke tijden.
o Amerikaanse Burgeroorlog
Er was een conflict van 1861 tot 1865 tussen de noordelijke staten (de Unie) en de zuidelijke staten
(de Confederatie). Het ging vooral om de slavernij en de macht van de federale overheid. De oorlog
eindigde met de overwinning van de Unie en de afschaffing van de slavernij.
o Anuna De Wever
Zij is een Belgische klimaatactiviste. Ze is bekend omdat ze de "Youth for Climate"-beweging in
België oprichtte in 2018. Deze beweging wou meer actie tegen klimaatverandering. Anuna volgt
het voorbeeld van Greta Thunberg, die elke vrijdag protesteerde voor het klimaat. Anuna
organiseerde ook protesten maar op donderdagen waarbij jongeren spijbelden van school om
aandacht te vragen voor het klimaat. Velen jongeren gingen niet naar school, maar gingen op
straat om te demonstreren. Dit was een manier om de politiek te laten zien hoe belangrijk het
klimaatprobleem is.
1
, o Bril
Op het schilderij ‘Madonna met kanunnik Joris van der Paele’ van
Jan van Eyck uit 1436 houdt kanunnik Joris van der Paele een bril
in zijn hand. Dit is een van de vroegste afbeeldingen van een bril
in de kunst, aangezien brillen in de 15e eeuw nog nieuw waren.
(Kanunnik = een geestelijke die behoort tot een kerkelijke
gemeenschap, vaak verbonden aan een kerk of abdij)
Jan van Eyck schildert de ‘Madonna met
kanunnik Joris van der Paele’ in 1436.
Let op de bril die de kanunnik toont. Het
is een vroege afbeelding van de bril.
o Boudewijn
Hij was de 5de koning van België en regeerde van 1951 tot 1993. Hij was de oudste zoon van koning
Leopold III en koningin Astrid. Boudewijn was bekend om zijn sterke religieuze overtuigingen, wat
invloed had op zijn standpunten, zoals bij de wet op abortus in 1990. Vanwege zijn geloof weigerde
hij deze wet te ondertekenen, maar de wet werd toch goedgekeurd via een bijzondere procedure.
o Burgerwacht
De Burgerwacht (ook wel Garde Civique genoemd) was een Belgische militie die werd opgericht
in 1830 tijdens de Belgische Revolutie. Het doel was om de openbare orde te handhaven, de
onafhankelijkheid van België te beschermen en te helpen bij de verdediging tegen Nederland. De
Burgerwacht bestond uit burgers tussen 21 en 50 jaar en werd in 1848 opnieuw heropgericht,
maar verloor in de loop der jaren aan betekenis. In 1914, bij het begin van de Eerste Wereldoorlog,
werd de organisatie afgeschaft.
o Charles Darwin
Hij was een Engelse autodidact (=zelflerende) op het gebied van natuurlijke
historie, biologie en geologie. Hij staat bekend om zijn theorie van de evolutie door natuurlijke
selectie. Hij stelde voor dat dieren en planten in de loop van de tijd veranderen en zich aanpassen
aan hun omgeving. Dit idee schreef hij op in het boek ‘On the Origin of Species’. Darwin
verzamelde veel bewijs voor zijn theorie tijdens een reis rond de wereld op het schip ‘HMS Beagle’,
waar hij vooral in de Galapagoseilanden veel verschillende dieren bestudeerde. Zijn werk
veranderde de manier waarop we naar de natuur kijken.
o Charlotte Corday
Zij was een Franse vrouw die bekend werd door haar rol in de Franse Revolutie. Ze werd beroemd
doordat ze Jean-Paul Marat vermoordde op 13 juli 1793. Marat was één van de leiders van de
revolutionaire beweging die verantwoordelijk was voor veel geweld en politieke onderdrukking.
Corday was tegen de extreme maatregelen van Marat en geloofde dat zijn dood de revolutie zou
helpen. Na de moord werd ze snel gearresteerd en ter dood veroordeeld. Ze werd op 17 juli 1793
geëxecuteerd door de guillotine.
2
, o Collaboratie
Het verwijst naar een samenwerking met de vijand. Het begrip is afgeleid van het Franse
werkwoord ‘collaborer’, dat samenwerken betekent. De specifieke negatieve betekenis kreeg het
woord tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Frankrijk bezet was door de Duitse troepen. Met
collaborateur werden de Fransen aangeduid die met de Duitse bezetter samenwerkten, of
vrouwen die een relatie hadden met Duitse militairen. Dit gebeurde tijdens het koningschap van
Leopold III, waarbij sommige mensen de nazi’s hielpen, bijvoorbeeld door joden op te sporen.
Leopold III wordt soms beschuldigd van betrokkenheid, omdat hij contact zocht met Hitler en met
hem onderhandelde.
o Delphine Boël
Zij is een Belgische kunstenares en de dochter van Albert II, de voormalige koning van België.
Albert II had jarenlang geweigerd om haar te erkennen, maar in 2020 werd via een rechtszaak
bevestigd dat hij haar biologische vader is, na DNA-onderzoek. Hierdoor werd Delphine officieel
erkend als zijn dochter.
o Gabrielle Petit
Ze was een Belgische verzetsstrijdster tijdens de Eerste Wereldoorlog. Gabrielle werkte als
verpleegster en spioneerde voor de geallieerden. Ze hielp gevangenen ontsnappen en gaf
belangrijke informatie door. In 1916 werd ze verraden en gearresteerd door de Duitsers. Ze werd
ter dood veroordeeld en op 1 april 1916 gefusilleerd. Gabrielle Petit wordt herinnerd als een heldin
van het Belgische verzet.
o Jean-Paul Marat
Hij was een Zwitserse arts, journalist en politicus die een belangrijke rol speelde tijdens de Franse
Revolutie. Hij was bekend om zijn harde kritiek op de regering en zijn oproepen tot geweld tegen
vijanden van de revolutie. Hij wou een samenleving waarin de zwakkeren beschermd werden en
was tegen de macht van de rijken. Marat schreef voor een krant genaamd ‘L'Ami du Peuple’, waarin
hij het volk opriep om te vechten voor hun rechten. Marat werd op 13 juli 1793 vermoord door
Charlotte Corday, een tegenstander van de revolutie, terwijl hij in zijn bad zat. Na zijn dood werd
hij beschouwd als een martelaar van de revolutie.
o Jozef Stalin
Stalin kwam in 1922 aan de macht als secretaris-generaal van de Communistische Partij van de
Sovjet-Unie en bleef dictator tot zijn dood in 1953. Stalin transformeerde de Sovjet-Unie van een
agrarische samenleving tot een industriële wereldmacht. Hij zorgde ervoor dat meer mensen
konden lezen en schrijven, het land kreeg elektriciteit en hij hielp mee om nazi-Duitsland te
verslaan. Veel mensen vonden hem daardoor goed, maar zijn manier van regeren was ook heel
erg streng en gewelddadig. Onder zijn leiderschap gebeurden er veel erge dingen, zoals het
dwingen van mensen om op harde manieren te werken, het uitvoeren van massamoorden en het
sturen van mensen naar werkkampen (zoals Gulag). In totaal stierven er tussen de 9 en 20 miljoen
mensen door zijn bestuur.
3
, o Klimaatmars
De Klimaatmars van januari 2019 was een schoolstaking voor het klimaat, waar 70.000 mensen
aan deelnamen in Brussel. Youth for Climate organiseerden de mars om de regeringen aan te
moedigen maatregelen te nemen tegen de opwarming van de aarde. Het doel was om overheden
en bedrijven onder druk te zetten voor een duurzamere toekomst.
o Koning Filip
Hij is de huidige koning van België. Hij werd koning op 21 juli 2013, nadat zijn vader Albert II afstand
deed van de troon. Hij is de 7de koning van België. Hij is getrouwd met Koningin Mathilde en samen
hebben ze vier kinderen, genaamd Elisabeth, Gabriël, Emmanuel én Eléonore.
o Koude Oorlog
Dat was een periode van spanningen tussen twee grote machten: de Verenigde Staten en de
Sovjetunie, die van ongeveer 1947 tot 1991 duurde. Het was geen directe oorlog, maar een strijd
om macht, invloed en ideologieën. De VS waren voor een kapitalistische economie en
democratie, terwijl de Sovjetunie communisme steunde. Deze spanningen leidden tot conflicten,
zoals de Koreaanse Oorlog en de Vietnamoorlog. De Koude Oorlog eindigde toen de Muur van
Berlijn viel in 1989 en de Sovjetunie in 1991 uit elkaar ging.
o Leopold I
Hij was de eerste koning van België en regeerde van 1831 tot 1865. Leopold I was een belangrijke
figuur in het stabiliseren en ontwikkelen van het nieuwe land, ondanks de politieke spanningen.
Hij kwam uit het Duitse huis Saksen-Coburg en speelde een rol in het vestigen van de monarchie,
die later door zijn nakomelingen zou worden voortgezet.
o Leopold II
Hij was de tweede koning van België en regeerde van 1865 tot 1909. Hij is vooral bekend voor zijn
rol in de kolonisatie van Congo. In 1885 richtte hij de Privé-Staat Congo op, waarmee hij grote
delen van de huidige Democratische Republiek Congo onder zijn persoonlijke controle bracht.
Tijdens zijn heerschappij werden duizenden mensen gedwongen om te werken onder extreme
omstandigheden, wat leidde tot massale uitbuiting en duizenden doden. Het gruwelijke regime
van Leopold II werd later wereldwijd bekritiseerd.
o Leopold III
Hij was de vierde koning van België en regeerde van 1934 tot 1951. Hij regeerde tijdens de Tweede
Wereldoorlog, maar zijn beslissing om zich over te geven na de Duitse invasie leidde tot
controverse en beschuldigingen van verraad.
o Machinegeweer
Het is een wapen dat automatisch snel achter elkaar kogels kan afvuren. De eerste
machinegeweren, zoals de Gatlinggun, werden in de 19e eeuw gebruikt. Later kwamen er betere
modellen zoals de Maxim. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden machinegeweren veel gebruikt.
Ze worden ook vaak op voertuigen en vliegtuigen geplaatst. Machinegeweren zijn niet hetzelfde
als machinepistolen, want die schieten kleinere kogels en zijn minder krachtig.
4
• A-Vragen
▪ Wie of wat zijn en wat is de betekenis van:
o 11 september 2001
Op 11 september 2001 voerde Al-Qaeda onder leiding van Osama bin Laden terroristische
aanslagen uit in de VS, waarbij vier gekaapte vliegtuigen werden ingezet: twee vlogen in de torens
van het World Trade Center, één in het Pentagon, en de vierde stortte neer in Pennsylvania, met
bijna 3.000 doden. Deze aanslagen leidden tot de "War on Terror", een wereldwijde campagne van
de VS tegen terrorisme, met militaire acties in Afghanistan en Irak, versterkte
veiligheidsmaatregelen en de bestrijding van terroristische netwerken.
o Abortuswet
Een wet die bepaalt onder welke voorwaarden een vrouw haar zwangerschap mag beëindigen. In
België werd abortus wettelijk geregeld in 1990 en is toegestaan tot twaalf weken na de bevruchting
of bij zware gevallen. Koning Boudewijn weigerde de wet te ondertekenen en werd daardoor voor
36 uur van zijn functie geschorst.
o Albert I
Hij was de 3de koning van België van 1909 tot 1934. Hij werd vooral bekend omdat hij het land
leidde tijdens de Eerste Wereldoorlog waarin hij het land verdedigde tegen de Duitse invasie. Hij
zorgde voor zijn volk in moeilijke tijden.
o Amerikaanse Burgeroorlog
Er was een conflict van 1861 tot 1865 tussen de noordelijke staten (de Unie) en de zuidelijke staten
(de Confederatie). Het ging vooral om de slavernij en de macht van de federale overheid. De oorlog
eindigde met de overwinning van de Unie en de afschaffing van de slavernij.
o Anuna De Wever
Zij is een Belgische klimaatactiviste. Ze is bekend omdat ze de "Youth for Climate"-beweging in
België oprichtte in 2018. Deze beweging wou meer actie tegen klimaatverandering. Anuna volgt
het voorbeeld van Greta Thunberg, die elke vrijdag protesteerde voor het klimaat. Anuna
organiseerde ook protesten maar op donderdagen waarbij jongeren spijbelden van school om
aandacht te vragen voor het klimaat. Velen jongeren gingen niet naar school, maar gingen op
straat om te demonstreren. Dit was een manier om de politiek te laten zien hoe belangrijk het
klimaatprobleem is.
1
, o Bril
Op het schilderij ‘Madonna met kanunnik Joris van der Paele’ van
Jan van Eyck uit 1436 houdt kanunnik Joris van der Paele een bril
in zijn hand. Dit is een van de vroegste afbeeldingen van een bril
in de kunst, aangezien brillen in de 15e eeuw nog nieuw waren.
(Kanunnik = een geestelijke die behoort tot een kerkelijke
gemeenschap, vaak verbonden aan een kerk of abdij)
Jan van Eyck schildert de ‘Madonna met
kanunnik Joris van der Paele’ in 1436.
Let op de bril die de kanunnik toont. Het
is een vroege afbeelding van de bril.
o Boudewijn
Hij was de 5de koning van België en regeerde van 1951 tot 1993. Hij was de oudste zoon van koning
Leopold III en koningin Astrid. Boudewijn was bekend om zijn sterke religieuze overtuigingen, wat
invloed had op zijn standpunten, zoals bij de wet op abortus in 1990. Vanwege zijn geloof weigerde
hij deze wet te ondertekenen, maar de wet werd toch goedgekeurd via een bijzondere procedure.
o Burgerwacht
De Burgerwacht (ook wel Garde Civique genoemd) was een Belgische militie die werd opgericht
in 1830 tijdens de Belgische Revolutie. Het doel was om de openbare orde te handhaven, de
onafhankelijkheid van België te beschermen en te helpen bij de verdediging tegen Nederland. De
Burgerwacht bestond uit burgers tussen 21 en 50 jaar en werd in 1848 opnieuw heropgericht,
maar verloor in de loop der jaren aan betekenis. In 1914, bij het begin van de Eerste Wereldoorlog,
werd de organisatie afgeschaft.
o Charles Darwin
Hij was een Engelse autodidact (=zelflerende) op het gebied van natuurlijke
historie, biologie en geologie. Hij staat bekend om zijn theorie van de evolutie door natuurlijke
selectie. Hij stelde voor dat dieren en planten in de loop van de tijd veranderen en zich aanpassen
aan hun omgeving. Dit idee schreef hij op in het boek ‘On the Origin of Species’. Darwin
verzamelde veel bewijs voor zijn theorie tijdens een reis rond de wereld op het schip ‘HMS Beagle’,
waar hij vooral in de Galapagoseilanden veel verschillende dieren bestudeerde. Zijn werk
veranderde de manier waarop we naar de natuur kijken.
o Charlotte Corday
Zij was een Franse vrouw die bekend werd door haar rol in de Franse Revolutie. Ze werd beroemd
doordat ze Jean-Paul Marat vermoordde op 13 juli 1793. Marat was één van de leiders van de
revolutionaire beweging die verantwoordelijk was voor veel geweld en politieke onderdrukking.
Corday was tegen de extreme maatregelen van Marat en geloofde dat zijn dood de revolutie zou
helpen. Na de moord werd ze snel gearresteerd en ter dood veroordeeld. Ze werd op 17 juli 1793
geëxecuteerd door de guillotine.
2
, o Collaboratie
Het verwijst naar een samenwerking met de vijand. Het begrip is afgeleid van het Franse
werkwoord ‘collaborer’, dat samenwerken betekent. De specifieke negatieve betekenis kreeg het
woord tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Frankrijk bezet was door de Duitse troepen. Met
collaborateur werden de Fransen aangeduid die met de Duitse bezetter samenwerkten, of
vrouwen die een relatie hadden met Duitse militairen. Dit gebeurde tijdens het koningschap van
Leopold III, waarbij sommige mensen de nazi’s hielpen, bijvoorbeeld door joden op te sporen.
Leopold III wordt soms beschuldigd van betrokkenheid, omdat hij contact zocht met Hitler en met
hem onderhandelde.
o Delphine Boël
Zij is een Belgische kunstenares en de dochter van Albert II, de voormalige koning van België.
Albert II had jarenlang geweigerd om haar te erkennen, maar in 2020 werd via een rechtszaak
bevestigd dat hij haar biologische vader is, na DNA-onderzoek. Hierdoor werd Delphine officieel
erkend als zijn dochter.
o Gabrielle Petit
Ze was een Belgische verzetsstrijdster tijdens de Eerste Wereldoorlog. Gabrielle werkte als
verpleegster en spioneerde voor de geallieerden. Ze hielp gevangenen ontsnappen en gaf
belangrijke informatie door. In 1916 werd ze verraden en gearresteerd door de Duitsers. Ze werd
ter dood veroordeeld en op 1 april 1916 gefusilleerd. Gabrielle Petit wordt herinnerd als een heldin
van het Belgische verzet.
o Jean-Paul Marat
Hij was een Zwitserse arts, journalist en politicus die een belangrijke rol speelde tijdens de Franse
Revolutie. Hij was bekend om zijn harde kritiek op de regering en zijn oproepen tot geweld tegen
vijanden van de revolutie. Hij wou een samenleving waarin de zwakkeren beschermd werden en
was tegen de macht van de rijken. Marat schreef voor een krant genaamd ‘L'Ami du Peuple’, waarin
hij het volk opriep om te vechten voor hun rechten. Marat werd op 13 juli 1793 vermoord door
Charlotte Corday, een tegenstander van de revolutie, terwijl hij in zijn bad zat. Na zijn dood werd
hij beschouwd als een martelaar van de revolutie.
o Jozef Stalin
Stalin kwam in 1922 aan de macht als secretaris-generaal van de Communistische Partij van de
Sovjet-Unie en bleef dictator tot zijn dood in 1953. Stalin transformeerde de Sovjet-Unie van een
agrarische samenleving tot een industriële wereldmacht. Hij zorgde ervoor dat meer mensen
konden lezen en schrijven, het land kreeg elektriciteit en hij hielp mee om nazi-Duitsland te
verslaan. Veel mensen vonden hem daardoor goed, maar zijn manier van regeren was ook heel
erg streng en gewelddadig. Onder zijn leiderschap gebeurden er veel erge dingen, zoals het
dwingen van mensen om op harde manieren te werken, het uitvoeren van massamoorden en het
sturen van mensen naar werkkampen (zoals Gulag). In totaal stierven er tussen de 9 en 20 miljoen
mensen door zijn bestuur.
3
, o Klimaatmars
De Klimaatmars van januari 2019 was een schoolstaking voor het klimaat, waar 70.000 mensen
aan deelnamen in Brussel. Youth for Climate organiseerden de mars om de regeringen aan te
moedigen maatregelen te nemen tegen de opwarming van de aarde. Het doel was om overheden
en bedrijven onder druk te zetten voor een duurzamere toekomst.
o Koning Filip
Hij is de huidige koning van België. Hij werd koning op 21 juli 2013, nadat zijn vader Albert II afstand
deed van de troon. Hij is de 7de koning van België. Hij is getrouwd met Koningin Mathilde en samen
hebben ze vier kinderen, genaamd Elisabeth, Gabriël, Emmanuel én Eléonore.
o Koude Oorlog
Dat was een periode van spanningen tussen twee grote machten: de Verenigde Staten en de
Sovjetunie, die van ongeveer 1947 tot 1991 duurde. Het was geen directe oorlog, maar een strijd
om macht, invloed en ideologieën. De VS waren voor een kapitalistische economie en
democratie, terwijl de Sovjetunie communisme steunde. Deze spanningen leidden tot conflicten,
zoals de Koreaanse Oorlog en de Vietnamoorlog. De Koude Oorlog eindigde toen de Muur van
Berlijn viel in 1989 en de Sovjetunie in 1991 uit elkaar ging.
o Leopold I
Hij was de eerste koning van België en regeerde van 1831 tot 1865. Leopold I was een belangrijke
figuur in het stabiliseren en ontwikkelen van het nieuwe land, ondanks de politieke spanningen.
Hij kwam uit het Duitse huis Saksen-Coburg en speelde een rol in het vestigen van de monarchie,
die later door zijn nakomelingen zou worden voortgezet.
o Leopold II
Hij was de tweede koning van België en regeerde van 1865 tot 1909. Hij is vooral bekend voor zijn
rol in de kolonisatie van Congo. In 1885 richtte hij de Privé-Staat Congo op, waarmee hij grote
delen van de huidige Democratische Republiek Congo onder zijn persoonlijke controle bracht.
Tijdens zijn heerschappij werden duizenden mensen gedwongen om te werken onder extreme
omstandigheden, wat leidde tot massale uitbuiting en duizenden doden. Het gruwelijke regime
van Leopold II werd later wereldwijd bekritiseerd.
o Leopold III
Hij was de vierde koning van België en regeerde van 1934 tot 1951. Hij regeerde tijdens de Tweede
Wereldoorlog, maar zijn beslissing om zich over te geven na de Duitse invasie leidde tot
controverse en beschuldigingen van verraad.
o Machinegeweer
Het is een wapen dat automatisch snel achter elkaar kogels kan afvuren. De eerste
machinegeweren, zoals de Gatlinggun, werden in de 19e eeuw gebruikt. Later kwamen er betere
modellen zoals de Maxim. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden machinegeweren veel gebruikt.
Ze worden ook vaak op voertuigen en vliegtuigen geplaatst. Machinegeweren zijn niet hetzelfde
als machinepistolen, want die schieten kleinere kogels en zijn minder krachtig.
4
